autoridade

1. s f

   Dereito e poder de mandar, de rexer ou de dirixir.

   Ex: Os ministros cuestionaron a autoridade do presidente nese asunto.

   Confrontacións: potestade.
2. [DER]
   1. s f

      Poder regular exercido sobre unha ou varias colectividades de forma que esta ou estas reciban unha certa orde de subordinación e superordinación, así como tamén un sistema de dereitos e deberes. É unha das formas capitais do poder. Comporta un certo grao de aceptación por parte da colectividade. Max Weber distinguiu a autoridade tradicional, baseada na crenza nun poder conferido polo tempo e a tradición a certos individuos e institucións (monarquía), a autoridade legal-racional, baseada na crenza nuns principios chamados racionais (estados constitucionais) e, finalmente, a autoridade carismática, baseada nunha crenza nos poderes excepcionais dun dirixente. Isto permite identificar determinadas institucións de autoridade como a igrexa, a monarquía ou o consello de ministros, que se apoian nunha combinación dos tres tipos de autoridade citados por Weber. O sentido clásico da autoridade é o termo romano de autoritas, que completaba o contido dos actos da vontade popular (a potestas ou poder) achegándolle razóns baseadas nos valores, crenzas e intereses compartidos pola comunidade. Nun sistema democrático implica unha calidade das comunicacións entre gobernantes e gobernados da que depende que o poder sexa ben a expresión da vontade popular, ben o instrumento dominante dun grupo.

   2. autoridade paterna

      A exercida polo pai ou por quen o substitúa. É un dos aspectos da patria potestade.

   3. principio de autoridade

      O que admite a necesidade dunha autoridade soberana.

3. s f [DER]

   Persoa investida de propiedades imperativas. Como consecuencia da súa investidura, as autoridades teñen a posibilidade de ordenar e de facer obedecer inmediatamente os seus mandamentos dentro da esfera das súas potestades, ademais do poder xeral que lles permite manter a orde e dirixir as actuacións en todos os actos públicos que presidan. Gozan dunha protección penal especial. Cómpre non confundir o concepto de autoridade pública co de funcionario público.

   Ex: As autoridades da vila encabezaban o desfile todos os anos.

4. s f

   1. Coñecemento ou dominio que alguén ten sobre unha certa materia ou asunto, polo que a súa opinión prevalece sobre a dos demais.

      Ex: Enumerou con solemne autoridade os principais puntos nos que se basea a súa teoría.

   2. [FILOS]

      Prestixio ou ascendente dunha persoa, escola ou obra en tanto que determina o asentimento dunha verdade, independentemente das evidencias que se teñan para a proposición enunciada.

   3. [LING]

      Texto dun escritor de prestixio que sostén o sentido dunha palabra ou o emprego dunha construción sintáctica.

   4. [PEDAG]

      Capacidade que o educador ten que suscitar na actividade do neno.

   5. [RELIX]

      Dereito ou poder que se recoñece nunha persoa ou cousa (por exemplo, un libro), segundo o que se acepta a verdade duns feitos ou a validez dunha orde, non inmediatamente evidentes.

5. s f

   Persoa que domina ou coñece á perfección unha certa materia ou asunto.

   Ex: Seu pai é unha autoridade en astrofísica.

   Sinónimos: eminencia.
6. s f [LING]

   Estatuto no que os falantes dunha lingua recoñecen capacidades suficientes para definir o que é correcto ou incorrecto nunha lingua.

7. s f [LIT]

   1. Calidade dun texto literario que adquire un status canónico e pasa a formar parte dun sistema de valores aceptado.

   2. Na narratoloxía, grao de coñecemento dos feitos contados polo narrador.

Refráns

• Amor e señoría non sofren compañía.
• Cada galo canta no seu galiñeiro / no seu poleiro.
• Cada galo canta no seu galiñeiro; e o que é bo, no seu e no alleo.
• Cada un é pai dos seus fillos.
• Cada un manda na súa casa.
• Cada un manda no seu e fai o que lle peta.
• Coa autoridade e a Inquisición ¡chitón!
• Coa autoridade nunca teñas manualidade.
• Contra un pai nunca hai razón.
• Mandar non quere par.
• Moito pode o moucho no seu souto.
• Na casa en que non hai gatos, campan os ratos.
• Na casa en que non hai gatos, non faltan ratos.
• Non hai besta sen freo nin espora.
• O que a loba fai, o lobo non o desfai.
• Pode máis o moucho no seu souto que no de outro.
• Quen manda, manda; e que n obedece, panda.
• Rei é quen rei non ve.
• Se queres coñecer a Pedriño, dálle un mandiño.
• Unha mestra para moitas abellas e un pastor para moitas ovellas.
• ¡Deus che dea poder na vila e na túa casa fariña!
• ¡Pobre da casa onde a galiña canta e o galo canta!