razón

1. [FILOS]
   1. s f

      Facultade de razoar, de discorrer pola intelixencia. Entendida xeralmente como sinónimo de intelecto, Immanuel Kant entendeuna como a facultade de coñecemento superior que, mediante as ideas, ou os principios, unifica en último termo todo o que se coñece polo entendemento.

   2. s f

      Cada un dos diferentes usos que se fai da razón ou cada unha das diferentes maneiras como se entende que esta facultade pode ser exercida. A razón analítica refírese á comprensión máis tradicional do uso da razón, en contraposición á razón dialéctica , que expresa o exercicio dialéctico desta facultade. Distínguese tamén entre razón pura , que é a razón que se refire aos principios a priori do coñecemento, e razón práctica , é dicir, a que se refire aos principios a priori da acción humana. O problema dos diferentes usos da razón preséntase tamén na cuestión das relacións que existen entre fe e razón, relixión e ciencia ou teoloxía e filosofía.

   3. s f

      Fundamento, sentido, xustificación última e racional de todas e cada unha das cousas da realidade total. Expresión do intento de reducir o universo a unha unidade coherente e intelixible, a proclama dunha razón do mundo está xa no inicio mesmo da filosofía occidental, aínda que esta razón se denominou de formas diversas (como logos, noüs ou idea), e pasou ao mundo cristián como unha proclama do divino. Coa progresiva secularización que conlevou a modernidade, a afirmación da razón fíxose máis explícita.

   4. culto da razón

      Actitude, a miúdo filosófica, pola que se afirma a primacía e autosuficiencia da razón humana. Permanecen excluídas, ou polo menos invalidadas, todas as outras maneiras de enfrontar a realidade que non sexan estritamente racionais, e incluso racionalistas, ou todas aquelas manifestacións do real que non se deixan explicar pola soa razón.

   5. principio de razón suficiente

      Principio polo que algo non se dá ou non chega a ser sen unha razón para que se dea ou chegue a ser, ou sen unha razón que explique o feito que se dea ou que chegue a ser. Coñecido desde tempos antigos, foi enunciado de forma clara por G. W. Leibniz: “Ningún feito pode ser verdadeiro ou existente e ningún enunciado pode ser verdadeiro, se non se dá unha razón suficiente para que sexa así e non doutro xeito”. Relacionado co principio de causalidade e incluso co de non contradición, este principio inclúe diversos aspectos: un lóxico-gnoseolóxico, outro ontolóxico, e un psicolóxico ou psicognoseolóxico.

2. s f

   Acerto ou certeza no que se di ou se fai.

3. s f

   Argumento válido ou xusto para dicir ou facer unha cousa.

4. s f

   Cousa que determina unha acción ou a existencia de algo.

5. s f

   Información ou explicación dunha cousa.

6. s f

   Aviso que se lle notifica a alguén para que o transmita a outra persoa.

7. 1. s f

      Cociente entre unha cantidade (antecedente) e outra (consecuente).

   2. s f

      Diferenza constante, nunha progresión aritmética, entre dous termos consecutivos.

   3. s f

      Cociente constante que hai, nunha progresión xeométrica, entre dous termos consecutivos.

   4. s f

      Número k, nunha función de proporcionalidade directa f(x)=kx.

   5. en razón directa

      Razón que é directamente proporcional.

   6. en razón inversa

      Razón que é inversamente proporcional.

   7. razón de semellanza

      Razón entre as lonxitudes dos elementos correspondentes de dúas figuras xeométricas semellantes. A razón entre as áreas é o cadrado da razón de semellanza, mentres que a razón entre os volumes é o cubo da razón de semellanza.

   8. razón dobre

      Dados catro puntos aliñados A, B, C e D, relación
      
      
      FORMULA
      

   9. razón simple

      Dados tres puntos aliñados, A, B e C, relación
      
      
      FORMULA2
      

   10. razón social [DER]

       Firma ou denominación oficial dunha empresa.

Frases feitas

• Dar a razón. Recoñecer como xustificado o que di ou fai alguén.

• Perder a razón. Volverse tolo.

• Entrar en razón. Convencerse de algo.

• Facer entrar en razón. Convencer a alguén de que está equivocado.

• Sen razón. Inxustificadamente.

• Ter máis razón ca un santo. Ter moita razón.

Refráns

• A mala razón deixa a roupa sá e esgaza o corazón.
• A razón do máis forte é sempre a mellor razón.
• A razón moito pode.
• A razón non quere forza Iporque a ten de sobra.
• A razón non quere forza nin a forza quere razón.
• A razón non ten máis ca un camiño.
• A razón patea e a razón porfía.
• A razón ten moita forza.
• As boas razóns cautivan os corazóns.
• Di a túa razón e non digas o autor.
• Di que tiveches razón e non digas quen cha dou.
• Onde está a razón, ela mesma é o galardón.
• Onde vexas a razón, alí está o galardón.
• Para a razÓn sobra o galardón.
• Razóns gañan corazóns.