"ues" (Contén)

PERSOEIRO

Político e xurista. Fundou o Partit Republicà Català e presidiu a Diputación Provincial de Tarragona. Ingresou en Esquerra Republicana, foi deputado (1931, 1933 e 1936) e vicepresidente das Cortes da República. Exiliouse en Francia (1939), e presidiu as Cortes republicanas do exilio.

PERSOEIRO

Debuxante, gravador e pintor. Como debuxante, deuse a coñecer sobre todo en Papitu (1909-1911), asinando a miúdo co pseudónimo de Babel. Cultivou tamén o cartelismo, o gravado, a ilustración (Abecedari Català per a nens, 1920), a pintura mural (adegas das Galeries Laietanes, 1915), a decoración de interiores (vestíbulos da Pedrera) ou a cerámica (adegas corporativas do Pinell de Brai).

1. Relativo ou pertencente a Noruega, aos seus habitantes ou á súa lingua.

2. Natural ou habitante de Noruega.

3. Lingua nórdica do phylum indoeuropeo que se fala en Noruega. Está dividida en dúas variedades: o bokmål (antes riksmål), falado polo 75% da poboación, e o nynorsk (antes landsmål), falado polo 25% restante. Son oficiais desde 1907. Esta duplicidade é froito dunha dobre corrente restauradora iniciada a comezos do s XIX, despois da separación de Dinamarca. O bokmål tomou por base a fala das zonas urbanas do SL e da clase dirixente. A obra depuradora fíxose coa integración progresiva de elementos locais e cun conxunto de reformas, cada vez máis intensas (1907, 1917, 1938) e cada vez máis encamiñadas a reducir as distancias respecto do nynorsk. Esta lingua, impulsada sobre todo cos traballos de Ivar Aasen, é o resultado dunha aspiración de reconstruír o antigo noruegués, a partir dos falares occidentais e centrais. As diferenzas básicas entre as dúas están nunha base ditongal no nynorsk e monotongal no bokmål,...

4. Arte desenvolvida en Noruega. Consérvanse do período viquingo (800-1050) barcos e restos dalgún templo como o de Urnes, en Sogn. Coa cristianización penetrou o románico, presente na catedral de Drontheim, realizada no s XII e ampliada en estilo gótico no s XIII. As stavkirken, igrexas de madeira con elementos da tradición viquinga son mostras de arte orixinal do país. Destacan as de Gol, Fantoft e Borgund (1150?). Do s XIV ao XVIII, viviuse unha época de decadencia cultural, aínda que sobresaíu o escultor Anders Smith (s XVII). Durante o rexurdimento noruegués destacaron J. C. Dahl (1788-1857) e Christian Krogh (1852-1925). A viraxe cara á tradición autóctona representouna o pintor Gerhard Munthe (1849-1929). A gran xeración que situou ao país a escala internacional foi a de Eduard Munch (1863-1944) e do escultor Gustav Vigeland (1869-1943). O muralista Per Krohg (1889-1965) tamén obtivo renome en París. Erling Enger (1899-1990), recolleu a influencia fauvista, mentres que Ragnar...

5. Cine desenvolvido en Noruega. Antes da Segunda Guerra Mundial os filmes noruegueses máis destacados foron dirixidos por realizadores daneses, como Carl Th. Dreyer e George Schennevoigt. Cando acabou a guerra filmáronse unha serie de películas inspiradas nas accións da resistencia contra os alemáns, das que destacan Vi vil leve (1946) de Olaf Degar, e Kampen om tungtvannet (1948) de Titus Vibe Müller. Durante a década de 1960 xurdiron autores como Pal Lökkeberg con Liv (Vivir, 1967), Knut Andersen e Anja Breien con Vokse opp (Medrar, 1967) ou Voldtekt-Til-fellet Anders (O caso Anders, 1970). As subvencións estatais e uns estritos controis de calidade caracterizaron o cine noruegués da década de 1980. Consolidáronse directoras como Vibekke Lokkeberg, con Lopperjenten (1982)  e Anja Breien, con Hustruer ti ar Etter (1985) e Hud (1987). Nestes últimos anos, a influencia da literatura no cine é cada vez maior. Da nova xeración...

6. Literatura cultivada en noruegués. Nacida especificamente como tal no s XIX, inicialmente só se diferenza da produción islandesa primitiva pola súa orixe xeográfica, cos eddas (ou épica) e os escaldos (ou lírica). A Baixa Idade Media presenta un corpus notable en latín, tanto xurídico e litúrxico coma histórico. No s XIII apareceu Konungsskuggjá (‘O espello do rei’), de xénero histórico, e Draumkvxde (‘Balada do soño’), poema lírico e visionario. A comezos do s XIV iniciouse, ata o Éxodo, a tradución da Biblia. A unión con Dinamarca (1387) motivou que escribisen en danés notables figuras norueguesas dos ss XVII e XVIII, como P. Dass, L. Holberg e J. Wessel. A súa posterior separación permitiu o inicio dunha literatura nacional diferenciada en riksmål (bokmål ) e landsmål, unha distinción lingüística que non marca diferenzas nacionais nin temáticas ou estilísticas. J. Wergerland foi o precursor do romanticismo. No s XIX tivo...

7. Arte musical cultivada en Noruega. O canto plano foi introducido co cristianismo, cara ao ano 1000. O repertorio da igrexa reformada está contido no Salmebog (Libro dos salmos, 1569), de H. Thomisson, e o Gradual (1573), de N. Jespersen. A comezos do s XIX o interese pola música popular axudou ao rexurdimento musical. A maioría dos compositores deste século pertenceron ao movemento romántico vinculado a Alemaña, como Rikard Nordraak (1842-1866) e Edvard Grieg (1843-1907). Dos músicos posteriores destacaron J. Halvorsen (1864-1935) e C. Sinding (1856-1941). A partir de 1930 creceu o interese pola Noruega medieval, o que se converteu nunha tendencia na creación musical. Neste ámbito cómpre salientar D. M. Johansen (1888-1970) e Geirr Tveitt (1908-1981). Fartein Valen (1887-1952) foi o máximo expoñente da corrente internacionalista do período de entreguerras. Na década de 1960 chegou a música experimental e de vangarda, onde destacou Ande Nordheim (1931). O posmodernismo...

1. Apelido de orixe galega.

2. Liñaxe que trae como armas, en escudo tronzado: primeiro, en campo de ouro, dúas aspas de goles, e segundo, en campo de prata, unha banda de goles engolada en dragantes de sinople.

PERSOEIRO

Compositor alemán. De nome Jacob Eberst, naturalizouse francés e foi director de orquestra da Comédie Française (1850-1855), da Champs-Elysées, do Bouffes-Parisiens (1855-1861) e do Théâtre de la Gaite (1873-1875). Considerado o autor máis destacado da opereta francesa do Segundo Imperio, realizou comedias musicais frívolas e operetas decadentes, satíricas e cheas de humor, dotadas dun estilo alegre e enxeñoso, en que criticaba a política e as debilidades da época de Napoleón III. Da súa produción, composta por máis de 90 operetas, cómpre salientar La rose de Saint-Flour (1856), en que acuñou o termo ‘opereta’, Orphée aux enfers (1858), La vie parisienne (1866) e Les contes d’Hoffmann (1881), que foi completada por Ernest Giraud. O xénero creado por Offenbach foi imitado por Johann Strauss, Arthur Sullivan e Franz Lehár, ademais doutros autores musicais.

PERSOEIRO

Eclesiástico. Foi sacerdote (1633) e, baixo a influencia de san Vicente de Paúl, dedicouse á formación do clero. Foi o fundador do seminario de Saint Sulpici en 1642 e da congregación dos sulpicianos.

1. 1. Es-pazo circular e non enlousado situado entre a escena e as bancadas, no teatro grego. No centro da construción colocábase a ara de Dióniso, xa que era o lugar destinado ás danzas do coro. Na distribución do teatro romano, este espazo tiña forma semicircular e estaba enlousado. Converteuse nun lugar reservado aos senadores e aos maxistrados, e nalgunhas ocasións serviu para a representación das naumaquias.

   2. Parte anterior da platea situada baixo a escena, no teatro moderno, onde acostuman estar os músicos que cooperan na execución dun espectáculo teatral.

2. 1. Conxunto de instrumentos musicais reunidos para realizar unha interpretación musical. Os instrumentos da orquestra pertencen a catro grupos: corda, vento (ou madeira), metal e percusión. J. Stamitz, creador da escola de Mannheim, ideou un tipo estándar de orquestra, coa duplicación dos instrumentos de vento, aos que uniu dous clarinetes, e de metal. A finais do s XVIII a música sinfónica (Haydn e Mozart) requiría, ademais do grupo dos catro instrumentos de corda (violíns, violas, violoncellos e contrabaixos), dúas frautas, dous óboes, dous clarinetes, dous fagots, dúas trompas, dúas trompetas, dous timbais e, ocasionalmente, un frautín. Na época romántica o seu número creceu rapidamente coa inclusión do corno inglés (1830), a tuba, o contrafagot, a arpa, e ocasionalmente, segundo as necesidades da obra, mandolinas e un número variable de instrumentos de percusión. Á vez, aumentou o número dos instrumentos habituais en todas as seccións. Chégase a formacións colosais coas grandes...

   2. Conxunto dos músicos dunha orquestra.

   3. orquestra catedralicia

      Conxunto instrumental que dependía dos cabidos catedralicios. Estaba composto por un número variable de músicos que estaban ao servizo dos ritos dunha catedral de forma estable. Os instrumentos habituais eran as cornetas e os instrumentos de corda, aos que se lle podían unir outros de vento como os sacabuches, unha especie de trombóns de varas. En Galicia tiveron unha importancia destacada no desenvolvemento musical. A orquestra da Catedral de Santiago de Compostela foi a segunda de España en incorporar instrumentistas de forma estable e nun número cada vez maior. No s XVIII acadou, da man de B. Chiodi, o seu máximo esplendor con máis de doce músicos. A finais do s XIX desapareceron de forma drástica.

   4. orquestra de cámara

      Orquestra que conta cun reducido número de instrumentos, entre os que destacan os de corda e vento. Creouse como reacción á sobresaturada orquestra posromántica.

   5. orquestra sinfónica

      Conxunto musical de máis de 40 compoñentes formado por instrumentos de corda, vento-madeira, vento-metal e percusión, destinado á interpretación do repertorio sinfónico.

1. 1. Es-pazo circular e non enlousado situado entre a escena e as bancadas, no teatro grego. No centro da construción colocábase a ara de Dióniso, xa que era o lugar destinado ás danzas do coro. Na distribución do teatro romano, este espazo tiña forma semicircular e estaba enlousado. Converteuse nun lugar reservado aos senadores e aos maxistrados, e nalgunhas ocasións serviu para a representación das naumaquias.

   2. Parte anterior da platea situada baixo a escena, no teatro moderno, onde acostuman estar os músicos que cooperan na execución dun espectáculo teatral.

2. 1. Conxunto de instrumentos musicais reunidos para realizar unha interpretación musical. Os instrumentos da orquestra pertencen a catro grupos: corda, vento (ou madeira), metal e percusión. J. Stamitz, creador da escola de Mannheim, ideou un tipo estándar de orquestra, coa duplicación dos instrumentos de vento, aos que uniu dous clarinetes, e de metal. A finais do s XVIII a música sinfónica (Haydn e Mozart) requiría, ademais do grupo dos catro instrumentos de corda (violíns, violas, violoncellos e contrabaixos), dúas frautas, dous óboes, dous clarinetes, dous fagots, dúas trompas, dúas trompetas, dous timbais e, ocasionalmente, un frautín. Na época romántica o seu número creceu rapidamente coa inclusión do corno inglés (1830), a tuba, o contrafagot, a arpa, e ocasionalmente, segundo as necesidades da obra, mandolinas e un número variable de instrumentos de percusión. Á vez, aumentou o número dos instrumentos habituais en todas as seccións. Chégase a formacións colosais coas grandes...

   2. Conxunto dos músicos dunha orquestra.

   3. orquestra catedralicia

      Conxunto instrumental que dependía dos cabidos catedralicios. Estaba composto por un número variable de músicos que estaban ao servizo dos ritos dunha catedral de forma estable. Os instrumentos habituais eran as cornetas e os instrumentos de corda, aos que se lle podían unir outros de vento como os sacabuches, unha especie de trombóns de varas. En Galicia tiveron unha importancia destacada no desenvolvemento musical. A orquestra da Catedral de Santiago de Compostela foi a segunda de España en incorporar instrumentistas de forma estable e nun número cada vez maior. No s XVIII acadou, da man de B. Chiodi, o seu máximo esplendor con máis de doce músicos. A finais do s XIX desapareceron de forma drástica.

   4. orquestra de cámara

      Orquestra que conta cun reducido número de instrumentos, entre os que destacan os de corda e vento. Creouse como reacción á sobresaturada orquestra posromántica.

   5. orquestra sinfónica

      Conxunto musical de máis de 40 compoñentes formado por instrumentos de corda, vento-madeira, vento-metal e percusión, destinado á interpretación do repertorio sinfónico.

1. Relativo ou pertencente á orquestra.

2. Aplícase á música destinada a ser interpretada por unha orquestra.

1. Cada unha das pezas montadas na parte anterior e posterior da carrocería dun vehículo automóbil para protexelo contra os choques de pouca importancia. É o elemento máis saínte da estrutura e, nos vehículos pesados, consiste nuns perfís de aceiro; nos turismos modernos adoita estar formado por unhas pezas moldeadas en plástico, poliéster ou noutro material, de gran resistencia aos impactos.

2. Cada un dos dispositivos, que van colocados nunha sólida construción metálica ou de obra ao final dunha vía férrea, para deter os trens, os vagóns ou as locomotoras se a freada é insuficiente.