"Isabel" (Contén)

1. Relativo ou pertencente aos reinados das raíñas Isabel I de Inglaterra, Isabel I a Católica e Isabel II de España.

2. Que ou quen era partidario de Isabel II durante a Primeira Guerra carlista.

3. Estilo artístico inglés que se desenvolveu durante o reinado de Isabel I de Inglaterra (1558-1603). Os arquitectos ingleses da época estiveron influenciados polo clasicismo francés, aínda que a tradición gótica perpendicular se mantivo fóra da corte. Construíronse grandes edificios como Burghley House, de William Cecil (1585), e o castelo de Longleat, en Wiltshire (1568). A escultura tivo menor importancia e estivo marcada pola influencia italiana; destaca a tumba de Ricardo Pecksall en Westminster. A pintura limitouse ao retrato e aos temas alegóricos.

4. Estilo decorativo da época da Raíña Isabel II. É correlativo cos estilos Biedermeier, xermánico, e Restauración, Luís Felipe e Segundo Imperio, franceses. Creou os pesados secreteres, as consolas de espello cadrado, as cadeiras de sala, de curvatura elíptica, e os mobles auxiliares, decorados con nácara e flores policromadas sobre o negro mate dun papier maché ou ben todo escuro de xacarandá, caoba ou vernizado de negro.             

5. Modalidade do gótico tardío, con elementos mudéxares e renacentistas, xurdida en Castela na época dos Reis Católicos e que durou ata o primeiro cuarto do s XVI. Chamado tamén estilo hispano-flamengo, entre outras obras destacan a cartuxa de Miraflores e a capela do Condestable, na catedral de Burgos, obra de Simón de Colonia; o palacio dos Duques del Infantado de Guadalajara e San Juan de los Reyes de Toledo, obra de Juan Guas; e o Hospital Real de Santiago de Compostela e o de Santa Cruz de Toledo, obra de Enrique Egas.

6. Moeda cuñada durante o reinado de Isabel II, especialmente a de ouro.

GALICIA

Profesora. Profesora de didáctica da música na Universidade de Santiago de Compostela, foi bolseira do Ministerio de Asuntos Exteriores para recibir estudios de música en Hungría. Conseguiu o terceiro premio do Patronato Rosalía de Castro pola canción “Has de cantar”. Publicou álbums monográficos de partituras musicais instrumentadas e composicións inéditas e publicadas destinadas á educación infantil.

PERSOEIRO

Relixiosa. Fundou, xunto co xesuíta F. X. Butinyà, a orde das xosefinas en 1875. Foi superiora xeral da congregación de 1898 a 1912.

PERSOEIRO

Infanta de España e raíña das Dúas Sicilias, filla do Rei Carlos IV de España. Casou en 1802 co seu curmán o Rei Francisco I das Dúas Sicilias. Foi nai de María Cristina das Dúas Sicilias. Viúva, volveu casar en 1839 co conde Francesco del Balzo.

GALICIA

Arquiveira. Foi secretaria técnica do Museo Provincial de Belas Artes da Coruña (1948-1961), arquiveira-bibliotecaria do concello da Coruña desde 1960 e membro de número e secretaria-conservadora perpetua do Instituto José Cornide de Estudios Coruñeses desde a súa creación. Escribiu Catálogo del Museo provincial de Bellas Artes de La Coruña. Año 1957 y Transcripciones, traduciones y glosas de “Privilegios Reales y Viejos Documentos de La Coruña (1980).

GALICIA

Escritora. Coñecida como Mabel Mato, desde as súas primeiras obras buscou a fusión entre a obra escrita e o formato audiovisual. Delas destacan Os señores da palabra (1991), Leda vai a nao: Fermín Bouza-Brey (1992), a recompilaciónde artigos de Álvaro Cunqueiro O reino da chuvia (1992) e o guión do vídeo Memoria de rosas: a ruta de Rosalía de Castro (1992), producido por Ophiusa.

GALICIA

Cantante. Formou en 1987 o grupo Cómplices co seu marido, Teo Cardalda. Da súa discografía destacan Manzanas (1988), Ángeles desangelados (1989), La danza de la ciudad (1990), Cousas de Meigas (1999) ou Grandes Éxitos en directo (2003).

PERSOEIRO

Cantante. Debutou con sete anos nun tablao flamenco e dedicouse por completo ao mundo da copla e do folclore. Da súa discografía destacan Que dile y dile (1975), Marinero de luces (1985), Se me enamora el alma (1989), Amor eterno (1996) e Buena suerte (2004). Ademais, protagonizou as películas Yo soy esa (1990) e El día que nací yo (1991).

PERSOEIRO

Soprano. Estudou con Lola Rodríguez de Aragón e Federico Sopeña. Entre as características da súa voz destaca o seu fermoso timbre lírico e o seu gran sentido da acentuación dramática e da expresividade. Debutou en Madrid (1957) con La serva padrona de G. B. Pergolesi, e posteriormente actuou en París, Madrid, Barcelona, Sevilla, Lisboa, Nova York, Bos Aires e Milán. Destacan as súas actuacións en As vodas de Fígaro, no papel de Susana, no Teatro Real de Madrid, e no Requiem de Verdi, no Liceu de Barcelona. Foi nomeada catedrática da Escuela Superior de Canto de Madrid (1970) e en 1979 retirouse da escena.

PERSOEIRO

Pintora. Coñecida como Baley, formouse no taller de Alberto Castro Couso e Ana Matilde Martínez Pasarín. A súa obra, expresionista e con matices de neofiguración, contou cun dominio da luz que enriqueceu a variedade cromática dos seus lenzos. Está considerada a herdeira da tradición dos bodegóns do s XVII.

ARQUIPELAGOS

Arquipélago de Canadá situado no Océano Ártico ao N dos estreitos de Lancaster e Melville.

GALICIA

Sindicalista. En 1934 afiliouse ao Partido Comunista de España (PCE) e organizou a primeira célula do partido en Curtis, da que foi nomeada secretaria, e o Sindicato de Oficios Varios. Durante a Guerra Civil Española foi condenada a morte, pero conmutárolle a pena e foi posta en liberdade condicional en 1943. Regresou a Galiza, e colaborou novamente co PCE e coa guerrilla que estaba organizada nos montes. Emigrou a Bos Aires e reiniciou a súa militancia comunista, incorporouse á Federación de Sociedades Gallegas participando na comisión feminina e na de cultura. Escribiu Testimonios de la Guerra Civil.

GALICIA

Actriz teatral e cinematográfica e tradutora. Coñecida como Mabel Rivera, debutou no teatro en 1984, co Centro Dramático Galego, na obra Agasallo de sombras (1984), de R. Vidal Bolaño, aínda que previamente xa participara noutras producións de compañías menores. A esta obra seguíronlle Os vellos non deben de namorarse (1985), de Castelao; O enfermo imaxinario (1986), de Molière; e As alegres casadas (1989), de Shakespeare. Con Teatro do Malbarate participou en Xogos de damas (1987) e Inventarios (1990). No eido da tradución realizou as versións de Tolos de amor (1995), de Sam Sheppard, xunto a Cándido Pazó; e Cartas de amor (2001), de A. R. Gourney. A súa primeira interpretación cinematográfica tivo lugar no filme El bosque animado (1987), de J. L. Cuerda. A finais da década de 1980 comezou o seu traballo para TVE e TVG en diversas producións televisivas, das que destaca o seu papel en Pratos combinados....

PERSOEIRO

Actriz, filla de Roberto Rossellini e de Ingrid Bergman. Comezou a súa carreira en Roma como modelo e en 1972 trasladouse a Nova York. Naturalizada estadounidense, dos seus filmes destacan White Nights (1985), Blue Velvet (1986), Death Becomes Her (1992), Fearless (1994), Inmortal Beloved (1994) e Heights (2004).

PERSOEIRO

Escritora. Viviu en Girona e Barcelona e participou nos Jocs Florals de Barcelona (1859), onde foi premiada coa composición “Clemencia Isaura”. Escribiu La desposada de Déu (1862), Horas crepusculares (1865) e La Envidia y la Caridad (1872).