"AND" (Contén)

1. 1. Relativo ou pertencente a Normandie, aos seus habitantes ou á súa lingua.

   2. Natural ou habitante de Normandie.

2. 1. Relativo ou pertencente ao pobo normando ou á súa lingua.

   2.   Individuo do pobo normando.

   3. Grupo de pobos procedentes dos países escandinavos que se estenderon por toda Europa desde o s VIII, ao comezo en expedicións guerreiras periódicas e que sucesivamente se foron tornando sedentarios. Navegantes e aventureiros impulsados polo afán de riqueza e polo aumento de poboación, comezaron atacando as costas e subiron polos ríos cara ás terras interiores, saqueando e destruíndo poboacións e facendo asentamentos temporais. Dos diversos grupos étnicos da poboación normanda, os varegos, desde Suecia, entraron cara ao SL e foron o núcleo do futuro Imperio Ruso; os noruegueses encamiñáronse ao N de Escocia, fundaron un reino en Irlanda (820) e pasaron por Islandia e Groenlandia, ata América do Norte; os daneses, desde o Reino de Dinamarca, atacaron o Imperio Carolinxio e as terras anglosaxoas polo L. Rodearon a Península Ibérica loitando en Galicia cos cristiáns e en Portugal e Andalucía cos sarracenos, e chegaron a Provenza e á costa de l’Empordá. En Inglaterra ocuparon Canterbury e Londres...

3. ariedade da lingua de oïl. Estendido polo NO de Francia, na época da conquista normanda de Inglaterra (s XI) foi levada á illa, onde adoptou a denominación de anglonormando.

4. Arte desenvolvida en Normandie e en Inglaterra nos ss XI e XII a consecuencia das invasións normandas do s X. Son características as igrexas con ábsidas de tipo beneditino, torres na fachada e unha lanterna de diferentes pisos no cruceiro, con grandes espazos interiores, arcadas nas naves, tribunas e triforios, arcos de medio punto e volta de aresta nas naves laterais. Destaca a cripta de Rouen (1063), Saint-Étienne (1077), Saint-Nicolas de Caen e a Trinité de Fécamp (1099). As decoracións foron de liñas xeométricas e motivos de forma fantástica ata a fin do s XII, cando por influencia do gótico desenvolvéronse figuras vivas e alongadas. As artes decorativas afirmáronse no s XII cos escritorios monacais. Os centros máis representativos foron Mont-Saint-Michel e Bayeux, e posteriormente Durham, en Inglaterra, onde se constituíu o estilo anglonormando, que estableceu os caracteres peculiares da arquitectura inglesa medieval.

5. Aplícase ao carácter tipográfico que pertence á familia do romano (romano moderno) e que se caracteriza por un gran contraste de grosor entre os trazos grosos e os finos.

REXIÓNS

Rexión de Europa Setentrional, en Suecia, que abrangue os läner de Norrbotten, Västerbotten e Jämtland, ademais doutras rexións históricas menores. Acolle a un 15% da poboación sueca (243.229 km2).

DEPARTAMENTOS

Departamento de Colombia (21.658 km2; 1.345.697 h [estim 2000]). A súa capital é Cúcuta.

1. Relativo ou pertencente a Irlanda do Norte ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de Irlanda do Norte.

CONDADOS

Condado de Inglaterra, Reino Unido (5.026 km2; 310.400 h [estim 2001]). A súa capital é Newcastle upon Tyne.

ILLAS

Illa do arquipélago de Bismarck, que constitúe unha provincia de Papua Nova Guinea (9.600 km2; 118.350 h [2000]). A súa capital é Kavieng (6776 h [1990]). É unha illa montañosa, de orixe volcánica.

ENTRADA LARGA

Estado de Oceanía, situado a uns 1.750 km ao SL de Australia (268.021 km2; 3.737.277 h [2001]). É un arquipélago formado por dúas illas principais, a illa do Norte e a illa do Sur, polas illas Stewart e Chatham e por diversos illotes. A capital é Wellington.
Xeografía física
O corazón da illa do Norte está formado por un altiplano volcánico. Álzanse diversos volcáns e hai fenómenos de vulcanismo secundario. O val do Waikato, o río principal, é unha das rexións máis fértiles. A illa do Sur está percorrida pola cordilleira dos Alpes Neozelandeses, que acada a súa maior altitude no monte Cook de 3.764 m. O descenso brusco da montaña, no O, orixina costas abruptas e recortadas. O clima é marítimo con temperaturas moderadas que varían de N a S (as medias de xullo son de 11,4°C en Auckland e 6,1°C en Dunedin, e en xaneiro de 18,7°C en Auckland e 14,5°C en Dunedin), unha humidade elevada e precipitacións abundantes (1.081 mm en Auckland)....

GALICIA

Médico. Catedrático de Obstreticia e Xinecoloxía na Universidade de Santiago de Compostela, foi médico interno no hospital de maternidade de Barcelona. Das súas obras destacan a súa tese doutoral, Biología de la vagina (1935) e El uso terapéutico de las gonadotrofinas en obstetricia y ginecología.

GALICIA

Escritora e profesora. Docente da Universidade de Santiago de Compostela, da súa produción destacan Vicente Aleixandre, poeta surrealista (1980) e Las rimas sacras de Lope de Vega: disposición y sentido (1990).

GALICIA

Gravador, pintor, ilustrador, escultor e deseñador de xoias. En 1951 recibiu unha bolsa para a ampliación de estudos en Berlín, onde perfeccionou o gravado calcográfico e a litografía, e traballou con Hubert Hoffmann. Destacou no campo da abstracción e derivou cara a unha neofiguración xeométrica, en parte neocubista, onde as tintas se converteron en organizadoras das gamas cromáticas sobre soportes de distinta natureza, como o téxtil ou o tapiz. Traballou a augatinta, a litografía, o gravado en oco, a xilografía, o carborundo, a serigrafía, a electrografía e a fototipia. Participou en numerosas exposicións internacionais de gravado. Da súa produción destacan a serie Cidade (1981) e obras como Arquitectura (1989), Paso de Almansur (1992) e África (1999). Realizou as estampas de Poemas dos Comeiros de Uxío Novoneyra. Recibiu o Gran Premio de Grabado no II Certamen Nacional de Artes Plásticas (1963), a II Medalla na Exposición...

PERSOEIRO

Escultor. En 1894 instalouse en Santiago de Compostela onde impartiu clase na Escola de Artes e Oficios ata que se trasladou a Valladolid en 1911. De estilo ecléctico e modernista, dotou as súas obras de naturalismo historicista e luminosidade. Da súa produción destaca o Busto de Montero Ríos e escribiu a novela autobiográfica Un Obrero (1930).

PERSOEIRO

Trobador probablemente galego. Cabaleiro de condición, pertenceu á corte castelá de Afonso X o Sabio. Da súa produción, localizada nos cancioneiros da Biblioteca Vaticana, da Ajuda e da Biblioteca Nacional, consérvanse 22 textos, trece cantigas de amor, tituladas “Ay eu! de min e que será?”, “Ay mia senhor, u non jaz al”, “Am eu tan muito mia senhor”, “Assi me traj ora coitad Amor”, “Ir-vus queredes, mia senhor”, “Ora veg eu que me non fará ben” (fragmento), “Por Deus, senhor, en gran coita serei”, “Pois naci nunca vi Amor”, “Preguntan-me por quê ando sandeu”, “Quando mi-agora for e mi alongar”, “Que ben que m eu sei encobrir”, “Que prol vus á vos, mia senhor” e “Quer eu a Deus rogar de coraçon”; oito cantigas de amigo,   “Ai, madr , o meu amigo, que non vi”, “Aqui vej eu, filha, o voss amigo”, “Dizede-m ora, filha, por santa Maria”, “Foi-s un dia meu amigo d aqui”, Levad , amigo, que dormides as manhãas frias”, “Que coita tamanha ei a sofrer”, “Trist anda, mia madr(e), o meu amigo” e “Vi...

PERSOEIRO

Trobador portugués. Puido relacionarse coa corte de Don Denís (1279-1325). Pertencente á liñaxe dos Sandeu, foi descendente de Egas Mendez, fillo dun cabaleiro asturiano. Da súa produción, atopada nos cancioneiros da Biblioteca Nacional e da Vaticana, consérvanse seis cantigas de amigo, tituladas “Ai, filha, o que vos ben queria”, en que o diálogo de nai e filla se realiza nun novidoso espazo urbano; “Ai, mia madre, sempre vos eu roguei”, “Deus, por que faz meu amig outra ren”, “Madre, pois non posso veer”, “Porque vos quer eu mui gran ben” e “Madre, disseron-mi ora que ven”. Todas as composicións seguen o esquema propio da escola do autor, cunha tendencia ao emprego da estrofa de seis versos, e unha preferencia polo esquema de rima abbaCC. Tematicamente, trata o amor contrariado pola firme vontade da nai, á que responde a amada coa loita ata a propia morte.

PERSOEIRO

Trobador probablemente galego. Foi membro dunha liñaxe galega que desenvolveu a súa actividade entre 1225 e 1250 en terras portuguesas e que se caracterizou polas excelentes relacións que mantivo cos poderes rexios casteláns. O seu pai, Rodrigo Pais de “Candrei”, foi vasalo na corte do Rei Fernando III, xunto con Rodrigo Gomez de Trastámara. Pertenceu á mesma xeración que Pai Soarez de Taveirós, Martin Soarez, Pero Garcia Burgalês e Johan Nunez Camanêz. Da súa produción, localizada nos cancioneiros da Biblioteca Nacional, da Vaticana e da Ajuda, consérvanse catro cantigas de amor “Ben deviades, mia senhor”, “En gran coita vivo, senhor”, atribuída tamén a Johan de Gaia nos cancioneiros da Vaticana e da Biblioteca Nacional, “En que grave dia, senhor” (fragmento) e “Nostro Senhor! en que vus mereci” (fragmento), que tamén se lle atribúe a Nuno Porco.

PERSOEIRO

Teólogo e pastor luterano sueco. Profesor de teoloxía en Lund (1924-1949), foi bispo desta cidade entre 1949 e 1958. Ecumenista destacado, foi membro do comité central na Asemblea de Amsterdam en 1948 e foi o primeiro presidente da Federación Luterana Mundial (1947-1952).