Tío Marcos d’a Portela, O

Semanario publicado en Ourense a partir do 7 de febreiro de 1876 que cesou en 1889. Subtitulado “Parrafeos c’o pobo galego”, incluíu na portada os lugares de venda e os seus contidos “artigos de costumes, poesías, efemérides, cantares e contos do país galego”. Fundado por Valentín Lamas Carvajal, foi o primeiro xornal publicado integramente en galego e no que, baixo un estilo xornalístico e literario, onde se abordaron os problemas cotiáns do rural galego e a defensa do idioma desde un punto de vista anticentralista, foi precursor dos ideais agrarios e galeguistas. A publicación tivo dúas épocas, a primeira entre 1876 e 1880, en que se publicou primeiro como quincenal e, a partir do 5 de novembro de 1876, semanal, aínda que con diversas suspensións. A segunda época abarcou entre 1883 e 1889, cunha certa regularidade. A través de diálogos co paisano, o tío Marcos, Lamas Carvajal denunciou o caciquismo, a miseria do campo galego, os impostos e os políticos corruptos; para iso, contou coa colaboración da práctica totalidade da intelectualidade galeguista do momento, os escritores do Rexurdimentos e os promotores do rexionalismo político. Tras a súa desaparición en 1889 deixou a semente para outras publicacións do mesmo estilo, como A tía Catuxa ou O galiciano.