allo

1. 1. s m

      Planta herbácea vivaz, de follas lineais e talo cilíndrico, de 30 a 40 cm de altura, culminado por unha umbela de flores brancas ou avermelladas. Ten un bulbo arredondado e comestible, que recibe o nome de cabeza, composto por numerosas unidades, chamadas dentes. Contén, sobre todo no bulbo, substancias cun olor aliáceo característico. É orixinario de Asia central e úsase como condimento (cru e tenro) ou como ingrediente de guisos, frituras e na elaboración de embutidos. En Galicia atópase como especie cultivada nos alleiros; recóllense a principios de verán e sécanse en restras para a súa conservación. Dende a Antigüidade emprégase na medicina popular como dixestivo, estimulante do apetito e para facilitar a evacuación de gases. É un dos principais condimentos da cociña mediterránea, empregada en toda clase de guisos, como pratos de peixe nos que este xa non estea fresco.

   2. s m

      Cada unha das unidades ou dentes que forman o bulbo ou cabeza do allo.

   3. allo bravo

   4. allo de oso

   5. [ETN]

      allo macho

   6. allo porro V porro.

2. [MED]

   tintura de allo

Frases feitas

• Aquí está o allo. A clave dun asunto.

• Ser coma un allo. Ser unha persoa esperta e espelida.

• Estar ou andar no allo. Ter coñecemento dun asunto xeralmente reservado, que se trata entre varias persoas.

Refráns

• A bo allo, bo tallo.
• Allo cro e viño novo sempre atopan acomodo.
• Cada día de xaneiro perde un allo o alleiro.
• Cantos días pasen de xaneiro, tantos allos perde o alleiro.
• En xaneiro pon o alleiro.
• O que queira ter bo alleiro semente allos en xaneiro.
• Onde allos hai, cebolas se collen.
• Onde allos hai, viño haberá.
• Os allos en Nadal, nin nados nin por sementar.
• Quen queira ter allo fino, que o poña polo san Martiño.
• Se queres ter bo alleiro, planta os allos en xaneiro.
• Sementa bo allo e terás bo tallo.