café

cafeeira.

Semente liberada do resto do froito en baga da cafeeira. Utilízase desde o s VIII, primeiro como alimento e despois como bebida fermentada, medicina e infusión. No proceso de obtención, despois de sacar a polpa e tras unha fermentación espontánea, lávase e o gran queda libre, pasando logo a un secado. Os grans son ásperos e amargos e non se adoitan consumir de forma natural. OBS: Tamén se denomina café verde.

Bebida feita por infusión ou cocemento de sementes torradas a 210°, machucadas ou moídas da cafeeira (xénero Coffea). É tónica, estimulante e moi aromática. Parece orixinaria da rexión abisinia de Kaffa, onde xa se coñecía antes do s XIII, consumida como froita e despois como alimento enerxético, en forma de pasta de sementes mesturadas con graxa animal. Foi no s XIII cando se empezou a torrar o gran. Daquela, xa se coñecía en Siria e Exipto. Entrou en Europa por medio dos mercadores de Venecia no s XIV, foi considerada nun principio bebida pecaminosa, porque procedía do mundo islámico, e aínda que o Papa Clemente VIII a bendiciu, enseguida pasou de moda, e non volvería a consumirse ata despois do sitio de Viena por parte dos otomanos en 1683. Cando os turcos otomanos se retiraron, abandonando nos seus campamentos moitos sacos de café, o espía polaco Georg Kolschitzky, que coñecía o segredo da súa preparación xa que fora anteriormente mercenario ao servizo destes e combatera nesta ocasión de parte dos austríacos, pediunos para si e con eles abriu a primeira cafetería de Europa, Die blaue Flasche (A botella azul). Como non tivo o éxito inicial agardado, acordou botarlle tona de leite á bebida para suavizala, dando orixe ao café vienés. Pouco despois as cafeterías (en competencia coas chocolaterías) estenderíanse por toda a Europa continental, onde hoxe é tal vez a bebida máis popular. Cultívase nas partes altas dos países ecuatoriais e tropicais, sendo o primeiro produtor mundial Brasil, seguido de Colombia, México, Indonesia, Costa de Marfil e Etiopia. Hai dúas especies principais, a C. arabica, procedente de Etiopia, que ten como variedade máis famosa o moca, destacando tamén o xava e o brasileira nacional, e a C. robusta, procedente de Indonesia. Os cafés comerciais son mesturas de variedades que buscan equilibrar sabor, aroma e corpo, coa excepción do blue montain de orixe xamaicana. Preséntase ao consumidor torrado, torrefacto (resultado de engadir un pouco de azucre ao gran durante o proceso de torrado), mesturado (o habitual nas cafeterías, cunha proporción de dúas partes de torrado por cada unha de torrefacto), soluble (deshidratado por liofiliación) ou descafeinado (variedade do soluble ao que se lle extrae o 97% do excitante cafeína por un sistema de lavado e posterior secado tralo moído). Ademais da clásica infusión, tamén se prepara a presión en máquinas cafeteiras (café expreso), e son famosas algunhas receitas de café como o vienés, o capuchino (azucrado, con leite de maneira que faga escuma e salpicado de canela), o turco (en auga azucrada, fervido tres veces e servido repousado), o bombón (azucrado e con leite condensado), o galego (con augardente), o irlandés (con whisky quente e azucre moreno), o carajillo (con brandy quente e azucre), os cafés fríos (como o ruso, o branco e negro ou o cubanito), etc. É moi habitual tomalo con leite; cando leva pouco leite denomínase café cortado. Tamén se emprega frecuentemente como aromatizante en repostería, sendo famosas algunhas preparacións que o inclúen, como o tiramisú. Forma parte definitoria na elaboración dalgúns licores, como o tan popular en Galicia licor café, o catalán cremat, o turco pasha e os licores americanos do tipo dos Kahlúa e Tía María. En Galicia existen numerosas empresas elaboradoras de café (Alberte, Campinas S. Paulo, Cumbre, Do Noso, El Trópico, Las Candelas, Monterreal, etc) que compiten coas multinacionais que dominan o sector, especialmente a empresa suíza Nestlé.