"Arra" (Contén)

GALICIA

Farmacéutico. Estudou na Universidade de Santiago de Compostela e doutorouse en Madrid. Foi reitor da Universidade Central en Madrid e foi un dos máis importantes científicos galegos. Foi membro numerario da Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas y Naturales, da que foi presidente, da Real Academia Nacional de Medicina, da Real Academia Española e correspondente da Real Academia Galega. Publicou La evolución en la química (1895), Tratado de química biológica (1903), Tratado de química orgánica teórico y práctico, aplicado especialmente a las ciencias médicas (1917) e Cuestiones bioquímicas y farmaceúticas (1924-1925).

GALICIA

Relixioso mercedario. Realizou estudos sacerdotais nos seminarios de Sarria, Verín e Poio, diplomouse en estudos sindicais e en técnicas de investigación aplicadas á educación, licenciouse en Ciencias Políticas e doutorouse en Ciencias Sociais. Catedrático de Socioloxía e Economía da Educación da Universidad Pontificia de Salamanca, onde foi subdirector do Instituto de Estudios Europeos y Derechos Humanos, pertenceu ao consello editorial das revistas Estudios e Educadores. Fundou a colección Revista Estudios e colaborou no Dicionario de la Historia Eclesiástica de España. Publicou Mella y su pensamiento social (1972), Vázquez de Mella: sobre su vida y obra (1973), El pensamiento sociopolítico de Vázquez de Mella (1974), Cartas inéditas de Concepción Arenal (1984), Doctrina sindical Pontificia (1986) e Siguiendo a San Pedro Nolasco (2001).

PERSOEIRO

Político. Membro do PSOE desde 1976, foi deputado no Congreso (1977-1983). Presidente da Junta de Extremadura desde 1982 e secretario xeral do PSOE en Extremadura desde 1988, desde 2004 é secretario executivo da comisión executiva federal do PSOE. Recibiu a Gran Cruz de la Orden del Infante D. Henrique (2002).

PERSOEIRO

Escritor. En 1914 publicou o seu Primer libre de poemes, ao que seguiron a peza teatral Rondalla d’ esparves (1918) e a novela Paulina Buxareu (1919). Da man de J. Ortega y Gasset entrou no xornalismo como correspondente en Berlín do diario madrileño El Sol. Autor dunha obra extensa e variada, cun estilo rico e vitalista, mesturou formulacións temáticas e técnicas do modernismo con outros máis populares. En poesía destacan Cançons d´abril i de novembre (1918) e El comte Arnau (1928); no teatro La Rambla de les floristes (1935), ademais dos poemas dramáticos La corona d´espines (1930) e El Cafè de la Marina (1933). A súa novela Vida privada (1932) constitúe unha crónica costumista e proustiana da decadencia da aristocracia barcelonesa. Tradutor da Divina Comedia e do teatro de Shakespeare, adaptou con fortuna algunhas obras de Molière e Gogol’. Desta época tamén destacan as súas Memòries (1954)....

MONTES

Monte situado na parroquia de Vilarraso (Aranga). O seu cumio acada os 527 m de altitude.

CIDADES

Cidade de Iraq, situada na beira esquerda do Tigris (63.000 h [1987]). Dependeu da dinastía abbásida a partir do s IX, aínda que se atoparon restos dunha necrópole do IV milenio a C. A cidade foi reconstruída (836) polo califa abbásida al-Mu’ta ṣ im e utilizada como residencia de lecer ata a época de al-Mutawakkil (final do s IX); no s XIV estaba en ruínas. De época abbásida destacan o palacio (836) e a gran mesquita. Baixo a cidade abbásida foi descuberta unha necrópole do IV milenio a C.

PERSOEIRO

Rei de Pamplona (1000-1035) e conde de Aragón (Sancho II; 1000-1035), de Ribagorza (Sancho I; 1017-1035) e de Castela (Sancho II; 1029-1035), fillo e sucesor de García III. Casou con Munia, chamada tamén Maior, herdeira dos condados de Castela e Ribagorza. Aproveitou a morte do conde Guillerme II de Ribagorza (1017) para apoderarse de Sobrarbe, a parte central de Ribagorza (1017-1018) e do resto do condado (1025?). Cando Sancho I de Castela foi asasinado polos Vela en León (1029), fixo valer os dereitos da súa muller e ocupou Castela. Reivindicando as terras situadas entre os ríos Pisuerga e Cea, loitou contra o novo rei leonés Vermudo III e ocupou León (1034), Zamora e Astorga. Introduciu a regra beneditina nos mosteiros das súas terras e a teoría sobre a orixe divina da potestade real.

PERSOEIRO

Rei de Navarra (1054-1076), fillo e sucesor de García V e de Estevaíña de Bigorra. Proclamado rei despois da Batalla de Atapuerca, tivo que xurar vasalaxe a Fernando I de León e Castela. Coa axuda de Sancho I de Aragón, loitou contra Sancho II de Castela na chamada Guerra dos Tres Sanchos (1067). Ao someter a al-Muqtadir de Zaragoza, provocou a intervención de Afonso VI de Castela, aliado do zaragozano, que invadiu La Rioja (1074). Vítima dunha conxura dirixida polos seus irmáns Ramón e Ermesinda, morreu asasinado, e Sancho I de Aragón converteuse en rei de Navarra (Sancho V).

PERSOEIRO

Rei de Navarra (1150-1194, fillo e sucesor de García VI e de Margarida. Os seus conflitos con Aragón e Castela iniciáronse a raíz do Tratado de Tudellén (1151), no cal Ramón Berenguer IV e Afonso VII de Castela acordaron repartirse o reino navarro. Xestionou o matrimonio da súa irmá Branca co infante castelán Sancho (futuro Sancho III) e asinou a paz con Castela (Soria 1153), pero os conflitos fronteirizos continuaron e os casteláns obtiveron La Rioja.

PERSOEIRO

Rei de Navarra (1194-1234), fillo de Sancho VI e de Sancha, filla de Afonso VII de Castela. Pactou cos leoneses e os almohades contra Castela e tivo que facer fronte á alianza de Castela e Aragón contra Navarra (Calatayud, 1198). Reconciliado cos dous reinos, participou na cruzada contra os almohades que culminou na Batalla de Las Navas de Tolosa (1212).

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Cádiz, Andalucía (60.254 h [2001]). Ademais de centro turístico, na súa economía destaca a pesca, a industria alimentaria e as salinas.

1. Relativo ou pertencente ás sarraceniáceas.

2. Planta da familia das sarraceniáceas.

3. Familia de plantas herbáceas carnívoras, da orde das nepentais, propias de terreos pantanosos, coas follas transformadas en ascidios, de flores basicamente pentámeras e de froitos capsulares. É unha familia exclusivamente americana á que pertencen dous únicos xéneros Sarracenia e Darlingtonia.

1. Relativo ou pertencente aos sarracenos.

2. Membro da tribo sarracena.

3. Tribo do norte de Arabia. Con este termo designábase aos árabes que vivían en Al-Andalus.

FAMILIAS

Familia de canteiros do s XVIII orixinaria de Santiago de Loureiro (Cotobade). Destacaron especialmente os irmáns Lourenzo e Pedro Sarrapio , que realizaron diferentes obras de cantaría e arquitectura na catedral de Tui, das que destacan a reedificación dunha torre e o arranxo da capela de San Telmo. Tamén destacou Manuel Antonio Sarrapio , mestre de obras na igrexa de San Xoán de Amorín (1780).

PERSOEIRO

Escritora rusa. Considerada como a máis independente do Nouveau Roman, das súas obras destacan Tropismes (1938), as novelas Portrait d’un inconnu (1949), L’usage de la parole (1980), e Tu ne t’aimes pas (1989), a obra teatral Pour un ouiou ou pour un non (1982) e a autobiografía Enfance (1983).