"PAM" (Contén)

REINOS

Nome que recibiu o Reino de Navarra ata o s XI. Constituído pola dinastía ximena como oposición fronte ao Islam, mantivo esta denominación ata 1035, cando tomou o título de Reino de Navarra. Con este cambio de denominación pretendía marcar diferenzas fronte á Coroa de Castela, á que nalgunha ocasión prestara vasalaxe.

1. Relativo ou pertencente a Pamplona ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de Pamplona.

1. Gromo novo da vide.

2. Acio de uvas inmaturo e de pequeno tamaño que se deixou na vide sen vendimar.

1. Que fica perplexo ou admirado ante algo que oe ou ve e non é quen de reaccionar.

2. Que actúa como se lle faltase algunha facultade física ou psíquica.

1. Nome común que reciben as aves que pertencen ao xénero Stercorarius, da orde dos caradriformes. Presentan sexos iguais e forma semellante á das gaivotas.

2. Ave de 46 cm, de plumaxe de cor variable; a forma clara ten a parte inferior do corpo branca, e a forma escura é totalmente moura, ambas co peteiro negro. De ampla distribución, habita en Europa, Asia e América, e en España pode observarse no norte. Aliméntase de peixes, e ás veces perseguen outras aves para que regurxiten o seu alimento e así devoralo despois. En Galicia é unha ave de paso, xa que inverna nas zonas tropicais.

3. Ave que mide arredor de 50 cm, con formas claras, escuras e intermedias, que se diferenza dos outros porque as plumas sobresaíntes da cola teñen forma redonda. Caracterízase pola súa rapidez, que utiliza nas súas accións de pillaxe, tanto roubando ovos como facendo regurxitar a comida a outras aves mariñas. En Galicia é unha ave de paso que se pode observar entre setembro e outubro.

4. Ave moi similar en colorido ao papamerda real e ao palleiro pero con dúas plumas moi sobresíantes na cola. Mide aproximadamente entre os 51 e 56 cm, ten a cabeza negra, a parte inferior branca e as patas e o peteiro negros.

5. Ave de aproximadamente 58 cm, de cor parda, cunhas manchas brancas nas ás e na cola en forma de cuña. É unha gran voadora e aliméntase de peixes e de roubos a gaivotas, tanto comida semidixerida como ovos. A prea tamén forma parte da súa dieta. En Galicia é unha ave de paso.

1. 1. Denominación de diversos paxaros da familia dos muscicápidos, da orde dos paseriformes, que teñen o peteiro fino e se alimentan de insectos.

   2. papamoscas cinsento [Muscicapa striata, Fam dos muscicápidos]

      Ave de aproximadamente 14 cm que presenta as partes superiores de cor parda cinsenta e as inferiores máis claras, co peito lixeiramente listado. Aliméntase de pequenos insectos que atrapa mentres voa. Vive en xardíns, arboredos e bordos dos bosques de toda Europa e hiberna na África tropical. En Galicia é estival e pode verse nalgúns concellos do S do Courel e do NL de Ourense, así como nalgunhas zonas das Rías Baixas.

   3. papamoscas negro [cast: papamoscas; ingl: flycatcher] [Ficedula hypoleuca, Fam dos muscicápidos]

      Ave de case 12 cm, que presenta diferenzas de coloración entre o macho e a femia. O primeiro é negro salvo nas ás, a testa e os laterais do rabo, que teñen bandas brancas. A femia é igual pero parda en lugar de negra. Aliméntase de insectos e bagas. Habita no centro e NL da Península Ibérica e en Europa. En Galicia é unha ave de paso.

   4. papamoscas paporrubio [Ficedula parva, Fam dos muscicápidos]

      Ave de case 12 cm, que presenta diferenza de coloración entre os sexos. O macho ten o peito dunha cor alaranxada, a cabeza gris e as ás pardas. As femias carecen do laranxa do peito. Aliméntanse de insectos e bagas. En Galicia a súa presenza é accidental.

2. papán.

PUNTA

Punta do litoral cantábrico situada entre as praias de Lagoa e Sarrido, na parroquia de Fazouro (Foz).

PERSOEIRO

Relixioso e político. Desenvolveu unha intensa actividade a prol do alistamento para loitar na Guerra da Independencia e foi membro da Xunta Suprema e Gobernativa do Reino de Galicia. Cóengo na catedral de Santiago de Compostela, representou a Galicia nas Cortes de Cádiz (1813-1814) e foi un dos firmantes do Manifiesto de los Persas. Foi bispo de León desde 1814 ata a súa morte.

GALICIA

Relixioso. Destacou na revindicación da liturxia en galego. Escribiu Pro e contra da liturxia en galego: historia dunha polémica (1980), Nova concencia da Igrexa galega (1976) e as obras dramáticas Creón, Creón (1975), Ifixenia non quere morrer (1977) e Alcestes, traxedia en dous actos e sete cadros (1978).

PERSOEIRO

Mestre de cantaría. Dirixiu diversas obras na catedral de Ourense en 1557 e traballou en distintos mosteiros de Galicia. En 1564 deu as trazas para o claustro do mosteiro de San Xoán de Poio. Traballou tamén en San Paio de Antealtares e pode que en San Salvador de Celanova.

PERSOEIRO

Raíña de León e de Galicia e condesa de Araba e de Castela, filla do Rei Sancho I e de Toda Aznar. Casou (924) co Rei Ordoño II e ao enviuvar ese mesmo ano, casou co conde de Araba, Álvaro Herramélliz, e en 932 co conde Fernando González de Castela.

PERSOEIRO

Rei de Pamplona (905-925), fundador da dinastía Ximena, fillo do magnate vascón García Ximénez e de Dadilda de Pallars. Convertido en líder de todos os vascóns orientais, conseguiu eliminar a dinastía Énnega e ampliou as fronteiras do reino desde Aragón ata   Monjardín (905). Aliado co Rei Ordoño II, derrotou as tropas cordobesas de ‘Abd al-Ra ḥ mān III e ocupou Arnedo e Calahorra (918). Derrotado polos sarracenos en Valdejunquera (920), retomou a conquista de La Rioja, ocupou Nájera e recuperou o castelo de Viguera (923).

PERSOEIRO

Rei de Pamplona e conde de Aragón (Sancho I; 970-994), fillo e sucesor de García III de Pamplona e da condesa Andregoto de Aragón. Herdou Pamplona do seu pai e Aragón da súa nai, mentres que o seu medio irmán, Ramiro, recibiu o territorio de Viguera co título de rei, aínda que tivo que recoñecer a súa superior autoridade. Aliado cos casteláns e leones contra os sarracenos, saíu derrotado en San Esteban de Gormaz (975). Fixo construír os mosteiros de San Andrés de Cirueña (972) e de San Millán de Suso. Sucedeuno o seu fillo García III.

GALICIA

Músico. En 1978 gravou con Rodrigo Romaní o disco Milladoiro, coa colaboración de Xosé V. Ferreiros, polo que recibiron o Premio da Crítica dese mesmo ano, e que deu pé á creación do grupo Milladoiro, co que gravou e compuxo a súa abundante discografía. Ao ano seguinte colaborou, xunto con R. Romaní, no disco In Memoriam, de Faíscas do Xiabre. Compuxo a banda sonora da película O lapis do Carpinteiro (2002) e escribiu a biografía Faustino Santalices Pérez (2000). Recibiu diferentes premios con Milladoiro, como o Pedrón de Ouro (1984), o Premio Goya pola banda sonora de La mitad del cielo (1986), o Premio Indie Award (1991) ao mellor disco folk en EE UU, o Premio Galego Egrexio da Fundación Premios da Crítica Galicia (1999) e o Premio á mellor canción en galego dos Premios de la Música 2000 polo tema “Moraima”.