"GR" (Contén)

PERSOEIRO

Xeneral, foi un dos líderes da independencia da Arxentina. Despois de estudar Dereito en Madrid e Valladolid, no ano 1810 formou parte da xunta revolucionaria que substituíu ao vicerrei da Prata. Como militar, en 1813 triunfou en Tucumán e Salta sobre os realistas; sen embargo, foi derrotado en Vilcapujio. Foi destituído e substituído na dirección do exército por José de San Martín. Despois viaxou a Madrid e Londres xunto con Bernardino Rivadavia, co obxectivo de negociar a independencia sudamericana. Do 1816 ao 1819 foi xefe do exército do Norte e pacificador da provincia de Santa Fe, que se alzara contra o goberno de Bos Aires. Creou a actual bandeira nacional arxentina.

PERSOEIRO

Crítico, ensaísta e filósofo finlandés. Estudiou na Universidade de Moscova. Integrado nos ambientes revolucionarios, dedicouse á creación literaria e á actividade crítica. Logo dunha época hegeliana, converteuse nun apaixonado materialista que fundou a estética e a crítica realistas. Contrario á arte pola arte e ao intimismo romántico, defendeu a explicación sociolóxica da evolución da arte, o condicionamento do home polas súas circunstancias, o compromiso da literatura e a atención ao espírito do pobo e ás súas fontes literarias.

PERSOEIRO

Físico e inventor británico. Abandonou os estudios musicais para dedicarse á Fonética. Emigrou a Canadá (1871) e, posteriormente, aos EE UU. Fundou unha escola para mestres de xordos en Boston e en 1873 acadou a cátedra de Fisioloxía Vocal na Universidade de Boston. Os seus traballos sobre o son, motivados polo problema do ensino dos xordos, sobre o que escribiu varias obras, leváronlle a construír un telégrafo harmónico. En 1876 inventou o teléfono, aínda que lle foi negada a prioridade do invento, o que lle levou a defendela en diversos procesos. Despois de diversas melloras no seu aparato, obtivo o Premio Volta do Instituto de Francia. Tamén ideou un enxeño para detectar balas no corpo humano, empregado ata o descubrimento dos raios X e unha balanza de indución, entre outras innovacións.

PERSOEIRO

Poeta. Participou como soldado na campaña de Polonia. Despois de abandonar o exército, dedicouse á literatura. Colaborou en Os Anais da patria. Tivo un grande éxito coa súa obra Stikhotvorenija (Poesías, 1835), de estilo sinxelo.

PERSOEIRO

Raíña de León (1197-1204) e de Castela (1217). Filla de Afonso VIII de Castela e Leonor de Inglaterra, casou con Afonso IX de León (1197), pero o Papa Inocencio III anulou o matrimonio no 1204 por causa da súa consanguinidade. En 1217 converteuse en Raíña de Castela ao suceder o seu irmán Enrique I; sen embargo, cedeu os dereitos ao seu fillo Fernando que recibiu tamén a coroa de León en 1230.

PERSOEIRO

Narrador e poeta alemán. A súa obra caracterizouse pola riqueza anecdótica e por un concepto optimista da actividade creadora. Cómpre remarcar a novela Der Grosstyrann und das Gericht (O gran tirano e o tribunal, 1935).

PERSOEIRO

Actriz sueca establecida nos EE UU, nai da tamén actriz Isabella Rosellini. A súa fotoxenia serena combinouse cunha gran riqueza de rexistros expresivos. Comezou a traballar con Gustav Molander e máis tarde con Roberto Rossellini, con quen ademais mantivo unha intensa relación. Foi gañadora dun Oscar en dúas ocasións por Gaslight (Luz que agoniza, 1944) e Anastasia (1956). Participou nos filmes: Munkbrogreven (1934), Intermezzo (1936), Casablanca (1942), For Whom the Bells Toll (Por quen dobran as campás, 1943), Joan of Arc (Xoana de Arco, 1948), Elena et les Hommes (Elena e os homes, 1956), The Yellow Rolls-Royce (O Rolls-Royce amarelo, 1964), Murder on the Orient Express (Asasinato no Orient Express, 1974) e Hostsonet (Sonata de outono, 1978).

1. Ciencia auxiliar que mediante a busca, a identificación, a descrición e a clasificación de todos os documentos publicados ou reproducidos por procedementos mecánicos, fotomecánicos ou electrónicos, facilita o coñecemento científico ou práctico dunha materia. Pode ser enumerativa ou sistemática cando actúa en extensión, e analítica ou descritiva cando estudia o documento en profundidade. A primeira pode ser xeral, sobre a totalidade dun tema, dunha materia ou dun autor, e especial sobre unha parte. A bibliografía analítica estudia o documento en si mesmo, deixando de lado calquera consideración sobre o seu contido, coa finalidade de reconstruír o seu proceso de produción.

2. Relación sistemática, diversamente ordenada e a miúdo crítica ou razoada, de obras relativas a unha ou diversas materias. Poden ser retrospectivas (coa finalidade de recoller un período determinado) ou correntes (que recollen periodicamente as publicacións actuais). Actualmente, o termo aplícase non só aos textos impresos senón tamén a calquera tipo de obra (mesmo o material audiovisual). Aínda que existen compilacións bibliográficas anteriores, a necesidade do repertorio bibliográfico non aparece, sen embargo, ata o s XV, coa invención da imprenta. Axiña comezaron a aparecer as primeiras bibliografías especializadas (medicina, botánica, patrística, etc). A primeira bibliografía universal é a de Konrad von Gesner, Bibliotheca universalis (1545), e a primeira de ámbito nacional a do inglés John Bale, Illustrium Majoris Britanniae Scriptorum [...] summarium (1557-1559). No s XVII comezan a aparecer as revistas bibliográficas como o Journal des Savants...

3. Conxunto de obras, ensaios, artigos, etc, que foron escritos sobre un tema concreto ou nun período determinado.

4. Lista de obras relativas a un tema determinado e que preceden ou seguen a unha monografía, un artigo, etc.

5. Sección dun xornal onde se anuncian os libros de publicación recente.

1. Persoa especializada en bibliografía, que domina os métodos de descrición material do libro, prepara listas bibliográficas e redacta catálogos.

2. Persoa que escribe sobre libros, trata dos problemas referentes ao autor, á data de impresión, á tipografía, ás edicións, etc.