"BAL" (Contén)

1. Nome aplicado aos cetáceos da suborde dos misticetos, especialmente os pertencentes á familia dos balénidos, dos neobalénidos e dos estríctidos; os da familia dos balenoptéridos denomínanse comunmente rorcuais ( rorcual). As baleas son mamíferos exclusivamente mariños que poden acadar ata os 30 m de lonxitude e un peso de 150.000 kg. As baleas típicas carecen de dentes, no seu lugar teñen unhas formacións córneas denominadas barbas, estas son unhas composicións de queratina que presentan unha forma triangular e colgan da mandíbula superior aloxándose na inferior. As barbas actúan como filtro para reter o plancto do que se alimentan, especialmente crustáceos eufasiáceos coñecidos co nome de krill. Nadan coa boca aberta e, cando a pechan expulsan a auga coa axuda da lingua, de xeito que o alimento queda retido. Como todos os cetáceos e a diferenza dos peixes, as baleas teñen a cola disposta no plano horizontal, con dous espiráculos ou orificios nasais, situados...

2. Cada unha das láminas que presenta este mamífero na mandíbula superior que pola súa dureza ten diferentes aplicacións.

3. Lámina de calquera material semellante ao que se extrae da mandíbula superior do cetáceo do mesmo nome.

4. En Galicia existiron ata a década de 1980 tres factorías baleeiras, situadas en Cangas do Morrazo, Caneliñas de Cee e O Portiño de Morás en Xove, que se encargaban da súa pesca e da preparación dos produtos para a súa distribución no mercado. A carne, rica en proteínas, destinábase ao consumo humano e a graxa para a obtención de aceites.

5. rorcual azul.

6. rorcual común.

7. Denominación que reciben certos cetáceos de gran tamaño e de cor branca como a beluga ou, como no caso da coñecida Moby Dick, cachalotes albinos.

8. xibarte.

9. Nome que reciben as baleas da familia dos balénidos que se caracterizan por ter a mandíbula inferior arqueada e non presentar aleta dorsal.

10. Balea ártica de ata 20 m de lonxitude, con 250-350 barbas de ata 4 m de longo, manchas brancas debaixo da cabeza, que carece de calosidades, e beizo inferior branco. É unha especie case que extinguida; a poboación do Océano Atlántico desapareceu no século XIX e sobrevive, en pequeno número, preto de Alasca e das illas Baffin.

11. ...

1. Apelido que ten a súa orixe nun alcume, que posiblemente faría referencia á gordura da persoa a quen se aplicaba. Documéntase xa no s XV: “Afonso Valea” (doc ano 1442 en C. de Azevedo Maia História do galego-português. Estado lingüístico da Galiza e do Noroeste de Portugal do século XII ao século XVI, 1986, p 109).

2. Liñaxe oriúnda de Santa Marta de Ortigueira. Relacionados con esta caste están tamén os apelidos Balo, Baleira, Baleiro, Baleeira, Baleeiro, Baleato e Baleote. As súas armas levan, sobre ondas de azul e prata, unha balea.

1. Relativo ou pertencente ás Illes Balears ou aos seus habitantes. SIN: baleárico.

2. Natural ou habitante das Illes Balears. SIN: baleárico.

3. Pobo establecido nas illas de Mallorca e Menorca antes da chegada dos romanos, que perdurou, mesturado en maior ou menor medida cos novos habitantes, durante toda a Antigüidade. Foron chamados polos gregos γυμνηται ‘os que van espidos’. De orixe incerta, eran descendentes da poboación prehistórica das illas, de base étnica difícil de precisar sobre a que influíron elementos procedentes das restantes illas do Mediterráneo. A cultura dos baleares tense denominado cultura dos talaiots, desenvolvida grazas a importacións cartaxinesas, helenísticas e romanas. Os baleares vivían en poboados rudimentarios e o seu ritual funerario baseábase na inhumación, principalmente en covas. Na Antigüidade tiveron gran sona pola súa habilidade no uso da funda e formaron parte das tropas máis escollidas do exército cartaxinés nas Guerras de Sicilia e durante a Segunda Guerra Púnica.

4. Denominación moderna aplicada ao conxunto do catalán insular, integrado polos dialectos mallorquino, menorquino e ibicenco.

5. Dereito especial vixente nas Illes Balears recollido na Compilació del dret civil especial de Balears, aprobada por lei en 1991. As institucións de dereito civil da Compilació derivan do antigo dereito propio das Illes (dereito mallorquino, menorquino e ibicenco) e afectan principalmente ao réxime económico matrimonial, á sucesión testada e contractual e a algunhas peculiaridades en materia de dereitos reais, como por exemplo o censo e o alodio.

6. Raza porcina de perfil lixeiramente cóncavo, cacheira voluminosa, fociño grande e orellas amplas, caídas e moi curtas. A súa pel e o seu pelo son de cor negra. Está considerada unha das mellores razas do Mediterráneo.

ENTRADA LARGA

Comunidade autónoma do estado español que comprende o arquipélago balear, situado no Mediterráneo occidental (5.014 km2; 760.379 h [1996]). Correspóndese coa provincia homónima e está constituída polas illas de Mallorca (609.150 h), Menorca (67.009 h), Eivissa (78.867 h), Formentera (5.353 h), Cabrera (base militar e parque natural) e outras illas menores (Illa dels Conills, sa Dragonera, s’Espalmador, s’Espardell, Illa de l’Aire, Tagomago, Illa d’en Colom, etc).
Xeografía física
O arquipélago balear aséntase sobre un zócolo submariño separado das costas peninsulares por un canal de máis de 1.000 m de profundidade. As illas teñen a súa orixe no xeosinclinal profundo onde se depositaron os materiais do Secundario e do Terciario. As Balears emerxeron no dobramento alpino estiriano. A emersión de Menorca foi, sen embargo, anterior á das outras illas, polo cal é a única na que afloran sedimentos paleozoicos (era Primaria). A historia xeolóxica das outras...