gardar

1. v t Antónimos: abandonar.

   1. Coidar algo ou a alguén para que non lle ocorra ningún dano ou prexuízo. Na tradición oral recóllense ditos como: “Con perigo se garda o que a moitos agrada. Mal se garda o que a moitos agrada.”

      Ex: Os soldados gardan o edificio. A rapaza gardou o neno durante todo o día.

      Sinónimos: custodiar, vixiar. Antónimos: abandonar.

   2. Preservar a alguén de algo ou alguén. Na tradición oral recóllense ditos como: “Deus nos queira gardar do que non nos sabemos librar. Deus te garde do can atado e do home arroutado. Gárdate Deus dalgunha xente coma dun can doente.”

      Ex: Deus nos garde de males máis grandes!

2. v t

   Poñer algo nun lugar seguro para que estea protexido ou no sitio onde lle corresponda.

   Ex: Gardamos a roupa no armario. Garda o testamento na caixa forte.

   Sinónimos: conservar.
3. v t

   Manter algo ou impedir que se perda.

   Ex: Aínda garda os xoguetes da infancia. Garda a tradición de cocer o pan en forno de pedra.

4. v t

   Ter alguén ao seu cargo cousas doutra persoa.

   Ex: Gardoume os mobles na súa casa ata que me pintaron o apartamento.

5. v t

   Ocultar algo. Na tradición oral recóllese o seguinte dito: “Garda o segredo no teu seo, non o metas no alleo.”

   Ex: Este bosque garda moitas marabillas.

   Sinónimos: encerrar.
6. v t

   1. Ter presente un sentimento ou actitude.

      Ex: Gárdalle rancor dende que quedou sen traballo. A seu avó gárdalle moito respecto.

      Sinónimos: conservar, manter.

   2. Conservar certos recordos con propósito de vinganza.

      Ex: A túa soberbia gardareicha toda a vida.

7. v t

   Cumprir ou acatar alguén as leis, normas, promesas ou outra cousa similar.

   Ex: Se gardases as normas non che abrirían un expediente. Sempre garda a distancia de seguridade que establece o código.

   Sinónimos: respectar.
8. v t

   Permanecer durante algún tempo na mesma situación ou estado.

   Ex: Gardou repouso durante todo o embarazo.

9. v t

   Reservar algo para alguén.

   Ex: Gardáronlle o traballo ata que se recuperou. Gardáronlle a mellor mesa para cear. Gardoulle un asento ó seu lado.

10. v t

    1. Gastar con moita mesura. Na tradición oral recóllense ditos como: “Garda da risa para outro choro, que aínda que che tarde pode vir logo. Garda o gardador para o bo gastador. Non sempre debe o rico gardar, nin o pobre escatimar.”

       Ex: Sempre gardaba os cartos porque lle gusta aforrar.

    2. Non usar unha cousa e reservala para certa ocasión. Na tradición oral recóllense ditos como: “Garda do pan para maio, e da leña para abril, que che ha de cumprir. Garda pan para maio e leña para todo o ano. Garda o teu saio para maio.”

       Ex: Gardou con moito coidado o traxe novo.

    3. Separar algo e reservalo para alguén.

       Ex: Gardaron un anaco de torta para os netos.

11. v t

    Non comunicar ou transmitir algo a alguén.

    Ex: Gardou a súa resposta ata a votación.

12. v i e pron

    Conservar un alimento as súas propiedades para o consumo durante bastante tempo.

    Ex: Este arroz xa ten dous días e aínda garda o seu sabor. Comprou uns iogures que se gardan fóra da neveira.

13. v pron

    Tomar precaucións para evitar algún dano ou malestar ocasionado por algo ou alguén. OBS: Emprégase seguido da preposición de. Na tradición oral recóllese o seguinte dito: “Gárdate, nena, do mozo cando lle apunta o bozo.”

    Ex: Gardouse de dicir nada despois da súa actitude. Gardáronse do frío toda a noite con mantas. Gárdate das persoas que teñen malas intencións.

14. v pron

    Facer pouco uso dalgunha calidade para utilizala máis adiante. OBS: Emprégase seguido da preposición para.

    Ex: Gardouse para a competición de fin de curso.

Frases feitas

• Estar gardado para un. Estar nunha situación irremediable.

• Gardar a boca. Non comer todo o que se desexa.

• Gardar a liña. Non comer moito e conservar boa figura.

• Gardar das risas/risos para as

• choras/choros. Saber adaptarse a todas as situacións.

• Festa de gardar. Festa relixiosa que é de obrigado cumprimento.

• Gardar a lingua. Conterse cando se fala.

• Gardar as costas. Protexerse ou librarse dunha paliza.

• Gardar cama. Estar enfermo e permanecer nela por indicación médica.

• Gardar o corpo. Salvarse dalgún perigo ou non traballar.

• Gardar o diñeiro debaixo de sete chaves. Gardalo moi gardado.

• Gardar o rego. 1) Realizar con disciplina unha tarefa encomendada. 2) Escribir dereito sobre o papel.

• Gardarlle lei a alguén. Serlle fiel.

Refráns

• a can e o gato comen o mal gardado.
• a que aberta a súa arca deixa, se o rouban, ¿por que se queixa?
• Casa con dúas portas non a gardan tódalas donas.
• É tolería non ter ben gardado o que está ben gañado.
• Garda do pan para maio e da leña para abril, que che ha de cumprir.
• Garda o prado e manterás o gando.
• Garda que comas e non gardes que fagas.
• Garda que comer e non gardes que facer.
• Gardado é o que Deus garda.
• Gardar que comer e non gardar que facer.
• Mellor se garda o que con traballo se gaña.