"An" (Contén)

PERSOEIRO

Navegante, irmán de Martín Alonso Yáñez Pinzón. Participou na primeira viaxe de Cristovo Colón ao mando da carabela La Niña. En 1499-1500 volveu a América e explorou o N de Brasil, as desembocaduras do Amazonas e o Orinoco, e parte das costas centroamericanas. En 1508 volveu ás Indias con Amerigo Vespuci, Juan de la Cosa e Juan Díaz de Solís para buscar un paso ao Pacífico, que non atoparon.

PERSOEIRO

Papa (1566-1572). De nome Antonio Ghisleri, era dominicano do grupo reformador e quixo facer dos Estados Pontificios o ideal dun estado reformado. Defendeu a liberdade eclesiástica e enfrontouse con Filipe II pola bula In Coena Domini. Patrocinou a formación da escuadra contra os turcos (Lepanto, 1571) e excomungou a Isabel I de Inglaterra en 1570. Publicou Catechismo romano (1566), Breviari (1568) e Messali (1570), de acordo cos decretos de Trento. A súa festividade celébrase o 30 de abril.

1. Materia colorante do pus azul, producida polo bacilo piociánico Pseudomona aeruginosa.

2. Antibiótico que se extrae do cultivo de Pseudomona aeruginosa.

PERSOEIRO

Mordomo de palacio de Austrasia. Durante os reinados de Clotario II (613-629) e de Dagoberto I (623-639), repartiu o poder­ con Arnulfo, bispo de Metz (615-640). Exiliado temporalmente a Neustria, asumiu de novo o cargo, á morte de Dagoberto I (639).

PERSOEIRO

Rei de Aquitania (817-838), fillo de Ludovico Pío e de Ermengarda. En 817 recibiu o goberno, a título de rei, de Aquitania, a marca de Tolosa e algúns condados en Borgoña. A nova distribución que en 820 realizou o emperador sobre os seus estados atopouse coa oposición dos seus fillos. Morreu dous anos antes ca o seu pai e os seus dereitos foron asumidos polo seu fillo Pipino.

PERSOEIRO

Rei de Aquitania, fillo e herdeiro de Pipino I de Aquitania. Foi proclamado rei por algúns señores de Aquitania en oposición a Carlos II o Calvo. Estivo ao lado do seu tío Lotario I, contra Luís II de Alemaña e Carlos II o Calvo, na Batalla de Fontenoy-en-Puisaye (841), pero Lotario I abandonou cando os tres irmáns se puxeron de acordo en Verdun (843). En 845, polo Tratado de Saint-Benoit-sur-Loire, Carlos cedeulle toda Aquitania agás Poitou, Santogne e Angoumois. O mal goberno dos ministros e a súa neglixencia deron lugar a unha revolta que permitiu a intervención de Carlos II o Calvo (848), que desposuíu a aqueles dos seus estados, que recobraron en 850. Aliouse cos normandos e sarracenos para facerlle fronte ao seu tío e isto descontentou aos seus súbditos, que o abandonaron (852) e aceptaron novamente a señoría de Carlos. Caeu en mans deste, quen o fixo ingresar como monxe en Saint-Médard. Fuxiu do mosteiro e volveu reinar do 853 ao 855, e aínda noutras ocasións,...

PERSOEIRO

Historiador. Foi secretario civil de Amadeo I de España e gobernador de diversas provincias. Da súa obra destaca Historia de la guerra y de los partidos liberal y carlista, aumentada por la regencia de Espartero (1868), e unha Historia contemporánea (1890-1895), que abrangue o período de 1843 a 1885.

PERSOEIRO

Dramaturgo e escritor italiano. Formado nas universidades de Palermo, Roma e Bonn, ensinou estilística e literatura na Università di Roma (1897-1922) e formou a compañía Teatro d’Arte (1925-1928), coa que percorreu diversos países de América e Europa. Da súa obra, que analiza a psicoloxía e os conflitos da personalidade humana, cómpre destacar o ensaio L’umorismo (1908), as novelas L’esclusa (1894), Il fu Mattia Pascal (1904), I vecchi e i giovani (1913), Si gira... (1916), Uno, nessuno e centomila (1927), e as narracións breves recollidas en Novelle per un anno (1922). No apartado dramático -a súa achega máis importante-, mestura elementos da psicoloxía e da filosofía, xoga cos planos da ilusión e da realidade, e emprega o simbolismo e as paranoias. Destacan Pensaci Giacomino! (1916), Liolà (1916), Così è, se vi pare (1917), Il giuoco delle parti (1918), L’uomo, la bestia e la virtù...

PERSOEIRO

Gravador e arquitecto italiano. Coñecido como Giambattista Piranesi, iniciou a súa carreira en Venecia. Das súas numerosas series de gravados destacan Opere varie d’architettura, prospettiva, groteschi, antichità (1750), o ciclo Vedute di Roma (1748-1775), Carceri d’invenzione (1750-1760) e Antichità romane (1756). Construíu Santa Maria del Priorato, coa contigua Piazza dei Cavalieri di Malta (1764), en Roma.

DEPARTAMENTOS

Departamento de Francia, situado na rexión administrativa de Aquitania (7.645 km2; 600.018 h [1999]). A súa capital é Pau.

PERSOEIRO

Etnógrafo. Foi director de enfermaría do Hospital Geral de Santo António, director do Museu de Etnografia e História da Junta Distrital de Porto e presidente do Instituto de Etnografia de Porto. Das súas obras destacan Cantares do Minho (1937-1942), A Nau Catrineta (1954), A Chula, Verdadeira Canção Nacional (1962) e Ensaios etnográficos (1968).