celulosa

Polisacárido macromolecular de fórmula (C 6 H 10 O 5 ) n . É o principal constituínte das paredes celulares dos vexetais superiores e o composto orgánico natural máis abundante. Identificouna cara ao 1837 o investigador francés A. Payen. Tecnicamente, denomínanse celulosas as fibras completamente brancas obtidas ao someter as materias vexetais a determinados tratamentos controlados de purificación. A “celulosa normal pura”, modelo de referencia deseñado artificialmente para o recoñecemento das propiedades técnicas das celulosas, é inerte, resistente á hidrólise e á oxidación, e absorbe a humidade atmosférica. A estrutura molecular da celulosa corresponde á dun alto polímero de condensación do monómero celobiosa, de lonxitude variable. En xeral, considérase que as fibras celulósicas naturais e artificiais presentan zonas cristalinas (grupos moleculares con celas en forma de prismas monoclínicos) e rexións amorfas (cadeas parcialmente ordenadas ou ben enguedelladas de forma aleatoria) de propiedades e reactividade bastante diferentes. As unidades biolóxicas da celulosa natural son as microfibrilas elementais, entre as que hai espacios baleiros, onde teñen lugar os fenómenos vitais de crecemento e o inicio das reaccións químicas. Acéptase tamén a existencia dunha entidade superior, a fibrila (constituída por feixes dunhas 500 microfibrilas), que determina a fibrilación, básica na refinación das pastas para a fabricación de papel. Na celulosa distínguense, segundo o tratamento que a orixinou, as fraccións: α-celulosa, de gran pureza, que é a fracción insoluble resultante do tratamento da materia prima con solución de hidróxido de sodio; β-celulosa, rica en hemicelulosa, que procede da fracción recuperada da precipitación con ácido dos líquidos filtrados da preparación das α-celulosas; γ-celulosa, fracción non recuperable pola precipitación ácida anterior, formada principalmente por oligosacáridos; e a denominada holocelulosa, produto resultante do tratamento da materia prima con dióxido de cloro, constituída por mesturas de celulosa e hemicelulosas. O grao de encolado, a resistencia da textura, a transparencia e moitas outras propiedades do papel están moi influídas pola porcentaxe total de hemicelulosas.

Preparado de capas moi delgadas de celulosa, superpostas e case sen apresto, que pola súa consistencia se asemella ao algodón hidrófilo, ao que substitúe normalmente como absorbente de líquidos orgánicos. Denomínase tamén cotonosa ou cirúrxica.

Descomposición da celulosa ou celulosólise. Case ningún metazoo a pode realizar xa que o seu tracto intestinal só ten enzimas capaces de hidrolizar polisacáridos formados por unións α-1,4. Non obstante , moitas bacterias posúen células que poden hidrolizar a celulosa rompendo o enlace da celobiosa. Tamén algúns protozoos, fungos e ata algunhas larvas de insectos teñen enzimas celulosolíticos. As bacterias do cego dos ruminantes e os protozoos flaxelados do recto dos térmites e outros insectos xilófagos, posibilitan a dixestión da materia vexetal inxerida polo hospedeiro. No ser humano, a celulosa é indixerible por mor da falta de enzimas específicos; grazas a isto a celulosa proporciona a masa necesaria para excitar o peristaltismo intestinal.

nitrocelulosa.

Suspensión acuosa de celulosa empregada na fabricación do papel. Tamén se denomina pasta de papel ou celulosa.