"Anda" (Contén)

1. Relativo ou pertencente aos ruandas ou á súa lingua.

2. Individuo dos pobos ruandas.

3. Grupo de pobos da familia bantú que viven nas repúblicas de Rwanda e Burundi. Está dividido en grupos raciais ben diferenciados: os hutus ou rundis, que se dedican á agricultura, os tutsis, que se dedican á gandaría, e os pigmeos twa, cazadores e ceramistas. A administración estaba nas mans tutsis, que lle cobraban o tributo aos rundis, sendo estes os cultivadores das terra; e os twa facían de escravos de todos.

4. Lingua bantú do phylum níxer-congo que se fala en Rwanda, Burundi, República Democrática do Congo e Uganda.

PERSOEIRO

Política. Ingresou en Alianza Popular en 1982, foi deputada no Congreso dos Deputados (1986-1996; 2000-2004) e nas Cortes de Aragón (1983-1986) e alcaldesa de Zaragoza (1995-2000). Foi a primeira muller que presidiu o Congreso de los Diputados (2000-2004). En 2004 foi elixida deputada europea.

ENTRADA LARGA

Estado de África centroriental que limita ao N con Uganda, ao L con Tanzania, ao S con Burundi e ao O coa República Democrática do Congo (26.338 km2; 8.162.715 h [2002]). A súa capital é Kigali.
Xeografía física
Situado na rexión dos Grandes Lagos Africanos, o país esténdese sobre un altiplano cunha altitude media de entre 1.500 e 2.000 m, onde se sitúan numerosos lagos. Todo o país se atopa moi fracturado e no NO sobresae unha cadea de volcáns que culmina no Karisimbi (4.507 m). A rede hidrográfica está composta polo lago Kivu, o río Kagera, que dá nacemento ao Nilo, e numerosos lagos nas zonas montañosas. O clima é subecuatorial temperado pola altitude, con chuvias moi abundantes. A temperatura media é de 26°C e as precipitacións varían entre os 800 mm no L do país e os 2.000 no O. A vexetación predominante é a sabana. Os bosques, abundantes noutros tempos, están reducidos a pequenas zonas na rexión do lago Kivu. Na montaña hai...

TERRITORIOS

Territorio de África Oriental baixo o mandato (1916-1946) e o fideicomiso belga (1946-1962), que se converteu, en 1962, nos estados de Rwanda e Burundi.

PERSOEIRO

Poeta. Despois de residir en Italia (1521-1526), onde coñeceu a Bembo, Sannazaro e Ariosto, introduciu as formas renacentistas italianizantes en Portugal con Fábula de Mondego e a égloga Alexo (1527). A súa tarefa innovadora concretouse na introdución da comedia en prosa e na adaptación de novas estrofas e novos subxéneros. Escribiu tamén obras de tipo tradicional e alternou as linguas portuguesa e castelá, debido á pertenza, nesa época, de Portugal á coroa castelá.

PERSOEIRO

Conquistador paraguaio. Participou en diversas expedicións de exploración e conquista. Foi tenente de gobernador de Asunción (1592 e 1596) e de Santa Fe (1594), e o primeiro gobernador civil de Río de la Plata (1597, 1601- 1609 e 1614-1618).

CAPITAIS

Capital da provincia homónima, Uzbekistán (362.300 h [1999]). A súa economía baséase nas construcións mecánicas e nas industrias química, téxtil e alimentaria. Capital da Sogdiana na época dos aqueménidas, foi conquistada por Alexandre o Grande (329? a C) e, co nome de Ìáñάêáíäá, formou parte do imperio seléucida e do Reino de Bactriana. Conquistada polos árabes na expansión de Qutayba ibn Muslim (709-712), durante a época dos samánidas (ss IX e X) foi un dos principais centros culturais do Islam, foco do renacemento literario persa. Despois das sucesivas dominacións qarakhánida, selxúcida (s XI) e karakitai (s XIII), Xenguis Khan devastouna en 1220 e deportou a poboación. Capital do Imperio Timúrida (finais do s XIV), converteuse no núcleo económico e comercial máis importante de Asia Central. O seu declive iniciouse baixo o dominio uzbeco, durante o cal a capital foi trasladada a Bukhara (s XVI). Entre 1924 e 1930 foi a capital de Uzbekistán. Do seu patrimonio cultural destacan,...

ILLAS

Illa misteriosa e inaccesible que aparece e desaparece nas augas de Canarias. Para algúns está situada a corenta leguas de La Palma en dirección O, e ao NL de Hierro.

CAPITAIS

Capital do ostan de Kurdistán, Irán, situada na vertente setentrional da cordilleira de Zagros (277.808 h [1996]).

PERSOEIRO

Astrofísico estadounidense. Desde 1952 traballou nos observatorios Wilson e Palomar. Fixo a primeira identificación óptica dun quásar (1960) e determinou, con G. Tammann, un novo valor da constante de Hubble, que dá a relación entre a velocidade radial dunha galaxia e a súa distancia á Terra, segundo a lei de Hubble.

1. Facer recobrar a saúde ou curar unha doenza ou unha ferida.

2. Recuperar a saúde, curar dunha enfermidade ou dunha lesión.