"Martin" (Contén)

1. Peza de vestir que levaban os homes de armas que consistía nunha calza, que cubría desde a cintura ata os xeonllos, e unhas medias, que cubrían desde os xeonllos ata os pés.

2. Presilla de adorno que se leva na parte posterior dos vestidos, chaquetas ou abrigos.

3. Lance do xogo do monte en que se apunta a tres cartas contra a unha

4. Proceso estocástico de Markov {X n } que, ademais de ter unha esperanza matemática finita para todo valor de t, ten unha esperanza condicionada E[X tn’ X t1’ X t2’ ..., X tn-1’ ] = X tn-1’ , sendo este o valor tomado no instante t n-1’ .

PERSOEIRO

Escultor italiano. Adoptou o futurismo e posteriormente participou no movemento Valori Plastici en Roma. Realizou, sempre desde o punto de vista figurativo, terracotas como La sete e La convalescente, e obras monumentais como La Giustizia corporativa (1937) e Palinuro (1946). Escribiu La Scultura, lingua morta (1946).

PERSOEIRO

Eclesiástico italiano. Converteuse en erudito das Sagradas Escrituras, fundamentalmente na crítica paleográfica do Novo Testamento. Arcebispo de Milán (1978) e cardeal desde 1980, as súas posturas cualificáronse de progresistas ao favorecer o diálogo entre ateos e crentes, así como entre as distintas relixións. Escribiu Non temiamo la storia (1992), La preghiera di chi non crede (1994) e Verso Gerusalemme (2002). Recibiu o Premio Príncipe de Asturias de Ciencias Sociales (2000).

PERSOEIRO

Pintor, escultor, arquitecto e teórico italiano. No campo da pintura destacan a Incoronazione (1472) e a Natività (1475) e no da escultura os catro anxos de bronce do altar maior da catedral de Siena (1489-1497). Traballou no Palazzo Ducale de Urbino e dirixiu as obras da igrexa de Santa Maria delle Grazie al Calcinaio, preto de Cortona (1485). Escribiu Trattato di architettura civile e militare.

PERSOEIRO

Compositor, teórico e historiador da música italiano. En 1729 ingresou na orde franciscana e tivo como discípulos a Jommelli, Grétry, J. Ch. Bach e Mozart. Publicou unha Storia della musica (1757-1781), que non chegou a acabar, e varias obras teóricas.

PERSOEIRO

Pintor italiano. Principal representante da escola de Siena, en 1315 pintou o fresco da Maestà para o Palazzo Pubblico de Siena, influído por Duccio di Buoninsegna e o gótico francés. En Nápoles pintou S. Ludovico da Tolosa incorona il fratello Roberto d’Angiò (1317), en Pisa   o Polittico di santa Caterina (1319) e de novo en Siena realizou Guidoricio da Fogliano (1328) para o Palazzo Pubblico e Vita di San Martino na basílica inferior de Asís. Xunto co seu colaborador Lippo Memmi pintou l’Annunciazione (1333). Desde 1340 residiu en Aviñón, onde fixo amizade con Petrarca e fundou unha escola de pintores que influíu na evolución do gótico internacional.

ILLAS

Illa do mar das Antillas, en Pequenas Antillas, que constitúe un departamento francés de ultramar, cun estatuto de colectividade territorial desde 1982 (1.128 km2; 387.000 h [estim 2001]). O relevo é volcánico, moi accidentado e con actividade moderna. O clima é tropical e a vexetación vai desde os bosques húmidos tropicais ata a sabana. A agricultura baséase na cana de azucre, plátanos, ananás e mandioca. Posúe industrias azucreiras, de destilación, de conservas de froitas e tamén explotación forestal e pesqueira, pero o turismo é a principal actividade económica. A capital e principal centro de comunicacións é Fort-de-France. Habitada por indios caribes, foi descuberta por Cristovo Colón (1502) e colonizada pola Compañía Francesa das Indias de América. O tráfico de escravos e o cultivo de cana de azucre e de café outorgáronlle unha notable prosperidade e durante a Revolución Francesa acadou unha certa autonomía, mentres que a poboación negra se sublevou en diversas...

PERSOEIRO

Bispo de Dumio e arcebispo de Braga (570). Foi o artífice da conversión sueva. A partir do 550 contribuíu decisivamente á cristianización de Gallaecia, mediante a propiciación do monacato e a expansión da nova Igrexa. Gracias á súa intervención ao redor do 559, o Rei Teodemiro converteuse ao cristianismo. Tentou suprimir as supersticións e os restos do paganismo e do priscilianismo aínda presentes na sociedade rural e proporcionar á Igrexa Galaico-sueva unhas normas para poder desenvolver a grande obra de restauración da vida cristiá. Escribiu Parrochiale Suevorum ou Divisio Theodomiri e os Capitula Martini, colección canónica que redactou como colofón e complemento dos Concilios I e II de Braga. Modificou os canons e incluíu capítulos propios en que tratou a represión de diversas supersticións mencionadas no tratado De correctione rusticorum, onde pretendeu corrixir os hábitos e costumes pagáns vixentes en certas zonas de Galicia. Tamén fundou o mosteiro...

PERSOEIRO

Relixioso, fillo dun cabaleiro español e dunha escrava panameña. Cara a 1600 entrou como oblato no convento dos dominicanos de Lima e dedicouse á oración e á penitencia. A súa festividade celébrase o 3 de novembro.

PERSOEIRO

Rei de Aragón (1396-1410) e de Sicilia (Martiño II, 1409-1410), segundo fillo de Pedro IV de Aragón e Leonor de Sicilia. Casou con María de Luna en 1372. Nomeado duque de Montblanc e lugartenente do reino polo seu irmán Xoán I de Aragón, enfrontouse á sublevación de Sicilia (1392), onde reinstaurou no poder o seu fillo (Martiño I de Sicilia) e a súa nora (María I de Sicilia), malia a oposición nobiliaria. Trala morte de Xoán I (1396), accedeu ao trono aragonés e á súa volta de Italia (1397) suavizou algunhas das medidas tomadas pola súa muller, que exercera como rexente, como o proceso contra o Consello de Xoán I. Presionado polos problemas económicos, esforzouse por restaurar o patrimonio real e no exterior tentou acadar a paz con Xénova (1402) pero o apoio dos xenoveses á sublevación de Sardeña impediuno. Apoiu o antipapa Benedicto XIII e posteriormente acolleuno nos seus reinos (1408).

PERSOEIRO

Rei de Sicilia (1390-1409), fillo do Rei Martiño I e de María de Luna. Casou con María I de Sicilia en 1390 e enfrontouse cunha revolta xeral (1392), que reclamou o apoio das tropas de seu pai. En 1394 someteron a maior parte da illa pero, tralo nomeamento do seu pai como rei de Aragón (1396), enfrontouse en solitario a novas revoltas. Enviuvou en 1398 e herdou o reino, pero volveu casar en 1402 con Branca I de Navarra. Tentou someter Sardeña (1408) e acadou a vitoria de Sanluri. Á súa morte sucedeuno seu pai.

PERSOEIRO

Papa (649-655). Foi apocrisiario en Constantinopla. A súa condena da herexía dos monotelitas irritou a Constantino II, protector do monotelismo, polo que o fixo deter na basílica de Letrán

PERSOEIRO

Papa (1281-1285). De nome Simon de Brie, apoiou o nomeamento de Carlos de Anjou como rei de Nápoles e conseguiu o pontificado. Excomungou a Pedro II de Aragón despois da ocupación de Sicilia (1282) e o Emperador Miguel VIII Paleólogo (1281), o que provocou a ruptura da unión das igrexas acadada no II Concilio de Lyon (1274). Ameazado polo pobo romano, refuxiouse en Perugia.

PERSOEIRO

Papa (1417-1431). De nome Oddone Colonna, a súa elección polo Concilio de Constanza (1414-1418) provocou a fin do Cisma de Occidente. Combateu os husitas e as teorías conciliaristas, que limitaban a autoridade pontificia. Foi contrario ao dominio aragonés sobre Nápoles e non obstante chegou a un acordo con Afonso V de Aragón para que retirase o seu apoio ao antipapa Benedicto XIII.