València

Municipio situado na provincia de València, capital da Comunitat Valenciana (738.441 h [2001]). O predominio do regadío é case absoluto e condiciona a estrutura agraria e o réxime de propiedade. Baixo o signo da pequena empresa, a progresión da actividade fabril non se interrompeu ao longo dos anos. Sobresaen a madeira e os mobles, a fabricación de produtos metálicos, o papel e as artes gráficas, a confección téxtil e os produtos alimentarios e as bebidas. A localización industrial seguiu un proceso espontáneo e, malia conservar barrios de obradoiros no núcleo urbano, invadiu desordenadamente espazos periféricos. As artes gráficas e a fabricación de plásticos, o caucho, o vidro e a cerámica foron os sectores máis favorecidos polos investimentos. Décimo Xuño Bruto fundouna en 138 a C (Valentia) para instalar soldados licenciados e foi destruída en 75 a C durante a guerra entre Pompeo e Sertorio. No s IV foi cristianizada e en 304 foi martirizado san Vicente. No s V os bispos fixéronse cargo do goberno da cidade. Coa invasión bizantina do SL peninsular en 554 converteuse nun centro estratéxico onde se instalaron continxentes visigodos. Despois dun período escuro, a cidade recuperouse en época musulmá e despois da caída do Califato de Córdoba formouse a taifa de València. A finais do s XI o Cid fíxose coa cidade, que se mantivo en mans cristiáns ata 1102, cando foi ocupada polos almorábides e posteriormente polos almohades. En 1238 foi reconquistada polo Rei Xaime I, que lle outorgou o foro. O s XV foi unha etapa de gran desenvolvemento económico e esplendor cultural e artístico. Creouse a Taula de canvis, unha banca municipal de apoio ás actividades comerciais, e a Llotja de la Seda foi un dos máis importantes centros de transaccións mercantís do Mediterráneo. No s XVI produciuse o conflito das Xermanías. En 1609 expulsaron os mouriscos, feito que afectou á economía da cidade. Durante a Guerra de Sucesión, a cidade foi ocupada en 1706 polo arquiduque Carlos de Austria ata que este foi derrotado en Almansa (1707). En 1814 Fernando VII regresou a España a través do porto de València. Na década de 1870 foi o berce da Renaixença, que pretendía recuperar as tradicións valencianas. O levantamento do 18 de xullo de 1936 non tivo éxito e a cidade mantívose fiel á Segunda República; nela instalouse o goberno republicano en novembro de 1936. O 30 de marzo de 1939 a cidade rendeuse e as tropas franquistas entraron nela. Coa constitución do estado das autonomías, converteuse na capital da Comunitat Valenciana. O 23 de febreiro de 1981 foi un dos escenarios do intento de golpe de estado. O conxunto histórico da cidade foi declarado BIC en 1993. Destacan a catedral (BIC, 1931), co campanario coñecido como o Micalet, a basílica da Mare de Déu Dels Desamparats (BIC, 1981), o El Palau del Marqués de Dos Aigües (BIC, 1941), o Palau de Justícia (BIC, 1982) e, no eido das institucións culturais, o Museu de Belles Arts e a Ciutat de les Arts i de les Ciències.