"RC" (Contén)

PERSOEIRO

Escritor francés, fillo de Jules Moinaux. Coñecido como Georges Courteline, foi un dos grandes humoristas en lingua francesa, cunha gran forza satírica nas súas comedias teatrais, moitas delas levadas ao cine. Da súa produción destacan as obras Les Gaîtes de l’escadron (1886), Les femmes d’amis (1888), Boubouroche (1893) e Paix chez soi (1903).

1. Soberano dunha monarquía.

2. Insecto lepidóptero de gran tamaño, entre 7 e 10 cm de lonxitude, que presenta unha coloración alaranxada nas ás, con nervación negra e bordo posterior das ás, cabeza, tórax e abdome con fileiras de puntos brancos. Realiza migracións desde o N de América do Norte, de onde é orixinaria, ata a península de Yucatán, podendo percorrer uns 6.000 km en 6 semanas. En Galicia realizáronse algunhas capturas e avistamentos desta bolboreta nas costas do O desde 1980. Unha hipótese que explica a súa presenza a este lado do Atlántico é a que di que estes individuos, aproveitando certas circunstancias do clima, conseguiron atravesar o océano. Tamén se realizaron avistamentos en Irlanda e Reino Unido, e en España, nas Illas Canarias e en Andalucía.

GALICIA

Relixioso. Foi membro da orde dominicana e ensinou teoloxía nas universidades de Alcalá, Ávila (1582), Salamanca (1585) e Valladolid, onde foi rexente e reitor do Colegio de San Gregorio. Tamén foi corrector e cualificador do Santo Oficio. Escribiu os tratados teolóxicos De voto, De Juramento e De Simonía, para completar a obra do pai Juan de Orellana, De Fide et de Justicia et Jure.

GALICIA

Arqueólogo. Foi director do Museo de Arqueología de Burgos e do Museo Arqueolóxico e Histórico da Coruña. Realizou estudos sobre a toponimia galega, pero destacou polo estudo da metalurxia en Galicia e a definición tipolóxica dos seus elementos máis característicos. Publicou Hachas de talón (1951), Nombres de túmulos y dólmenes en Galicia y Portugal (1954), Hispania Germánica (1966) e Hacha de tope tipo Senra A (1975).

PERSOEIRO

Inventor. De ideas republicanas, foi redactor de El Republicano, e interveu nas revoltas de Barcelona de 1842 e 1843. Editou as revistas La madre de familia (1846), La Fraternidad (1847-1848) e El Padre de Familia (1849-1850). Desenvolveu un procedemento para a fabricación de papel engomado, un tranvía funicular e un velógrafo, pero destacou sobre todo como un dos precursores da navegación submarina. Ensaiou un proxecto de construción dunha nave submarina Ictinéo (1859 e 1864), pero a falta de recursos económicos impedíronlle perfeccionalo.

PERSOEIRO

Escritor e músico brasileiro. Coñecido como Vinicius de Moraes, presentou un estilo populista e triunfou coa peza dramática Orfeu da Conceição (1956), orixe do filme Orfeu Negro (1959). Renovou a música popular coa creación da bossa nova, e da súa discografía destacan Canção de Amor Demais (1958), Os Afro-Sambas (1966), O Poeta e o Violão (1975) e Un Pouco de Ilusão (1980). Publicou libros como O caminho para a distância (1933), Cinco elegias (1943) e Pátria minha (1949).

1. Graxa do peixe.

2. Borra do aceite.

1. 1. morcego da fraga [Barbastella barbastellus, Fam dos vespertiliónidos]

      Quiróptero de tamaño medio (entre 4,4-5,8 cm), que presenta as orellas anchas e curtas, ao igual ca o fociño, e que pode atoparse en zonas boscosas e de montaña.

   2. Calquera mamífero da orde dos quirópteros, que se caracterizan por ser os únicos mamíferos que poden voar activamente, e posuír extremidades anteriores modificadas en ás membranosas, e extremidades posteriores que utilizan só para sustentarse en repouso. Teñen as orellas grandes, e algúns o nariz grande, para poder captar os sons que emiten para orientarse no espazo e capturar o seu alimento (ecolocación). Son nocturnos, e a alimentación é variable, de aí que existan especies vexetarianas, insectívoras (como todos os morcegos da Península Ibérica) e hematófagas (vampiros). Os seus principais inimigos son algún estrixiformes, polo que se refuxian en diversos sitios. Na Península Ibérica, existen especies que pertencen ás familias dos rinolófidos (morcegos de ferradura, do xénero Rhinolophus), dos vespertiliónidos (xéneros Myotis, Pipistrellus e Plecotus), e dos molósidos (non presentes en Galicia). En Galicia, as especies máis comúns son o morcego mediterráneo...

   3. morcego de ferradura

      Morcego do xénero Rhinolophus, da familia dos rinolófidos, que se caracteriza por posuír un nariz (de valor taxonómico) con excrecencias cutáneas, a través do que emiten, coa boca pechada, os sons de ecolocalización. Destaca o morcego pequeno de ferradura (Rhinolophus hipposideros), que habita en bosques e repousa nos ocos das árbores; o morcego grande de ferradura (R. ferrumequinum), que tamén habita en zonas boscosas, e repousa tanto nas árbores como en covas cálidas; e o morcego mediterráneo de ferradura (R. euryale). OBS: Tamén se denomina rinolofo.

   4. morcego de monte [Pipistrellus savii, Fam dos vespertiliónidos]

      Morcego de entre 4,3-4,8 cm de lonxitude, que presenta as orellas curtas e anchas e o pelame escuro. Atópase na montaña ata os 2.600 m de altitude, e repousa nos ocos das árbores e nos nichos rochosos.

   5. morcego de orellas fendidas [Myotis emarginatus, Fam dos vespertiliónidos]

      Morcego de entre 4-4,5 cm de lonxitude, que presenta as orellas grandes cunha fendedura na metade superior do bordo exterior, moi bigotudo e con coloración escura.

   6. morcego orelludo meridional [Plecotus austriacus, Fam dos vespertiliónidos]

      Morcego de entre 4,6-5,3 cm de lonxitude, que presenta as orellas moi grandes que oculta debaixo das ás cando descansa, e que pode atoparse en hábitats abertos.

2. Termo do latín dos chafoutas ou xerga dos albaneis que corresponde á voz ‘mulo’.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Becerreá baixo a advocación de san Xulián.

MUNICIPIOS

Municipio de Asturias, situado ao S de Oviedo e bañado polo río Nalón (3.068 h [2001]). A capital é Santolaya. A economía baséase principalmente na agricultura de regadío e na gandaría bovina, complementada con industrias derivadas.

GALICIA

Político e profesor. Defendeu a doutrina liberal e pertenceu á Xunta Revolucionaria de Ribadeo tras a caída do réxime isabelino. Liderou o federalismo e defendeu a descentralización rexional e a secularización dentro do Partido Republicano. Foi un dos redactores do Proxecto de Constitución para o Estado Galaico de 1887, e deputado desde 1873 ata o golpe de estado de Pavia (1874). En 1907 incorporouse a Solidariedade Galega e en Ribadeo dirixiu o xornal Cuenca del Eo.

ENTRADA LARGA

Comarca rururbana situada no límite centro-occidental da provincia de Pontevedra, na península que lle dá nome, O Morrazo, que separa as rías de Pontevedra e Vigo. Limita ao N coa ría de Pontevedra, ao S coa de Vigo, ao O co Océano Atlántico, e ao L coa comarca de Pontevedra (concellos de Pontevedra e Vilaboa). Abrangue unha superficie de 140,7 km2, en que acolle unha poboación de 79.215 h (2001), distribuída nos concellos de Bueu (30,8 km2; 12.350 h), Cangas (38,1 km2; 23.981 h), Marín (36,7 km2; 24.997 h), e Moaña (35,1 km2; 17.887 h). A súa situación nunha península fai que a comarca sexa un espazo xeográfico ben diferenciado, pero non illado, xa que o proceso de urbanización e a súa situación entre as dúas grandes cidades pontevedresas fai que se una funcionalmente a elas. Deste xeito, Marín consolidouse como un centro portuario vinculado no ámbito socioeconómico a Pontevedra, mentres que no S, nos concellos que dan á ría de Vigo,...

GALICIA

Pintor. De raíces expresionistas, comezou a utilizar materiais non pitóricos e evolucionou cara á composición de instalacións. Nelas, recreou a escenografía das paisaxes e comezou a búsqueda da cor e utilización de materiais ensamblados. Realizou tamén carpetas de gravados, ensamblaxes e caixas-colaxe, obras derivadas do construtivismo. En 1980 fundou, xunto a Ignacio Basallo, a primeira asociación sindical de artistas plásticos de Galicia. Da súa obra destaca Vela (1982), Pozzu Cangiari’na testa no tutti i testi (1990) e a serie A Revolta.