"An" (Contén)

1. Que está situado en dous planos.

2. Liña na que se produce a intersección de dous planos.

PERSOEIRO

Metalúrxico. Estudioso dos xacementos minerais e das técnicas mineiras e metalúrxicas, foi autor de Il modo di fondere, spartire e congiungere metalli (O modo de fundir, separar e mesturar metais) e Pyrotecnia (Pirotecnia). Está considerado, xunto con Georgius Agricola, como precursor da moderna mineraloxía.

PERSOEIRO

Físico noruegués. Profesor de Física na Universidade de Oslo, investigou o magnetismo terrestre e as auroras boreais e elaborou unha teoría cosmogónica. Conxuntamente con Eyde desenvolveu un procedemento de oxidación do nitróxeno atmosférico mediante arco voltaico.

1. Relativo ou pertencente a Myanmar ou á antiga Birmania, aos seus habitantes ou á súa lingua.

2. Natural ou habitante de Myanmar ou da antiga Birmania.

3. Individuo do grupo étnico birmano, o máis numeroso de Myanmar.

4. Grupo étnico maioritario de Myanmar, onde constitúe preto do 70% da poboación. Concéntranse nos vales dos ríos Irauadi e Chindwin, na costa de Tenasserim sobre o mar de Andaman, e xunto ao golfo de Bengala, na costa de Arakan. Son de etnia mongólica e proveñen dunha zona situada ao norte da rexión onde se atopan na actualidade. A economía depende do cultivo do algodón, tabaco e arroz con arado, e da artesanía do tecido e do coiro. Habitan poboados sobre plataformas e fortificados. De relixión budista, teñen a súa manifestación artística máis destacada no pwe, un espectáculo de danza e música. Dominan o goberno e as institucións políticas da Unión de Myanmar en detrimento doutras minorías étnicas (chan, karen, kachin, mon, etc).

5. 1. Grupo de linguas da familia sino-tibetana que se inclúe dentro do grupo tibeto-birmano no que tamén se inclúen outras linguas como o katxin e o kuki.

   2. Lingua do grupo homónimo falada polos birmanos e empregada, ademais, como segunda lingua por outros pobos de Myanmar, onde é lingua oficial. É unha das linguas máis faladas do mundo, emprégana para comunicarse uns 28.000.000 de falantes. O primeiro texto escrito con caracteres pali data de mediados do s XI. Estendeuse como lingua relixiosa e de cultura coa penetración do Budismo procedente da India.

6. Arte desenvolvida polo pobo birmano. Estivo moi influída pola arte india, especialmente o pāla bengalí. Os templos máis importantes do país datan dos ss IX-XIII, e foron construídos fundamentalmente a partir do reinado de Amiruddha (1044-1077). Destacan as construcións da cidade de Pagan e o templo de Ananda (1082-1090), edificado en tempos do rei Kyanzittha (1084-1112). As antigas tradicións artísticas perviven na refinada arquitectura de madeira de Mandalay (s XIX). Na construción dos stupa e dos pagodes birmanos empregábase o ladrillo cocido e estaban decorados con revestimentos de terracota ou de baldosa. Os stupa teñen a planta circular e semellan, en moitas ocasións, campanarios. Os pagodes, de base cadrada ou cruciforme, son simples e sen adicións. A escultura maniféstase na elaboración de tallas de madeira. Destaca a pintura mural aplicada á decoración dos templos mostra da complexidade de estilo e das tradicións características da arte birmana.

7. Literatura escrita en lingua birmana. No s VI xurdiu nos mosteiros unha tradición literaria en lingua pali, de inspiración india, influída polo Budismo. Do s XII datan as primeiras inscricións sobre pedra, a máis antiga das cales é a de Myazedi (1113). No s XV apareceu a escritura sobre folla de palmeira ou sobre papel, e creouse unha tradición literaria en idioma birmano que acadou un alto dominio da lingua en diversos xéneros literarios. Destacan os xéneros en verso, rexidos por regras moi complexas. A prosa reduciuse, practicamente, a traducións e adaptacións das escrituras búdicas e a crónicas e disposicións legais dos monarcas. Coa introdución da imprenta, cara a 1870, a literatura chegou a un público máis amplo. Por isto os xéneros literarios máis cultivados serían a novela, o conto, o ensaio e o teatro. No s XX, prodúcese unha maior aproximación da literatura birmana á occidental, como consecuencia da tradución e adaptación de obras da literatura occidental e da fundación da Universidade...

CAPITAIS

Capital da oblast’ autónoma dos Hebreos, en Siberia, Rusia (83.667 [1995]). Situada na chaira de inundación do río Amur, nunha encrucillada do ferrocarril transiberiano, conta cun centro manufactureiro relacionado con Khabarovsk. O nome designa tamén o territorio da oblast’ autónoma dos Hebreos.

PERSOEIRO

Avogado e político. Foi administrador do departamento dos Pireneos Orientais e deputado da Convención (1792). Loitou contra os excesos da represión e o monopolio político de París. Desterrado e preso, conseguiu escapar e intentou organizar unha sublevación desde Lyon. Capturado cerca de Bordeos, morreu guillotinado.

PERSOEIRO

Realizador cinematográfico arxentino. É autor de numerosas curtametraxes como Selinunte (1951) e Buenos Días, Buenos Aires (1960). Tamén dirixiu algunhas longametraxes nas que denuncia fundamentalmente a realidade e os problemas sociais. Estivo exiliado en Italia durante algúns anos por motivos políticos. Entre os seus filmes destacan: Los inundados (1961), Rafael Alberti, un retrato del poeta (1983), Mi hijo el Che (1985) e Un señor muy viejo con unas alas enormes (1988).

TERRITORIOS

Territorio acoutado polos ríos Eume e Xubia, situado entre as rías de Betanzos-Ares e Ferrol. Na documentación contida nos tombos de Sobrado dos Monxes e Caaveiro atéstase coas variantes Bisancos, Bisaquis, Besoucos ou Besaucos (actualmente Bezoucos). Nestes dominios, os documentos medievais amosan a existencia de dous antigos mosteiros baixo a advocación de san Vicenzo, situados un no lugar de San Vicenzo de Caamouco e outro en San Vicenzo de Meá. Probablemente, estes textos aludan maioritariamente ao primeiro deles, por ser o de Caamouco o que máis importancia histórica tivo durante os ss X-XII.

IGREXAS

Igrexa situada en Monterroso. Datada no primeiro cuarto do s XIII, o primitivo románico sufriu certas modificacións que afectaron especialmente á cabeceira. A nave recibe luz por medio de ventás de medio punto e derramamento interior. Polo exterior, os canzorros son froito das reformas. Destaca a portada occidental, que remata cun lintel de extremos graduais, sostido por sinxelos ángulos entrantes.

1. Dise dunha liña ou superficie que ten dous puntos de tanxencia coa liña ou superficie respecto á que é tanxente.

2. Dúas curvas que teñen dous puntos nos que son tanxentes mutuamente.