"Hel" (Contén)

PICOS

Pico de EE UU, situado en Black Mountain, no estado de Carolina do Norte. É o cume máis elevado dos Apalaches, con 2.037 m de altitude.

PERSOEIRO

Soprano australiana. Coñecida como Nellie Melba, estudou canto en Melbourne e París. Especialista en coloratura, actuou en moitas óperas líricas.

PERSOEIRO

Novelista estadounidense. Traballou no Atlanta Journal (1922-1926) e escribiu unha única obra, Gone With the Wind (1936, premio Pulitzer, 1937), dun grande éxito, que foi levada ao cine en 1939.

PERSOEIRO

Bioquímico inglés. Estudou na Cambridge University, onde se doutorou en 1950. Conseguiu clarificar como o ADP se transforma en ATP nas mitocondrias, mediante fosforilación oxidativa, e determinou como actúan os enzimas que interveñen nesta conversión. Recibiu o Premio Nobel de Química (1978), polos seus traballos sobre os mecanismos de transferencia da enerxía química nos sistemas vivos, que o levaron á formulación da teoría quimioosmótica.

PERSOEIRO

Economista estadounidense. Autor da primeira análise sobre o ciclo económico, baseada na recollida dun gran número de datos, propugnou a aplicación do método estatístico na análise dos fenómenos económicos. Escribiu Business Cycles (1927) e Measuring of Business Cycles (1946).

PERSOEIRO

Escritor sueco. Nun primeiro momento, as súas novelas recolleron unha visión do tránsito da xente do campo a zonas industrializadas. En anos posteriores, o seu interese centrouse no fenómeno da emigración sueca cara a América. Destacan a súa triloxía sobre Knut Toring (1935-1939), onde analiza o sentido da liberdade, e as obras Rid i natt (Cabalgade esta noite, 1941), en que manifesta o seu sentimento antinazi; e Soldat med brutet gevär (Cando era un rapaz, 1944).

PERSOEIRO

Escritor francés. Publicou ensaios e novelas e da súa produción destacan Mon royaume pour un cheval (1949), Le Noveau Roman américain (1955), Les moyens du bord (1975) e Paquebots, le temps des traversées (1980). Foi elixido membro da Académie Française (1985).

PERSOEIRO

Militar alemán, sobriño de H. K. Bernhard von Moltke. Participou na campaña contra Francia (1870-1871) e desde 1906 ocupou a xefatura do Estado Maior Xeral, cargo do que foi destituído en 1914 e substituído por E. von Falkenhayn, tras a derrota fronte ás tropas aliadas.

PERSOEIRO

Militar. Nomeado xefe do Estado Maior Xeral (1857-1888), reorganizou e mellorou, xunto co ministro da guerra Albrecht von Roon, o exército prusiano. Interveu na segunda parte da campaña contra Dinamarca e dirixiu as operacións contra Austria (1866) e Francia (1870), que lle deron prestixio abondo para acceder como deputado ao Reichstag. Foi mariscal de campo (1871) e membro vitalicio da Bundesrat (1872), pero foi relevado das súas funcións por Guillerme II de Prusia en 1888.

PERSOEIRO

Pianista e compositor de jazz estadounidense. Na década de 1940 foi un dos elementos clave na creación do be-bop, e ao longo da súa carreira actuou entre outros con D. Gillespie, C. Hawkins, J. Coltrane, S. Rollins e M. Davis. Das súas composicións destacan “Ruby my Dear”, “Epistrophy”, “Round Midnight” e “Monk’s Mood”.

ILLOTES

Illote granítico situado entre as costas da Baixa Normandía e Bretaña, en Francia, unido ao litoral por un dique de 2 km, construído en 1879, que queda cuberto durante a marea alta. Antigo lugar de peregrinaxe, orixinado na crenza dunha aparición do arcanxo san Miguel (708), o cumio de 50 m de altitude, atópase coroado pola abadía homónima. O mosteiro, cun claustro do s XIII, é un exemplo típico de gótico normando. A poboación, rodeada de murallas, está formada por unha soa rúa de casas do s XV e XVI. Foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO, xunto coa súa baía, en 1979.

PERSOEIRO

Moralista francés. De nome Michel Eyquem, foi membro do Parlamento de Bordeos e alcalde (1581-1585). O seu casamento con Françoise de la Chassaigne (1565) e a morte do seu pai permitíronlle vender os seus cargos (1570). Entre 1571 e 1572 retirouse e comezou a escribir Saggi (1580), ao mesmo tempo que lía as obras de Plutarco e Séneca, e profundizaba no estoicismo e no escepticismo. Na evolución final dos seus traballos obsérvase unha influencia directa do epicureísmo e da procura da sabedoría sen discutir os dogmas da fe.

PERSOEIRO

Inventor francés. Xunto co seu irmán Jacques Étienne Montgolfier (Vidalon-lès-Annonay 1745 - Serrières 1799), interesouse polos problemas do voo e orientou as solucións cara á construción de aparatos máis lixeiros ca o aire. Os dous construíron un globo de 20 m3 que fixeron subir mediante aire quente en Annonay o 5 de xuño de 1783. Despois de perfeccionar o seu invento, o 21 de novembro de 1783 efectuaron en París a primeira ascensión tripulada da historia. En 1783 foron nomeados membros correspondentes da Académie des Sciences.

PERSOEIRO

Actriz estadounidense. Coñecida como Janet Leigh, comezou interpretando a rapazas inxenuas en producións da Metro-Goldwyn-Mayer. Participou en diversos musicais e posteriormente en comedias e dramas. Da súa filmografía destacan Little Women (1949), Two Tickets to Broadway (1951), Psycho (1960), The Fog (1980) e A Fate Totally Worse Than Death (2000).

PERSOEIRO

Compositor e pianista. Estudou en Praga, con Weber, e en Viena, onde coñeceu a Beethoven. Iniciou, con moito éxito, unha carreira de pianista, e foi director da Royal Philharmonic Society (1841-1846). Deixou obras para piano e obras didácticas para ese mesmo instrumento.

PERSOEIRO

Físico alemán, naturalizado estadounidense. Estudou os fenómenos superficiais dos sólidos e as descargas gasosas. En 1937 inventou o microscopio electrónico de emisión de campo e, máis tarde, o de campo iónico (1951).

PERSOEIRO

Poeta alemán. Inscrito nas últimas manifestacións románticas, escribiu Griechenlieder (Cantos dos gregos, 1821-1824). Destacou polos seus ciclos de versos Die schöne Müllerin (A bela muiñeira) e Die Winterreise (A viaxe de inverno), musicados por F. Schubert.