australiano -na

Relativo ou pertencente ao reino bioxeográfico australiano.

Segundo algúns botánicos, reino fitoxeográfico, rico en endemismos, que comprende basicamente o continente australiano e Tasmania. Considérase unha restrición do reino australo-papú.

Relativo ou pertencente aos aborixes de Australia.

Pobo establecido en Australia procedente da Asia meridional hai 40.000 anos. Estímase que no momento da chegada dos europeos o seu número oscilaba entre os 300.000 e o millón de individuos. Habitaban sobre todo no litoral e comprendían un gran número de grupos territoriais e lingüísticos, aínda que con límites pouco determinados entre eles. Non obstante , a presión dos colonos desprazounos cara ás zonas desérticas e máis inhóspitas do interior. No ano 1993 os aborixes australianos eran uns 260.000 individuos (1,5% da poboación australiana), número que incluía unha maioría de mestizos, feito que sinala unha certa recuperación da poboación aborixe (138.000 en 1980). Actualmente, só unha minoría mantén as formas de vida tradicional dun xeito máis ou menos intacto. O contacto coa cultura occidental modificou profundamente a forma de vida dos australianos, o que comportaba un grao considerable de degradación, tanto no plano individual como no colectivo: introdución de enfermidades, de bebidas alcohólicas, da agricultura, etc. Nos anos vinte o goberno concedeulles dereitos territoriais aos aborixes que conservaran as súas formas de vida tradicionais; sen embargo, as prospeccións e explotacións mineiras posteriores a 1945 forzaron un retroceso na consecución dos dereitos dos aborixes. En 1967 conseguiron o dereito á cidadanía australiana e en 1976 o goberno federal admitiu o principio dun recoñecemento legal dos dereitos das tribos sobre os seus territorios tradicionais, aínda que non sería executado ata 1993. Nos anos oitenta a formación de numerosas organizacións aborixes permitiu que moitas das súas reivindicacións fosen escoitadas polo goberno. En 1998 o goberno de Howard aprobou unha indemnización a título de resarcimento, aínda que rexeitou presentar escusas oficiais. Polo xeral habitan en cabanas de planta redonda feitas con pólas. Non coñecen nin a agricultura nin a gandería, os metais, a roda e a cerámica. O seu réxime de subsistencia é o de cazador-recadador, xa que aproveitan recursos vexetais e animais tanto terrestres como mariños; no pasado foi importante a antropofaxia. Os seus artefactos teñen como materia prima a madeira e a pedra. As súas armas son de pedra tallada ou pulimentada; o búmerang e os propulsores son de madeira, xeralmente de acacia. Os obxectos ornamentais son numerosos e variados, tales como: brazaletes, diademas, colares, puchos, etc. Adórnanse tamén con pinturas, tatuaxes e cicatrices. Practican a decoración, que aplican tanto nos obxectos sacros como nos de uso cotián. A arte móbil redúcese ás churingas, obxectos totémicos formados por pedras planas nas que gravaban motivos relacionados cos antepasados; neste apartado tamén se sitúan as armas, os cestos e os adornos persoais. Decoraban as paredes das covas con motivos mitolóxicos e máxicos. As pinturas máis relevantes atópanse no norte de Australia. A pintura sobre cortiza ten orixe nos lugares que protexían da chuvia; co tempo foise utilizando nas cerimonias de iniciación dos máis novos e nos funerais. Teñen a mesma temática ca as pinturas rupestres: representación de nimis (seres que habitan nas covas); animais nos que se representa tamén o interior dos seus corpos; pinturas narrativas con escenas mitolóxicas; representacións abstractas e xeométricas. As manifestacións musicais e a danza están moi vencelladas aos símbolos das súas crenzas máxicas. No centro do país os cantos son moi primitivos, de intervalos flutuantes, comezan frecuentemente por un son moi agudo e remata con sons máis graves. En moitas rexións periféricas, que tiveron máis contacto con Indonesia e Nova Guinea, interprétanse melodías pentatónicas con intervalos fixos e constantes. Os instrumentos musicais son poucos e moi rudimentarios: o didjeridu, instrumento de vento de son fixo feito cun tronco baleiro, arco musical de terra -no que un grande oco tapado fai de resoador-, frautas, tambores de madeira ocos, etc. A música australiana é maioritariamente vocal. A literatura oral é moi rica. Biasutti diferenciou tres tipos de organización social: as tribos máis primitivas, divididas en pequenos grupos con territorio propio de caza, practicaban a exogamia local e a polixenia; as tribos exogámicas, divididas en dúas fratrías, exogámicas e de filiación matrilineal; e as tribos totémico-patriarcais, cada unha delas dividida en dúas metades e, á súa vez, en dúas seccións: as metades son de filiación patrilineal e as seccións, de filiación matrilineal, ambas as dúas exogámicas. Ademais disto, cada individuo pertence a un grupo totémico. Hai tribos que cren nun deus superior creador do mundo. As totémicas en divindades inferiores. Os mozos e as mozas, para ser considerados adultos, teñen que pasar por cerimonias de iniciación.

Grupo humano que se localiza na illa de Australia, afastada bioxeograficamente do continente asiático pola liña Wallace. A orixe deste grupo é incerta: unha teoría sostén que é o resultado dunha evolución autónoma de tipos humanos instalados dende os primeiros momentos da ocupación humana das illas do sueste asiático (‘home de Xava’); outra, sen embargo, mantén que chegaron hai 40.000 anos procedentes da última expansión da humanidade moderna polo mundo. Algúns autores defenden a existencia de tres tipos diferenciados no seo do grupo australiano: barriniano, murraiano e carpentariano, aos que relacionan cunha ocupación da illa por vagas sucesivas e con elementos humanos diferentes. Non obstante , considerados globalmente, os aborixes australianos son bastante homoxéneos pola súa estrutura corporal, con predominio dos tipos lonxíneos, malia a gran diversidade ambiental en que viven (dende os desertos centrais aos bosques tropicais do norte). O tronco é alongado, con ombreiros e cadeiras estreitos; as extremidades son longas e delgadas, o mesmo que as mans e os pés, predominando os segmentos distais sobre os proximais. A cabeza é dolicocéfala, con bóveda craniana baixa e fronte fuxidía, arcadas superciliares prominentes, enterramento da base nasal, marcada platirrinia (nariz triangular e ancho), algo de prognatismo, boca moi ancha con beizos grosos e queixo pouco marcado. Outros trazos morfolóxicos son: desenvolvemento muscular da parte superior do tronco, o aplanamento de glúteos e das barrigas da perna, aspecto corporal grácil, flexibilidade do tronco e reducido tamaño das vértebras. No adulto a cor da pel é morena escura, pero non negra; ademais, a pigmentación dos neonatos é de tonalidade rosáceo-amarela. A pilosidade é abundante, de cor castaña escura ou negra e ondulada, nunca crecha.