Salónica

Capital do nomós homónimo, Macedonia, Grecia (377.951 h [1981]). Está situada no centro do golfo de Tesalónica. É un núcleo industrial moi desenvolvido con industrias téxtiles e metalúrxicas. Ata a Idade Media foi coñecida co nome de Tesalónica. Fundada en 315 a C por Casandro, preto da antiga Therme, para adorar a súa muller Tesalónica, irmá de Alexandre o Grande, deseguido foi o porto militar por antonomasia de Macedonia e, despois da conquista romana, un centro comercial e de comunicacións de primeira orde. Converteuse na cidade máis importante da península dos Balcáns e non cesou de medrar ata o momento da fundación de Constantinopla. Sé episcopal desde o s I, durante o s III sostivo diversos ataques e sitios dos godos (252, 262, 269). Teodosio I castigou duramente a revolta de 390 e, gradualmente, foi decaendo e converteuse nun centro de importancia menor, ameazado continuamente polos búlgaros, eslavos, godos, hunos, ávaros e normandos. Conquistada polos croatas latinos en 1204, foi asignada, xunto con Macedonia e unha parte de Tesalia, a Bonifacio I de Montferrato, que formou o Reino Latino de Tesalónica con todos estes territorios e gobernounos co título de rei, aínda que sometido ao emperador latino de Constantinopla. O reino foi conquistado, en 1224, polo déspota Teodoro Anxo Comneno, que creou un efémero imperio grego de Tesalónica, que foi rexido polo seu irmán Manuel I (1230-1241) e polos seus fillos Xoán I, que foi vasalo do Imperio de Nicea, e Demetrio I. Coa restauración do imperio, feita por Miguel VIII Paleólogo en 1261, volveu ao poder dos gregos, e os turcos ocupárona en 1429. Baixo o xugo otomán, a metrópole caeu rapidamente. Durante o s XIX, iniciouse un proceso de recuperación económica, ao converterse en centro político das disputas entre serbios, gregos e búlgaros pola posesión e dominio de Macedonia. Ademais, establecéronse núcleos revolucionarios de tendencias diversas, como os Novos Turcos de Mustafà Kernal, ou ben os conspiradores das grandes potencias. Foi tamén o centro de loita entre búlgaros e gregos. Estes, vitoriosos nas Guerras Balcánicas, aseguraron a posesión definitiva da cidade na Paz de Bucarest (1913). Do seu patrimonio cultural destaca o arco romano de Galerio (297-305 a C), a basílica bizantina de San Demetrio, fundada no s V, e Santa Sofía (s VIII), coroada cunha vasta cúpula e adornada con mosaicos dos ss VIII-IX. Os monumentos paleocristiáns e bizantinos foron declarados Patrimonio da Humanidade pola UNESCO (1988).