"Vas" (Contén)

GALICIA

Mestre canteiro. O seu labor desenvolveuse na diocese de Tui onde solucionou o problema que se ocasionou na catedral desa cidade, despois de que un raio deteriorase en 1791 a cepa que sostiña o ciborio. Compuxo a bóveda do coro e os arcos da capela maior. O seu irmán, Manuel Francisco Novás Lemos (Pazos de Reis 13.2.1760-?), tamén interveu na catedral e na capela de San Telmo en Tui (1783).

GALICIA

Anarcosindicalista. Asumiu a secretaría da Federación Comarcal Campesina de San Pedro de Nós, a máis importante organización cenetista campesiña durante a Segunda República, desde a súa creación en 1932 ata a Guerra Civil Española. Agochado desde o comezo da contenda nos arredores da capital coruñesa, fuxiu na compaña doutros correlixionarios por mar a Asturias a finais de 1936 e alí ocupou o cargo de capitán axudante no Batallón 219 Galicia, que estaba composto maiormente por libertarios galegos. Desapareceu tras a caída do norte en mans franquistas (1937).

IGREXAS

Igrexa parroquial situada en Xinzo de Limia. É un templo de pequenas dimensións que se inclúe dentro do románico popular, aínda que as imaxes do interior son barrocas. Presenta unha planta cunha soa nave e ábsida rectangular e a portada ten un arco de medio punto e dobre arquivolta que descansa sobre ménsulas.

PERSOEIRO

Descubridor e navegante. En 1500 embarcouse na viaxe de Rodrigo Bastidas, con quen percorreu a costa atlántica da actual Colombia. Ao regreso estableceuse na illa de La Española ata 1510, cando embarcou como polisón nun dos barcos da expedición de M. Fernández de Enciso e fundou San Sebastián de Uraba e Santa María de Antigua del Darién, a primeira cidade fundada no continente americano. Instalado alí, converteuse en lugartenente do vicerrei Diego Colón. En 1513 organizou unha expedición coa que conseguiu, por primeira vez, cruzar o istmo de Panamá, que eles bautizaron como mar do Sur, primeira denominación do Océano Pacífico. En 1514 foi nomeado adiantado do mar do Sur e gobernador de Panamá. Ese mesmo ano comezou o enfrontamento co novo gobernador de Darién, Pedrarias Dávila. De regreso a Darién, foi detido, acusado de traidor, de múltiples abusos e da morte do gobernador Diego de Nicuesa, e finalmente foi condenado a morte.

PERSOEIRO

Microbiólogo ucraíno. Discípulo de Sergei N. Vinogradskij, estudou o papel dos microorganismos nos ciclos bioxeoquímicos do carbono e do xofre. Foi o primeiro que obtivo cultivos de bacterias anaerobias.

GALICIA

Adestrador. Foi o primeiro director técnico da Federación Galega de Atletismo, de onde pasou a ser o responsable do equipo de fondo da Real Federación Española (1966-1972), para logo facerse cargo dos equipos de maratón (1973-1980) e campo a través (1989-1998). En 1999 foi elixido coordinador nacional de fondo da Real Federación Española de Atletismo. Foi adestrador oficial da selección española nos Xogos Olímpicos de México (1968), Múnic (1972) e Atlanta (1996).

PERSOEIRO

Matemático ucraíno. No campo da física matemática contribuíu a resolver problemas suscitados pola mecánica newtoniana (principio de Ostrogradskij-Hamilton), estudou as deformacións dos corpos elásticos e o desprazamento dun móbil dentro dun medio resistente. Estableceu tamén unha fórmula xeral que permite pasar dunha integral de volume a unha integral de superficie, coñecida como teorema de Ostrogradskij ou teorema de Gauss.

GALICIA

Xurista. Avogado do estado ante o Tribunal Supremo, durante o Franquismo foi un dos fundadores do grupo Tácito. Foi director xeral de Política Interior (1975-1976), subsecretario técnico do presidente Adolfo Suárez (1976-1977), ministro da Presidencia (1977-1979) e ministro de Educación (1979-1980). Promoveu o decreto de incorporación da lingua galega ao sistema educativo. Deputado pola UCD e polo PP (1979-1993), en 1982 fundou o Partido Demócrata Popular. Colaborador en diversas publicacións, escribiu Reformas de la Asesoría Jurídica de las Administraciones tributarias (1974), La administración financiera del Estado como sujeto de relaciones jurídico-obligacionales (1978), Nuestra democracia puede morir (1987), Educación: una incógnita en el cambio actual (1998) e Fundamentalismos enmascarados (2001). Recibiu a Gran Cruz das ordes de Carlos III, Isabel La Católica e Alfonso X el Sabio.

MONTES

Monte situado no NL da parroquia de Dadín (O Irixo). O seu cumio acada os 812 m de altitude.

PERSOEIRO

Relixioso. Foi catedrático de Teoloxía e reitor da Universidade de Santiago de Compostela. Despois trasladouse a Quito, onde o nomearon bispo, capitán xeneral e presidente da Audiencia de Quito. Durante o seu bispado creou numerosas fundacións e escribiu Itinerario para párrocos de Indias en que se tratan las materias más particulares tocantes a ellos para su buena administración (1596-1668).

PERSOEIRO

Atamán cosaco ucraíno. Foi un dos principais expoñentes do partido revolucionario ucraíno. Aliado con J. Piésudski (1920), loitou contra os bolxeviques e conseguiu ocupar Kiev. Expulsados os polacos de Ucraína, refuxiouse en París. Foi asasinado por un xudeu como vinganza polo pogrom acontecido en Ucraína.

PERSOEIRO

Político ruso. Funcionario do ministerio de Asuntos Exteriores, organizou un grupo intelectual en Peterburgo, de ideas socialistas. O grupo foi acusado de conspiración e desterraron ou encarceraron os seus membros.

PERSOEIRO

Escritor indio. Considerado o principal escritor en lingua malaialam do s XX, escribiu máis de 40 novelas e 600 relatos, en que reflicte a sociedade do seu contorno e fai unha defensa especial das castes máis baixas. Destacou cunha colección de contos (1934) e coas novelas Thottiyude Makan (O fillo do basureiro, 1947) e Kayar (A corda, 1978).

GALICIA

Piragüista. Do seu palmarés destacan os campionatos de España en K-1 500 m (2000 e 2004) e en K-4 1000 m (2004), ademais do de Europa en K-1 200 m (2002 e 2004), K-2 200 m (2004) e K-4 200 m (2002 e 2004).Obtivo tamén a medalla de bronce no campionato de Europa en K-2 e K-4 500 m (2004), a medalla de ouro no campionato do Mundo en K-1 200 m (2002) e a medalla de prata no campionato do Mundo en K-1 e K-4 200 m (2003). Participou nos Xogos Olímpicos de Atenas (2004) e obtivo o quinto posto en K-2 e K-4 500 m. En 2005 participou no campionato Mundial de piragüismo (Zagreb, Croacia) onde obtivo a medalla de ouro en K-1 200 metros, a medalla de prata en K-2 200 metros e Medalla de bronce en K-4 200 metros. En 2006 , no campionato Mundial de piragüismo (Szeged) obtivo o ouro en K-1 200 metros e K-4 200 metros e a prata en K-2 200 metros. Nos Xogos Olímpicos de Londres de 2012 obtivo o cuarto posto nos 200...

PERSOEIRO

Escritor italiano. Deuse a coñecer como colaborador de Letteratura e doutras revistas. As súas primeiras narracións, publicadas en 1956 no Diario sentimentale, xa amosan o seu interese polos ambientes populares, o lirismo e o realismo, que plasmou na súa escrita. Influíu no neorrealismo italiano. Da súa produción destacan as páxinas autobiográficas de Cronaca familiare (1947) e Metello (1955).

CIDADES

Cidade de Rhône-Alpes, capital do departamento de Ardèche, Francia (9.170 h [1999]). A súa economía baséase en fiadeiros de seda e na elaboración de confeitos e marrón-glacé.