"Rel" (Contén)

PERSOEIRO

Poeta e dramaturgo da Xeración do 27. De mozo trasladouse a Madrid (1917) onde, atraído pola pintura, realizou diversas exposicións. Con Marinero en tierra (1925) obtivo o Premio Nacional de Literatura e iniciou unha poesía popular moi elaborada que comprende La amante (1926) e El alba del alhelí (1927). A partir de Cal y canto (1929) e Sobre los ángeles (1929), un dos seus libros máis senlleiros, comeza a súa xeira vangardista.
En 1931 ingresa no Partido Comunista e a súa poesía comprométese cos aconteceres históricos: Consignas (1933), 13 banderas y 48 estrellas (1936), sen deixar de cultivar un tipo de poesía elexíaca como en Verte y no verte, volume dedicado á morte do toureiro Ignacio Sánchez Mejías. En colaboración coa súa muller, María Teresa León,...

GALICIA

Escritor. Máis coñecido na súa patria adoptiva, Uruguai, polo pseudónimo El Viejo Pancho. Aos catro anos trasladouse coa súa familia a Navia, Asturias, por mor da profesión de mestre do seu pai, e alí cursou os estudios primarios. Aos quince anos regresou a Ribadeo para facer estudios mercantís e aos dezaoito decidiu emigrar a América. Logo dunha breve estadía en Montevideo viaxou á Arxentina, onde permaneceu dous anos e comezou a escribir os seus primeiros versos. No 1877 trasladouse a Tala, en Uruguai, e continuou a súa tarefa creadora na prensa local e na elaboración de obras teatrais para o Grupo de Afeccionados de Tala. Xa casado, marchou ao Brasil onde permaneceu catro anos ata que en 1887 volveu a Tala, onde retomou os estudios para se facer procurador, profesión que exerceu o resto da súa vida. En 1902 asumiu a nacionalidade uruguaia e en 1908 ocupou un posto na Cámara de Representantes, polo Partido Nacional. Nos últimos anos viviu algún tempo en Montevideo. A súa obra...

GALICIA

Criouse en Soutolongo (Lalín) e fixou a súa residencia en Lugo, cidade na que desenvolve o seu labor profesional en tres actividades: como profesor de linguas clásicas, editor e músico. Na área docente, destaca así mesmo a súa faceta de preparador de numerosos mecanógrafos na Academia Alvarellos (fundada por el en Lugo en 1961) trala publicación dun sistema de aprendizaxe, da súa autoría, que o Ministerio de Educación y Ciencia recoñeceu oficialmente en 1968. O seu labor de editor (Alvarellos Editora Técnica, Lugo, 1977) coñécese especialmente polas reedicións que, en facsímile, publica de obras do século XVIII (Obras Completas do Cura de Fruime, Obras Póstumas de Sarmiento, España Sagrada, Arquitectura de Vitrubio, etc) ademais de obras de fición, históricas ou ensaios, todos eles de temática galega, que saen do prelo da súa editorial. E. Alvarellos é autor de varios libros: a novela Botei Corenta Anos (1977), o poemario satírico-picaresco Cen Anacos...

1. de amarelar.

2. De cor tirando a amarelo.

1. Poñer de cor amarela.

2. Poñerse pálido ou dunha cor tirando a amarela.

1. Apelido de orixe toponímica. Este topónimo procede do xenitivo dun nome de posesor latino Amarellus < Amarus ‘acedo, agrio’. Xa se documenta no século XIV: Fernán Daras d’Amarelle (doc ano 1348, Onomástica persoal do noroeste hispano de E. Rivas Quintas, p 515).

2. Antiga liñaxe posiblemente orixinaria da parroquia de Loira no Valdoviño e de San Vicente de Vilaboa en Moeche, tamén de Ferrol, entroncando cos Mandiaa. Outros recoñecen casa orixinaria en San Adrián da Vila, en Ponteceso. As súas armas levan, en campo de azur, un home armado, de prata, cunha espada denuda do mesmo metal na man destra, e un estandarte na sinistra, aos seus pés, amais de cinco cabezas de mouro con turbantes brancos. Outros apelidos relacionados con esta caste son Morelle e Mourelle.

1. Da cor do ouro, do xofre ou dunha cor semellante, sexa máis claro ou máis escuro.

2. Aplícase a unha persoa falta de cor, pálida.

3. Cor amarela, unha das cores que se distinguen no espectro solar, entre o laranxa e mailo verde. As lonxitudes de onda da luz amarela están comprendidas entre 5.700 e 5.970 Å. A cor amarela é a mestura aditiva do verde e o vermello; é a cor substractiva complementaria do azul. Absorbe o azul. É unha das tres cores empregadas na síntese subtractiva tricroma.

4. Cor formada só pola luz verde e vermella, complementaria do azul.

5. 1. Materia colorante amarela.

   2. amarelo de acridina [clorhidrato de 3,6-diamino-2,7-dimetilacridina]

      Colorante básico amarelo derivado da acridina que se empregou en medicina como bactericida.

   3. amarelo de cadmio

      Pigmento de cor entre verdosa e laranxa, obtido por tratamento dunha solución de sulfato ou cloruro de cadmio con sulfuro alcalino ou sulfuro de hidróxeno. A presencia de seleniuro de cadmio cambia o matiz cara a vermello ou marrón, e dá lugar aos sulfoseleniuros de cadmio. O pigmento puro é custoso e emprégase sobre todo en pintura artística. Chámase tamén amarelo brillante.

   4. amarelo de Cassel

      Pigmento obtido por combinación do cloruro de chumbo con óxido do mesmo metal; pódeselle atribuír a composición PbCl 2 ·7PbO.

   5. amarelo de cobalto

      Pigmento formado por hexanitrocobaltato (III) de potasio, K 3 [Co(NO 2 ) 6 ]· 3 / 2 H 2 O. É unha cor moi resistente á luz que se escurece mesturada coas lacas; emprégase na técnica de acuarela.

   6. ...

PERSOEIRO

Licenciado en Dereito e Ciencias Políticas, foi Vicepresidente Xeral do Instituto de Estudios de Sanidad y Seguridad Social, Secretario Xeral Técnico da Consellería de Economía e Facenda e, desde 1990, Secretario Xeral de Relacións coas Comunidades Galegas da Xunta de Galicia.

GALICIA

Futbolista coñecido co nome deportivo Amancio. Ao longo da súa carreira profesional militou nos equipos do Real Club Deportivo de La Coruña e do Real Madrid CF. Foi integrante da selección española absoluta de fútbol en 42 ocasións, coa que se proclamou campión de Europa en 1964, na final disputada en Madrid diante do equipo da Unión Soviética. Campión da Copa de Europa de clubs co Real Madrid CF en 1966, club co que tamén gañou o Campionato Nacional de Liga en 9 tempadas e co que conquistou 4 campionatos de España (Copa del Generalísimo). Foi máximo goleador do Campionato Nacional de Liga na 2ª División co Deportivo e en dúas oportunidades co Real Madrid na 1ª división. Entre os moitos premios que acadou cómpre citar: Premio Medalla de Prata ao mérito deportivo na Coruña, dúas medallas ao mérito deportivo nacional, Medalla de Ouro da cidade da Coruña. Foi elixido para integrar a selección mundial da Federación Internacional (FIFA) e para a europea (UEFA). Como adestrador traballou...

PERSOEIRO

Director de orquestra e compositor checo. Iniciou a súa carreira no ano 1931. Dirixiu a Orquestra Filharmónica Checa (1950-1968) e a Sinfónica de Toronto (1969-1973).

PERSOEIRO

Eclesiástico e erudito valenciano. Escribiu obras científico-filosóficas ou de erudición humanista, como Sagio della filosofia di Galileo (‘Ensaio da filosofía de Galileo’), publicada en 1766. A súa obra capital é Dell’origine, progresi e stato attuale d’ogni letteratura (‘Das orixes, progreso e estado actual de todas as literaturas’), escrita nos anos 1782-1799, na que ofrece unha valoración da cultura grecolatina como base de toda a cultura europea e analiza a influencia dos árabes hispanos na orixe da poesía rimada.

1. Armazón de madeira xiratoria da que pendura unha cadea de ferro, chamada gramalleira, onde van colgados os potes na cociña tradicional galega.

2. Aparello mecánico, en forma de torno, empregado para levantar a moa do muíño.

3. Asa do pote ou do caldeiro.