urbanización

Acción e efecto de urbanizar.

Crecemento acelerado das cidades en poboación e en superficie e na expansión dos modos de vida urbanos. Aínda que aparece en fases históricas diversas, a explosión urbana contemporánea é un dos elementos da revolución demográfica que, nas áreas de culturas europeas, vai ligada á Revolución Industrial. Produciuse tamén unha ruptura, que modificou cualitativamente a paisaxe urbana e a circundante, estendendo os sectores económicos secundario e terciario e relegando o primario a posicións marxinais. A comezos do s XIX só Londres e París, de entre todas as cidades do mundo, superaban o medio millón de habitantes; Nápoles, Moscova e Ōsaka tiñan máis de 250.000; e Madrid, Roma, Palermo, Milán, Venecia, Petrogrado, Berlín, Hamburgo, Viena, Marsella e Barcelona e algunhas outras cidades europeas, entre 100.000 e 250.000. O s XIX foi o gran século da urbanización para Europa Occidental, por primeira vez a poboación das cidades medrou máis rápido ca a do campo dunha maneira regular. O derradeiro cuarto do s XX, malia a esaxerada uniformidade dos barrios novos de todas as grandes cidades, as diferenzas funcionais, que se manteñen firmes, permiten establecer diferentes tipos de cidades: a cidade capitalista evolucionada, a dos antigos países comunistas e a do Terceiro Mundo. A cidade máis evolucionada é a postindustrial, terciarizada, que a miúdo consta dun núcleo antigo, que é capital administrativa e dos negocios, rodeada de barrios dormitorio, e afastadas das industrias. Este modelo europeo é distinto ao de EE UU, pois nos últimos anos teñen importancia as industrias, que volven ocupar os ocos do centro urbano. Nas cidades xaponesas, incluídas no modelo estadounidense, a fachada de estilo norteamericano oculta moitas edificacións tradicionais e pequenas. As aglomeracións urbanas máis grandes nesta categoría son Nova York, Toquio, París, Londres, Chicago e Los Angeles. Inclúese tamén Barcelona, Madrid, Roma, Milán, Atenas, Manchester, Birmingham, Berlín, Montréal, Toronto, Detroit, Philadelphia, Washington, San Francisco, Boston, Sidney, Melbourne, e, en Xapón, Ōsaka, Kōbe e Yokohama. Nestes estados capitalistas existe un gran predominio de poboación urbana, agás en Dinamarca e Noruega, onde predomina a rural. As antigas cidades socialistas foron planificadas sen suburbios e a miúdo conservan os barrios antigos, domina nelas a función industrial, pero non son tan grandes. As únicas excepcións son Moscova, con preto de 9 millóns de habitantes, e San Petersburgo, que chega aos 4 millóns e medio. As cidades do Terceiro Mundo son a miúdo anárquicas e moi heteroxéneas, planificadas con máis ou menos éxito, como as chinesas ou vietnamitas. A elas pertencen algunhas das cidades máis grandes do mundo, como México, Bos Aires, São Paulo, Shanghai, Xacarta, Calcuta, Delhi e Karāchi. Seguen en importancia Rio de Janeiro, O Cairo, Pequín, Tianjin, Bombai, Santiago, Lima, Bogotá, Madras, Chongging, Shenyang, Wuhan, Thanh Pô Hô Chí Minh, Manila, Teherán e Istambul. A evolución do derradeiro cuarto do s XX indica que as cidades dos países industrializados estanse a estancar ou mesmo a diminuír, mentres que as dos países en desenvolvemento, especialmente as asiáticas, experimentan unha expansión moi forte. Paralelamente á expansión da urbanización produciuse a expansión en todo o territorio da cultura urbana, pois os valores predominantes transmítense e esténdense polos medios de comunicación, polas infraestruturas de comunicación entre o campo e a cidade, polos procesos de rururbanización de territorio e pola mesma expansión das cidades.