"Persia" (Contén)

PERSOEIRO

Rei de Persia (530-522 a C). Príncipe aqueménida, fillo e sucesor de Ciro II o Grande. Asociado ao reinado de seu pai, no 538-530 a C gobernou como rei de Babilonia. Mandou asasinar o seu irmán Bardiya (ou Smerdis), gobernador de Media e Armenia. No 525 tomou Menfis e fíxose nomear faraón de Exipto, onde seica gobernou de forma tiránica. A revolta de Gaumata, que se fixera pasar por Bardiya, obrigouno a volver a Persia e parece ser que se suicidou durante o camiño.

PERSOEIRO

Rei de Persia, fillo de Darío II. Nomeado sátrapa de Lidia, da Gran Frixia e da Capadocia, preparou un exército de gregos mercenarios -os Dez Mil- para derrocar o seu irmán Artaxerxes II. Vencérono e morreu na Batalla de Cunaxa, feitos que se narran na Anábase.

PERSOEIRO

Rei de Persia (559-529 a C). Fillo de Cambises I, foi o fundador do Imperio Persa-aqueménida. Sucedeu ao seu pai como gobernador de Ansham e, logo de reunir baixo o seu mando as principais tribos persas, sublevouse contra Astiaxes e conquistou o territorio dos medos (549 a C), coa súa capital Ecbatana. Posteriormente emprendeu unha campaña na que derrotou a Creso, rei de Lidia, despois de conquistar a capital, Sardes (546 a C). Incorporou ao seu imperio as colonias gregas da Xonia (Mileto, Samos, Éfeso) e someteu Babilonia no 539 a C. Logo da conquista de Babilonia aprobou o edicto de liberación de razas e cultos, que permitiu a diversos pobos, entre outros os xudeus, abandonar Babilonia e volver ás súas terras. Emprendeu numerosas campañas contra pobos situados nos límites do imperio e morreu durante unha campaña nas fronteiras do noroeste de Persia. Destacou pola súa tolerancia e sabedoría política.

PERSOEIRO

Rei de Persia (531-579), fillo de Kavadh I. Pertencente á dinastía sasánida, estendeu os seus dominios sobre os territorios bizantinos coa conquista de Antioquía no 540, e chegou ata o Mar Negro, o río Oxus e Iemen. Aliouse cos turcos occidentais e venceu os hunos brancos ou heftalitas no 562. Durante o seu reinado estableceu unha serie de reformas na administración, como a regulamentación dos impostos baseándose nun catastro, e promoveu as grandes construcións públicas. Restaurou o zoroastrismo como relixión oficial.

PERSOEIRO

Rei de Persia (590-628), neto de Cosroes I. Iniciou o seu reinado contando coa amizade do emperador bizantino Mauricio, que recibiu Armenia a cambio da súa axuda contra unha rebelión dirixida polo xeneral persa Bahram. Despois do asasinato do Emperador Mauricio reconquistou ese territorio, ademais de Capadocia, e chegou ata o Bósforo. No 611 emprendeu unha campaña que rematou no 617 coa conquista das provincias bizantinas de Siria, Palestina, Xerusalén e Exipto. Malia isto, o país non estaba ben estruturado e debido á opresión do monarca permitiu que o novo emperador bizantino Heraclio puidese vencelo (623). Despois da súa derrota, a nobreza destronouno e substituíuno polo seu fillo Kavad II.

PERSOEIRO

Rei de Persia (521-486 a C), fillo de Histaspes, sátrapa de Partia. Participou no asasinato de Bardiya e sucedeu o seu irmán Cambises II, morto na campaña de Exipto, despois de lle dar morte ao usurpador Gaumata. Enfrontouse aos aspirantes ao trono e, coa sublevación dalgúns dos gobernadores das provincias e despois de cinco anos de batallas, fíxose co poder. Logo organizou o seu imperio, que se estendía entre o Mediterráneo, a India e o Mar Caspio, e dividiuno en vinte satrapías; estableceu vías de comunicacións entre as capitais das satrapías e dotounas de certa autonomía. Unificou tamén a moeda en todo o seu imperio e cuñou os dáricos de ouro. Emprendeu unha campaña en Europa na que se enfrontou aos escitas (512 a C) ao redor do Danubio, adquiriu o dominio sobre o Bósforo e someteu Tracia e Macedonia. Os enfrontamentos coas polis gregas, as Guerras Médicas, iniciáronse coa conquista de Sardes polos habitantes de de Mileto (498 a C). Malia a conquista desta cidade (490...

PERSOEIRO

Rei de Persia (424-405 a C). Recibiu o alcume de Nothos (‘bastardo’) por ser fillo ilexítimo de Artaxerxes I e dunha concubina. Sátrapa de Hircania, chegou ao poder despois do asasinato do seu irmán Sogdiano e eliminou o seu irmán Arsitis trala súa sublevación. Participou na Guerra do Peloponeso e aliouse con Esparta despois da derrota de Atenas no ataque a Siracusa (413), e ordenoulles aos dous sátrapas de Asia Menor, Farnabaces e Tisafernes, que atacasen as colonias de Atenas. Enfrontouse ás sublevacións dos medos e dos exipcios, que foron dominadas con dureza.

PERSOEIRO

Último rei de Persia (336-330 a C). Membro dunha rama lateral dos aqueménidas, accedeu ao poder despois do envelenamento de Artaxerxes III e mais o seu fillo. Enfrontouse á invasión de Alexandre o Grande, quen venceu o xeneral mercenario Memnón de Rodas na Batalla de Gránico (334 a C) e despois a Darío III en Isos (333 a C). Intentou deter o avance de Alexandre ofrecéndolle Asia Menor, pero este rexeitouno e Darío III foi derrotado de novo en Gaugamela (331 a C). Despois desta batalla Darío buscou refuxio na Bactriana, onde morreu asasinado polo sátrapa Bessos.

PERSOEIRO

Xa de Persia (1797-1834), da dinastía dos qāŷāríes. Trala perda de Xeorxia en favor de Rusia, tentou a alianza con Napoleón Bonaparte, proxecto abortado trala paz franco-rusa de Tilsit (1807). Declaroulle a guerra a Turquía (1821) e, posteriormente, entrou novamente en conflito con Rusia, á que lle houbo de entregar gran parte de Armenia (1828).

PERSOEIRO

Xa de Persia (1501-1524). Fundador da dinastía safávida, baixo o seu goberno ao país converteuse, por primeira vez dende a expansión do Islam, nun estado independente, feito ao que contribuíu a declaración do xiísmo imanita como relixión oficial, en oposición ao sunnismo otomano.

PERSOEIRO

Xa de Persia (1834-1848), neto e sucesor de Fath ‘Alī Shāh. Pertencía á dinastía qajarita. Asinou o Tratado de Erzurum en 1847 con Turquía, en que se delimitaba a fronteira turco-persa.

PERSOEIRO

Xa de Persia, fillo e sucesor de Mu ḥ ammad Shāh. Polo Tratado de París (1857) renunciou ás súas reivindicacións en Afganistán pero posteriormente conseguiu unha parte de Sīstān (1872). Procurou o desenvolvemento económico do país, freado sobre todo pola carencia de recursos. O intento de monopolizar o tabaco provocou numerosas revoltas e morreu asasinado.

PERSOEIRO

Rei de Persia (486-465 a C), fillo de Darío I. Tivo que solucionar as revoltas dos exipcios (484) e a de Samasirba, que se proclamara rei en Babilonia, antes de se enfrontar cos gregos. En 481 reuniu un grande exército e unha frota, cos que foi contra Grecia. Pasou as Termópilas, onde morreron Leónidas e os seus espartanos (480), e incendiou a acrópole de Atenas. Foi derrotado polos atenienses en Salamina (480) e volveu a Persia. A derrota de Platea (479) obrigou os persas a retirárense de Grecia.

PERSOEIRO

Xa de Persia (1567-1629), da dinastía safávida, que no 1598 estableceu a capital en Esfahan. Para facer fronte ás agresións exteriores, asinou no 1590 un tratado pouco proveitoso co Imperio Otomano. No 1600 reorganizou o exército ao estilo europeo e expulsou de Ormuz os portugueses. Á súa morte, os seus dominios estendéranse do Tigris ao Indo. Autorizou o asentamento das ordes relixiosas cristiás en Persia.

PERSOEIRO

Xa de Persia (1642-1667) da dinastía safávida. Reconquistou Qandahār aos tártaros.

PERSOEIRO

Derradeiro Xa da dinastía safávida persa, fillo de Tahmasp II. Coroado no 1732, durante o seu reinado nominal Nadir foi rexente.