Teruel

Municipio e capital da provincia de Teruel, Aragón (31.158 h [2001]). Está situado no altiplano de Teruel, na ribeira do Turia, preto da confluencia coa Alfambra. É un centro administrativo e comercial, que se desenvolveu grazas a ser capital provincial e ter un polígono de industrias fariñeiras, da madeira e de materiais de construción. É sé episcopal. Antiga Turba, foi rival de Sagunto, e destruída polos romanos, foi reconstruída polos árabes. En 1171 foi conquistada por Afonso II de Aragón, que cinco anos despois lle concedeu un amplo foro que permitiu a convivencia pacífica entre musulmáns e cristiáns. Grazas á súa situación desenvolveu unha importante industria de panos e armas. Interveu na conquista de València, e en 1264 viviu unha revolta social do pobo. En 1347 Pedro III de Aragón elevou o seu rango a cidade para atraer aos seus habitantes na guerra contra os unionistas, pero durante a guerra contra Pedro Enríquez de Castro (1362), caeu en mans do rei de Castela. Na corte de 1427 Afonso V de Aragón mantivo os foros. A cidade comezou a decaer desde o s XV e a súa poboación medrou moi pouco durante o s XX. Durante a Guerra Civil Española foi escenario da Batalla de Teruel. Conserva unha parte das murallas medievais e a catedral, de tres naves, do s XIV, de estilo gótico-mudéxar, e cun artesoado na nave central (BIC, 1911), que foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1986. En 1538 engadíuselle un ciborio, obra de Miguel de Montalbán. Ten anexa unha torre de estilo mudéxar, de 1257. Posúe outros edificios mudéxares: a igrexa de San Pedro (BIC, 1931), as torres das igrexas de San Martín (BIC, 1911) e de San Salvador (BIC, 1911), declaradas Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1986, e a igrexa da Merced. Das súas pontes, consérvase o acueduto dos Arcos (s XVI).