"Guadalupe" (Contén)

Sofía Guadalupe Pérez de Eguía Casanova.

Antropónimo feminino que ten a súa orixe no topónimo árabe Wadi al-lub ‘río agochado’, ‘río do lobo’. Presenta o hipocorístico Lupe. Segundo unha lenda medieval, foi san Lucas o autor da imaxe da Virxe de Guadalupe de Extremadura; despois levaríase a Roma e chegaría a Sevilla como regalo do Papa Gregorio Magno a san Leandro. Coa invasión musulmana, uns cregos sevillanos fuxidos agocharon a talla na serra estremeña, xunto ao río Guadalupe. No s XIII atopouna un pastor chamado Gil Cordero. Posteriormente, a devoción pasou a México, onde se lle apareceu ao indio Juan Diego (1531) no cerro do Tepeyac. Deste xeito, naceu o cristianismo mexicano, e a Virxe de Guadalupe volveuse estandarte e guía das guerras de independencia e dos movementos revolucionarios. É unha virxe negra románica, labrada en madeira de cedro de finais do s XII, co Neno Xesús no colo. Nosa Señora de Guadalupe é patroa de Rianxo, onde se celebra o domingo seguinte ao 8 de setembro e de Codeseda (A Estrada)...

Tratado asinado o 2 de febreiro de 1848 que puxo fin á guerra entre EE UU e México. Trala invasión estadounidense de México, o goberno mexicano pactou a cesión de Texas, Nuevo México, a Alta California e parte do territorio de Tamaulipas a cambio dunha indemnización de 15 millóns de dólares.

Mosteiro fundado en Guadalupe (Cáceres) onde, segundo a lenda, se apareceu a Virxe a un pastor. O primitivo santuario foi reformado por Afonso XI trala Batalla do Salado e en 1389 converteuse en mosteiro dos xerónimos. A igrexa vella é de estilo gótico mudéxar (s XV), a sancristía, o camarín e o retablo maior son do s XVIII e a igrexa nova é do s XVIII. Foi declarado Ben de Interese Cultural en 1879 e Patrimonio da Humanidade en 1983.

Conxunto de disposicións ditadas por Fernando II de Aragón desde o mosteiro de Guadalupe en 1486 para resolver o conflito entre os pagesos de remença e os seus señores. A sentenza acabou cos malos usos a cambio da concesión dunha compensación económica para os señores.

Santuario mariano situado en Rianxo. Fundado en 1671 por Alonso Fernández Gastón sobre o antigo santuario de Nosa Señora da Cruz (1561), ten unha soa nave con tribuna superior de madeira e capela maior cuberta con bóveda de nervios e arco triunfal de medio punto. A fachada é barroca e nela destacan os adornos do lintel e o friso da porta, rematada con frontón triangular que acolle unha fornela coa imaxe da Virxe de Guadalupe. No muro consérvanse dous escudos coas armas dos Bastón e Ponte. A súa orixe atópase nunha imaxe da Virxe traída de Extremadura, obra do escultor rianxeiro frei Xosé de Santiago (1773), que se levou á ermida de San Xosé da Floresta. Tras a Guerra da Independencia, a ermida quedou en ruínas pero a imaxe da Virxe conservouse e trasladouse á capela na que se venera. No lugar celébrase a romaría da Virxe de Guadalupe en setembro.

Miguel Fernández Félix.