"Arbo" (Contén)

1. Composto hipotético de fórmula HN=C=NH, do que se coñecen derivados estables.

2. Nome sistemático da cianamida.

1. Lugar onde se fai, garda ou vende carbón.

2. Morea de madeira tapada con leña verde, herba e terra da que se obtén carbón vexetal por carbonización da madeira. A combustión iníciase por un burato ou cheminea situado no medio da morea e regúlase abrindo buracos laterais que permiten a circulación limitada do aire.

3. Nome vulgar que recibe a vela do estai maior nos barcos mixtos de vapor e de vela, ennegrecida polo fume da cheminea.

4. Espacio interior dos barcos próximo á sala de caldeiras que serve para estibar o carbón que se vai consumir.

ILLAS

Illa da beira oriental da ría de Betanzos, no litoral da parroquia de Oebre, concello de Pontedeume.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Silleda baixo a advocación de santa María.

1. Relativo ou pertencente ao carbón.

2. Persoa que fai, vende ou traballa con carbón. Na tradición oral recóllense refráns como: “O saco do carboeiro, lixoso por fóra, e máis lixoso inda por dentro.”

3. Aplícase á persoa que ten o corpo ou a roupa manchadas.

4. Barco de vapor ou veleiro destinado ao transporte de carbón.

5. Paxaro que presenta unha coloración xeral da plumaxe de cor negra como o rabirrubio tizón.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Rodeiro baixo a advocación de santo Estevo.

IGREXAS

Igrexa parroquial situada en Rodeiro. A primeira noticia documental corresponde á acta fundacional do mosteiro de San Pedro de Vilanova de Dozón (1154), ao que foi doada en 1156. A primitiva fábrica constaba dunha nave e unha ábsida rectangular cuberta cunha bóveda de canón. Da nave só queda unha colección de canzorros variados: vexetais, aves, figuras humanas e cuadrúpedes. Os muros transformáronse ao abrirse portas e ventás. No interior destaca a ábsida, cuberta cunha bóveda de canón semicircular reforzada por un arco faixón. O arco triunfal, de medio punto e dobrado, descansa sobre columnas con capiteis figurados.

1. piridoindol.

2. Cada un dos alcaloides que teñen o esqueleto de piridoindol; os máis importantes son os das especies vexetais Peganum harmala e Physostigma venenosum, e os dos arbustos do xénero Rauwolfia.

1. 1. carbón activo/activado

      Carbón cunha gran superficie específica, caracterizado polo feito de posuír un alto poder de absorción selectiva, con preferencia polos compostos menos polares, que aumenta nunha serie homóloga co punto de ebulición do absorbido. Obtense a partir do carbón vexetal, do animal, da torba ou do lignito, por oxidación selectiva do carbón base, ou ao impregnalo cun produto químico (cloruros, sulfuros, ácido fosfórico, etc) e calcinalo posteriormente. Utilízase na industria pola súa capacidade decolorante e pola súa alta absorbencia nos tratamentos de purificación de distintos produtos químicos, do aceite e das graxas, do azucre e da auga potable. Tamén se utiliza nos filtros das máscaras antigás, e para o tratamento de diarreas e intoxicacións gástricas.

   2. carbón animal

      Carbón que se obtén por medio da carbonización de tecidos animais (case sempre os ósos) e que se utiliza como materia prima para a obtención de carbón activado.

   3. carbón de coque

      Residuo que se obtén da destilación seca dos carbóns bituminosos ou dalgúns combustibles, como o petróleo, mediante o proceso de coquización. É un material coherente, de cor escura e de tamaño, porosidade e dureza variables. A súa composición e as súas propiedades varían segundo o material de partida e, sobre todo, segundo a temperatura de destilación. Así, cando a destilación se realiza a alta temperatura (a máis de 900 graos) obtense un coque rico en carbono e moi resistente á compresión, idóneo como combustible nos altos fornos. Pola contra, o coque que se obtén a baixa temperatura, e que ten máis contido de volátiles, só se recomenda para uso doméstico.

   4. carbón de pedra/carbón mineral

      Materia mineral sólida e combustible de orixe vexetal, cor negra, peso específico 1,0-1,8 e dureza 0,5-2,5. Está composto de carbono, hidróxeno, osíxeno, nitróxeno e outros compoñentes non volátiles (arxila, sílice, carbonatos, óxidos de ferro, etc) que forman, logo da combustión do carbón, as cinsas. A xénese dos carbóns é claramente excepcional tanto no tempo coma no espacio. Só hai dous períodos xeolóxicos ricos en xacementos de carbón: o que vai do Carbonífero inferior ao Permiano e o que se inicia no Cretacio e continúa no Terciario. Por outra banda, aproximadamente o 95 por cento dos carbóns minerais localízanse no hemisferio norte. A observación microscópica dos carbóns minerais permite distinguir catro compoñentes de aspecto diferente, dispostos en bandas: brillantes ou vitrita; semibrillantes ou clarita; mates ou durita; e fibrosas ou fusita. A división máis utilizada destes minerais é a que se basea na cantidade de carbono e na porcentaxe de...

   5. carbón vexetal

      Carbón que se obtén pola carbonización da madeira e que contén entre un 70 e un 90% de carbono fixo, segundo a temperatura de obtención; a súa materia volátil varía entre o 12 e o 25%, e as cinsas, entre o 2 e o 3%. Ten un poder calorífico de 29.300 a 35.500 kJ/kg. A carbonización pódese levar a cabo polo método antigo da carboeira ou por medio de técnicas máis modernas (fornos continuos ou instalacións de destilación seca) que permiten aproveitar tamén os gases que se desprenden. O carbón vexetal utilízase como materia prima para a obtención de carbón activado, como combustible lixeiro, na fabricación de electrodos, pólvora negra, materiais pirotécnicos e catalizadores diversos.

   6. Substancia combustible, sólida, lixeira e negra, produto da descomposición incompleta, da destilación ou da combustión parcial da materia orgánica, principalmente vexetal e que contén carbono na súa maior parte.

2. Brasas que xa están apagadas.

3. 1. Lapis coa mina de carbón que se emprega para debuxar e que se presta a unha ampla variedade de tons.

   2. ...

ILLAS

Illa da beira oriental da ría de Betanzos, no litoral da parroquia de Perbes, concello de Miño.

1. Gran cantidade de carbón.

2. Preparación consistente en asar na grella unha carne previamente cocida.

3. 1. Tipo de guisado popular en varios países latinoamericanos. Na súa variante crioula está feito con carne de vacún esmiuzada, condimentada con pemento e acompañada con froitas e hortalizas.

   2. carbonada flamanda

      Prato de orixe belga consistente nun guiso de carne de vacún encebolada que se coce con pan negro untado en mostaza e cervexa negra.

1. Que contén un ou varios átomos de carbono.

2. ariedade de diamante, de cor negra, que procede case exclusivamente de Brasil e que se utiliza nas perforadoras para sondaxes profundas.

1. Relativo ou pertencente aos carbonarios ou ao carbonarismo.

2. Membro das sociedades secretas en que se organizaba o carbonarismo.

3. Asociacións secretas creadas ao redor do movemento denominado carbonarismo.