"duque" (Contén)

PERSOEIRO

Nome empregado por Laura Saint-Martin Permon, escritora francesa casada en 1799 co xeneral napoleónico Jean Andoche Junot, duque de Abrantes. Publicou diversas obras que reflicten os principais acontecementos da época. Destacan as súas Mémoires et Souvenirs d’une ambassade et d’un séjour en Espagne et Portugal (Memorias e lembranzas dunha estancia en España e Portugal, 1837).

1. Funcionario romano con xurisdición sobre o exército e a administración civil para a defensa dos territorios baixo o seu mando. Logo da reforma administrativa de Diocleciano, no Baixo Imperio Romano, o mando militar quedou separado da administración civil e os duques, que se limitaron ás funcións de xefes militares, e elixíanse entre os reis destronados ou membros destacados do exército, como pago aos seus servicios. Estaba subordinado ao conde (comites), que, á súa vez, lle rendía contas ao prefecto do pretorio (praefectus pretorii). No Imperio Bizantino conservouse o cargo, pero incrementáronse as súas atribucións administrativas e militares, polo que controlaban o poder das provincias. Os pobos xermánicos que invadiron Occidente nestas datas asumiron esta dignidade, pois entre as súas estruturas existía o cargo dun xefe militar elixido pola tropa para dirixilos nas batallas.

2. Na Idade Media, persoa que tiña ao seu cargo o goberno dun ducado. Acumulaban os poderes administrativos e xudiciais, xunto coa dirección do exército, dun xeito máis ou menos autónomo da autoridade do soberano; o seu poder era temporal ou vitalicio. Entre os visigodos que se asentaron na Península Ibérica, dirixía o exército dun ducado por delegación do rei e exercía os poderes xudiciais, políticos e administrativos. Os seus privilexios incluían tamén a capacidade de cuñar moeda dentro dos seus dominios. Logo da invasión musulmá (711), a monarquía astur-leonesa serviuse dos duques para o goberno de territorios, pero esta denominación caeu en desuso e foi substituída pola de conde. En Francia, durante o dominio dos francos, ocupábanse do goberno dunha provincia ou comarca cunha función militar e tiñan poder sobre os condes, que gobernaban as diferentes cidades dentro do seu territorio. Baixo o goberno de Carlomagno emprendeuse unha redución do seu poder, pero, despois da morte de...

3. Título nobiliario que na escala xerárquica está normalmente por riba do de marqués e por debaixo do de príncipe (excepto en Italia e Alemaña, onde xeralmente o duque está por riba do príncipe).

4. Persoa que posúe o título nobiliario de duque ou duquesa.

5. Cónxuxe dun duque ou dunha duquesa.

6. 1. Persoa soberana dun gran ducado, como o de Luxemburgo.

   2. Título dado erroneamente aos fillos, aos netos e aos irmáns, de ambos os dous sexos, do tsar de Rusia, que en realidade reciben a denominación de grandes príncipes.

   3. Cónxuxe do gran duque ou da gran duquesa.

PERSOEIRO

Escultor. Discípulo e neto de Pedro Roldán, foi escultor de cámara durante a residencia da corte en Sevilla (1729-1733). O seu estilo, detallista, utiliza as liñas curvas e as figuras movidas. Traballou, entre outras obras, na cartuxa de El Paular (1723-1728) e na igrexa de San Luis de los Franceses. Entre as súas obras destaca o cadeirado do coro da catedral de Córdoba (1748-1757).

CIDADES

Cidade do estado de Rio de Janeiro, na baía de Guanabara (715.089 h [1996]). As súas principais actividades económicas son o comercio e a industria, especialmente a metalurxia, a mecánica, o sector téxtil, as refinerías de petróleo e as pequenas fábricas de mobles.

PERSOEIRO

Enxeñeiro aeronáutico e astronauta. Membro da Axencia Espacial Europea, é un especialista en simuladores de voo e modelos para a determinación de órbitas. En 1998 converteuse no primeiro astronauta español que viaxou ao espacio, concretamente na misión STS-95 da NASA.