"Sar" (Contén)

PERSOEIRO

Arquitecto italiano. En Roma, dentro da corrente rococó, restaurou a basílica de Santa Maria en Cosmedin e construíu a igrexa de Santa Maria Maddalena (1735).

AFLUENTES

Afluente pola esquerda do río Miño que nace na parroquia de Castro de Rei de Lemos (Paradela) e desemboca na parroquia de San Vitoiro de Ribas de Miño (O Saviñao).

MONTES

Monte situado entre as parroquias de Zaparín e Refoxos (Cortegada). O seu cumio acada os 522 m de altitude.

ENSEADAS

Enseada do litoral atlántico, situada entre o cabo da Nasa e a praia de Langosteira, nos concellos de Corcubión e Fisterra.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Fisterra baixo a advocación de san Xoán.

1. Relativo ou pertencente á sardiña ou á pesca da sardiña.

2. Persoa que pesca ou vende sardiñas.

PUNTA

Punta do litoral atlántico, situada entre a praia homónima e a punta Alba, na parroquia de Sardiñeiro (Fisterra).

PRAIAS

Praia do litoral atlántico, situada entre as puntas Arnela e O Sardiñeiro, na parroquia de Sardiñeiro (Fisterra).

1. Relativo ou pertencente a Sardeña, aos seus habitantes ou á súa lingua.

2. Natural ou habitante de Sardeña.

3. ariedade lingüística italorrománica do phylum indoeuropeo, particularmente arcaica, que ocupa un lugar propio entre Romanía oriental e occidental. Fálase na illa de Sardeña e comprende os seguintes dialectos: o sasarés e o galurés (con afinidades corsas) ao N, o logudorés e o nuorés (o máis arcaico) ao centro, e o campidanés (con conexións co siciliano) ao S. Posúe unha base lingüística latina, incrementada con outras achegas xermánicas, arábicas, especialmente catalás e castelás e, finalmente, italianas. O sistema vocálico está formado por cinco fonemas (/i/, /e/, /a/, /o/, /u/), cada un proveniente da vogal latina do mesmo timbre, tanto se é breve como se é longa. Conserva as consoantes oclusivas xordas intervocálicas, aínda que en textos modernos sonorizaron por fonética sintáctica: una cosa > una gosa. Tamén conserva as velares K e G ante E e I: CENTU > kentu; GELARE > gelare, a xeminada -LL- latina evoluciona á consoante dobre ḋḋ...

4. Literatura cultivada en lingua sarda. Dos ss XI-XIV, de relativa independencia política, permanecen numerosos documentos de carácter xurídico, como os codaghes e a carta de logu. Sucesivamente, escribiuse en catalán ou en castelán ata 1760. No s XVI Gerolamo Araolla escribiu poesías e rimas de valor escaso, pero foi importante o seu intento de crear un sardo ilustre comparable a outras linguas cultas. Á fin do s XVIII escribiron M. Madao, G. Pietro Cubeddu e G. Pres. Ao s XVIII pertencen algúns poetas satíricos como P. Pisurzi, E. Luigi Pintore e F. Ignazio Mannu, autor do Innu de su patriota sardu contra a sos feudatarios. No s XIX apareceron poetas dunha inspiración máis sincera e popular como P. Mossa, M. Murenu, P. Mereu, P. Calvia e, sobre todo, Montanaru (pseudónimo de A. Casula). No s XX, cando se abandona en masa o sardo escrito polo italiano, destacaron S. Casu, A. Dettori, P. Casu e E. Melis. No s XXI o desenvolvemento escrito confíase a políticos e periódicos, como Su Populu...

PARROQUIA

Parroquia do concello de Vigo baixo a advocación de san Pedro.

LIÑAXES

Liñaxe de orixe galega que trae por armas, en campo de ouro, unha cruz flordelisada, de goles, superada dun crecente ranversado de azul, acompañada de dúas cunchas de vieira de prata, na punta; bordo de azul, cargado de oito aspas de ouro.

1. Relativo ou pertencente á sardonia.

2. Aplícase ao riso ou ao xesto que expresa sarcasmo.