"randa" (Contén)

GALICIA

Escritor. Precursor da literatura do absurdo, que promoveu fundamentalmente coas novelas A farsa (1903), Os pobres (1906), Humus (1917) e O pobre de pedir (1931). Tamén escribiu teatro de vangarda.

PARROQUIA

Parroquia do concello da Vila de Cruces baixo a advocación de san Miguel.

1. Apelido que ten a súa orixe no topónimo galego do mesmo nome. Este é un antropotopónimo que remite ao xenitivo do nome persoal latinizado de orixe xermánica brandericus, composto pola raíz *brand(a) ‘espada’ e a terminación -ricus, formada a partir do xermánico *rikaz ‘poderoso’.

2. Antiga liñaxe de orixe xermánica, que fundou casa en Ortigueira. As súas armas levan, en campo de azul, un monte de sinople con dúas fogueiras.

GALICIA

Mariño de guerra. Despois de ser gardamariña en Cádiz ascendeu a alférez de fragata en 1778. Combateu contra os ingleses no Canal da Mancha, no bloqueo de Xibraltar e contra o almirante Howe no propio estreito. Participou na defensa de Ferrol en 1800 e na Batalla de Trafalgar contra os ingleses (21.10.1805). Cando dirixía a Comandancia de Mariña de Vilagarcía participou no enfrontamento contra os franceses, en 1806. Mandou a Comandancia do Tercio de Vigo (1809) e, ao ano seguinte, a de Ferrol. Ascendeu a brigadier, encargouse do goberno militar de Ferrol e do mando dos tercios navais do norte. En 1839 foi nomeado tenente xeneral.

PERSOEIRO

Actor cinematográfico austríaco. Comezou traballando no teatro coa compañía do Teatro Nacional de Austria. Foi coñecido internacionalmente a raíz da súa interpretación en Mephisto (1981), gañadora dun Oscar á Mellor Película estranxeira. Foi nominado ao Oscar como Mellor Actor secundario por Out of Africa (Memorias de África, 1985). Participou tamén en Never say never again (Nunca digas nunca xamais, 1983), The Russia house (A casa Rusia, 1990) e Two deaths (Dúas mortes, 1995)

GALICIA

Político e sindicalista. Foi partidario da actuación política da Confederación Nacional del Trabajo (CNT) e un activo defensor en solitario do Estatuto de Autonomía no sindicalismo. Tralo seu abandono da CNT ingresou en 1934 no Partido Sindicalista e un ano máis tarde afiliouse ao Partido Galeguista. Foi colaborador de Solidaridad Obrera, voceiro da Confederación Rexional Galega (CRG), Trabajo e A Nosa Terra, co alcuño de Fausto Brand. Faleceu a consecuencia da represión desatada polo golpe militar de xullo de 1936.

PERSOEIRO

Pintor. Adscrito á escola barroca madrileña, inicialmente se dedicou á pintura relixiosa e realizou os frescos da igrexa de San Antonio dos Portugueses, do Palacio Real de Madrid, da catedral de Toledo, así como diversas versións de La Inmaculada. En 1671 foi nomeado pintor de cámara e especializouse no retrato. Influído por Velázquez e Van Dyck, a súa pintura caracterízase pola serenidade, a elegancia e a pincelada vigorosa. Entre as súas obras destacan os retratos de Carlos II e da raíña Mariana, do duque de Pastrana (1670) e do embaixador ruso Ivanovič Pot’omkin, e entre as súas últimas creacións, diferentes retratos de bufóns da corte.

PERSOEIRO

Pacifista inglés. Formouse como carpinteiro e en 1852 trasladouse a Londres onde comezou o seu activismo obreiro. Participou na formación da Primeira Internacional, pero retirouse ao non considerala pacifista. Dende 1868 pertenceu ao Parlamento. En 1870 organizou un comité obreiro para a defensa da neutralidade que deu lugar á Workmen’s Peace Association (Asociación de Obreiros pola Paz), da que foi elixido secretario en 1871. Fundou tamén a International Arbitration League (Liga Internacional de Arbitraxe) e en 1889 a Interparlamentary Union (Unión Interparlamentaria), da que foi vicepresidente e secretario da sección británica. En 1903 recibiu o Premio Nobel da Paz.

GALICIA

Óptico. Licenciouse en Ciencias Físicas e Exactas na Universidad de Madrid en 1934 e doutorouse, xa rematada a Guerra Civil, na mesma universidade en 1943. En 1945 obtivo a cátedra de Óptica. Desenvolveu de forma simultánea a docencia e a investigación, que centrou na termoloxía, na electricidade, no magnetismo e nas estruturas cristalinas. Descubriu, xunto con J. M. Otero Navascués, a miopía e a presbicia nocturnas. Foi director xeral de Enseñanzas Técnicas, director do Instituto de Estudios Nucleares, presidente da Real Sociedad Española de Física y Química, cofundador e vicepresidente da Junta de Energía Nuclear, membro do Comité Científico Técnico da Comisión Nacional de Investigacion del Espacio e asesor do Instituto Nacional de Técnica Aeronáutica. Trala súa xubilación en 1983 dedicouse á elaboración do Vocabulario Técnico y Científico publicado pola Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas y Naturales en 1990.

PERSOEIRO

Político. Duque de Fernández Miranda. Catedrático de Dereito Político, desempeñou diversos cargos na educación, como director xeral de Ensino Universitario e delegado nacional de Cultura y Formación del Movimiento. Ministro secretario xeral do Movemento desde 1969 e vicepresidente do Goberno entre xuño de 1973 e xaneiro de 1974, a partir de decembro de 1975 ocupou a presidencia das Cortes e do Consello do Reino, desde onde propiciou a Lei de Reforma Política e o nomeamento de Adolfo Suárez como presidente do consello de ministros. Abandonou os seus cargos un mes antes das eleccións de xuño de 1977 e foi senador por designación real desde 1979. Entre os seus escritos cómpre salientar La justificación del Estado (1946) e Estado y Constitución (1975). Foi distinguido co Toisón de Oro e condecorado coas cruces do Mérito Civil e de Alfonso X el Sabio, entre outras.

PERSOEIRO

Poeta do Cancioneiro Geral (ss XV-XVI) de Garcia de Resende e irmán de Diogo Brandão. Tamén coñecido como Fernão Brandão Pereira, traballou na corte portuguesa ao servizo da Raíña Isabel, primeiro, e do infante Fernando, despois. Escribiu varias composicións en portugués e castelán, e axudou ao seu cuñado Francisco de Pina a concluír a Crónica de D. Manuel, que o seu sogro, Rui de Pina, deixara incompleta.

1. arento.

2. ara de madeira suxeita á cabeza do rodicio que xira sobre a pedra fixa, que se utiliza para detectar os puntos nos que esta non está a nivel.