"Ede" (Contén)

PERSOEIRO

Rei de Castela e León (1369-1379), conde de Trastámara, fillo ilexítimo de Afonso XI e de Leonor de Guzmán, primeiro monarca da casa de Trastámara. Encabezou unha rebelión nobiliaria contra o seu irmán Pedro I (1352) e, apoiado economicamente por Aragón, Francia e o papa, contratou as Compañías Brancas de Bertrand du Guesclin. Penetrou en Castela e proclamouse rei en Calahorra (1366), pero Pedro I conseguiu a axuda dos ingleses e a loita dinástica converteuse nun episodio da Guerra dos Cen Anos. Derrotou a Pedro I en Montiel (1369), mais a loita contra os seus partidarios prolongouse en Galicia ata 1387, polos apoios locais, entre outros, do arcebispo Xoán García Manrique e de Pedro Fernández de Castro, e os estranxeiros de   Fernando I de Portugal e o duque de Lancaster. As recompensas que outorgou aos seus partidarios permitiron o enriquecimiento de, entre outras familias, os Mendoza, Velasco e Manrique, e o ascenso social do grupo dos cabaleiros, representados en Galicia por Fernán Pérez...

PERSOEIRO

Matemático e historiador da ciencia italiano. Ocupou a cátedra de Xeometría na Universidade de Roma. Os seus traballos matemáticos máis importantes fan referencia ao estudo das superficies alxébricas desde o punto de vista xeométrico. Traduciu a obra de Euclides, Elementos, e textos de Demócrito ao italiano. Destacan os seus traballos dedicados á historia da ciencia, sobre todo da lóxica e das matemáticas, e aos problemas metodolóxicos relacionados co pensamento científico.

CIDADES

Cidade da provincia de Overijssel, Países Baixos, situada á beira da canle Twente (148.814 h [1999]). Destaca como un importante centro comercial. En 1892 un incendio destruíu gran parte da cidade.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Carballedo baixo a advocación de san Pedro.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Rois baixo a advocación de san Martiño.

IGREXAS

Igrexa parroquial situada en Rois. A primitiva igrexa, de orixe románica, estivo situada en Augasantas e no 1719 construíuse a nova no lugar de Sabucedo. Ten planta de cruz latina. Na fachada principal destaca a fornela coa imaxe de san Martiño de Tours e a portada enmarcada polas imaxes de san Pedro e san Paulo. A espadana de dous vans construíuse en 1769.

PERSOEIRO

Político e avogado, fillo de Federico Errázuriz Zañartu. Ministro de Guerra e Mariña con José Balmaceda, asinou a acta de deposición do presidente (1891). Ocupou a presidencia da República entre 1896 e 1901. O seu goberno destacou polas melloras na educación, na saúde e nas infraestruturas. Resolveu o problema fronteirizo xurdido con Arxentina na entrevista coñecida como El abrazo del Estrecho (1898).

PERSOEIRO

Político e avogado. Acusárono de participar no motín de San Felipe (1850) e no encabezado polo coronel Pedro Urquiola (1851), polo que foi condenado a morte, pena da que resultou absolto. Membro do Partido Liberal, foi ministro de Xustiza, Culto e Instrución Pública (1864), ministro de Guerra e Mariña (1866) e presidente da República (1871-1876). No seu mandato tivo lugar a creación do ministerio de Relacións Exteriores e a reforma constitucional.

PERSOEIRO

Eclesiástico. Fiscal e conselleiro do Consello Supremo da Inquisición. Foi bispo de Mallorca (1656-1660), de Tarazona (1660-1664), de Segovia (1664-1668) e de Granada (1668-1672). Difundiu a orde dos servitas e publicou escritos piadosos, pastorais e xurídicos, e unha Epístola contra a rebelión dos mouriscos de Las Alpujarras (1667, 1671).

1. Despeitear ou desordenar as guedellas.

2. Abrir a la coa man.

3. Enredarse ou despeitearse o pelo.

GALICIA

Profesora. Acadou a cátedra de Lingua e Literatura Galega en 1992. Colaboradora da Mesa pola Normalización Lingüística desde a súa fundación (1986), foi a súa tesoureira e no 1992 pasou a formar parte da Comisión de Garantías da Mesa. Entre 1990 e 2001 formou parte do Seminario Permanente de Lingua de COU para as Probas de Acceso Universitario (PAU). Traduciu os textos teatrais do grupo RaraAvis Teatro de Santiago de Compostela (1999, 2001 e 2002) e tamén escribiu para as revistas Andaina e Raiola. Publicou en colaboración varios libros de texto e outras obras, entre as que destaca a súa colaboración na tradución de Contos baseados no teatro de Shakespeare (1988), Aprender palabras e significados. A léxico-semántica. Aproximación ao seu ensino-aprendizaxe (1990, coautoría con Helena Sánchez Rodríguez), Actividades de Construción Gramatical (1990, colaboración) e 1410 nomes galegos de home e de muller (1993).

REPUBLICAS

República independente formada polos once estados do S que se afastaron da Unión, a raíz da elección en 1860 de Abrahan Lincoln como presidente dos EE UU. O primeiro estado en proclamar a secesión foi Carolina do Sur (1860); a este uníronse en 1861 Mississippi, Florida, Alabama, Georgia, Louisiana e Texas. Os seus representantes, reunidos en Montgomery (Alabama), capital provisional, constituíron a Confederación (4.2.1861), elixiron presidente a Jefferson Davis e redactaron unha constitución provisional. Cando comezou a Guerra de Secesión, en abril de 1861 adheríronse á Confederación os estados de Carolina do Norte, Arkansas, Tennessee e Virginia (agás un sector occidental, que se separou e formou o novo estado de West Virginia, fiel á Unión). A capital trasladouse a Richmond (Virginia). No eido institucional caracterizouse por un ríxido federalismo que defendía a autonomía e a soberanía dos estados individuais, pero debilitaba a capacidade de cohesión política. O seu illamento internacional...

PERSOEIRO

Pintor, arquitecto e debuxante. Formouse no Royal College of Art (1908-1911) e ampliou estudios en París. Participou no grupo Omega Workshops (1913) e nas exposicións vorticistas de Londres (1915) e Nova York (1917). Dende 1920 dedicouse á arquitectura e á restauración de monumentos. Traduciu, entre outras obras de Le Corbusier, The city of tomorrow and its planning (A cidade do mañá e a súa planificación, 1947). Escribiu con G. W. O. Addleshaw The architectural setting of anglican worship (O escenario arquitectónico do culto anglicano, 1948).

PERSOEIRO

Fotógrafo. Traballou primeiramente como empregado de banca antes de abrir en 1880 unha librería na capital inglesa. Neses anos coñeceu a Aubrey Beardsley e a partir de 1898 dedicouse por completo á fotografía. A principios da década de 1890 realizou numerosas fotografías de catedrais medievais inglesas e francesas e doutros edificios de gran beleza arquitectónica. Seis anos despois da súa mostra titulada At Home Portraits (1891), expuxo parte da súa obra no Architectural Club de Boston, que completou en 1900 nunha mostra individual na Royal Photographic Society e no salón The Linked Ring Brotherhood. Neses anos, publicou artigos e fotografías nas revistas Camera Work, Amateur Photographer e Country Life. Participou tamén nunha mostra nas galerías do grupo Photo-Secession de Nova York e na Exposición Internacional sobre fotografía pictorialista de Buffalo (Nova York). Entre os seus recoñecementos, cómpre salientar unha medalla da Royal Photographic Society (1887),...

1. Calidade de excedente.

2. Situación xurídica do funcionario público que cesa temporalmente, de xeito forzoso ou voluntario, na prestación dos seus servicios por motivos non debidos a sanción, sen abandonar o corpo ao que pertence.

3. Situación laboral do traballador asalariado que, de acordo coa súa empresa, cesa temporalmente na prestación dos seus servicios, sen dereito á percepción salarial e coa perda dos dereitos de antigüidade correspondentes a ese período de excedencia.

1. Que excede.

2. Que ou quen está en situación de excedencia.

3. Parte do produto social que sobrepasa o valor dos factores de produción empregados para obtelo. Trátase da parte apropiada pola clase non traballadora, independentemente da cota que segue destinada ao consumo produtivo ou ao investimento. Historicamente, os fisiócratas elaboraron o concepto de excedente agrícola, posto que este era o sector que permitiría a formación dunha acumulación primitiva. Esta delimitación viuse desbordada pola importancia do sector industrial, polo que se estableceu a noción de excedente económico.

4. Parte dos recrutas que non se incorporan a filas por corresponderlle un número superior á cota prevista.

5. Parte da poboación que resulta sobrante en función dos recursos dispoñibles nun territorio e momento dado. O concepto ten validez nas sociedades de economía teoricamente estable, onde todo incremento cuantitativo da poboación dá lugar a un descenso da renda per cápita e un incremento da taxa de desemprego. Todo o volume de poboación que supere o volume de equilibrio constitúe o excedente que, ou ben emigra, ou ben é eliminado por unha mortaldade acentuada provocada pola fame e as epidemias conseguintes.