"Brie" (Contén)

PERSOEIRO

Político zimbabwés. Politicamente, recibiu a influencia de Kwame Nkrumah. En 1960 tivo contactos coa Zimbabwe African National Union (ZANU). Encarcerado (1964-1974), coa ZANU acadou en febreiro de 1980 a maioría absoluta para o goberno presidido por el. En 1987, despois da introdución do sistema presidencialista, foi elixido novo presidente e confirmou o cargo nas eleccións presidenciais de marzo de 1990. Opúxose ao seu réxime desde o United Front (UF). As eleccións lexislativas de 1994 deron a vitoria á ZANU, e Mugabe foi de novo elixido presidente en 1996.

PERSOEIRO

Poeta. Coñecido como Gabriel Celaya, conviviu con Luis Buñuel, Salvador Dalí, F. García Lorca, J. R. Jiménez e Ortega y Gasset na Residencia de Estudiantes. Tras a Guerra Civil, onde combateu como republicano, militou no Partido Comunista de España. Considerado un dos máximos expoñentes da poesía social española, despois dunha longa paréntese escribiu unha obra abondosa, primeiro realista e despois experimental. Desta época destacan Marea del silencio (1935), asinada como Rafael Múgica; La soledad cerrada (1936, Premio del Centenario Bécquer), Tentativas (1946), Lo demás es silencio (1952), Paz y concierto (1953), Vía muerta (1954), Cantos iberos (1955), Poesía y verdad (1959), Versos de otoño (1963, Premio Altaya) e Poesías completas (1969). Máis tarde empregou a poesía como medio para unha toma de conciencia colectiva encamiñada cara a unha transformación da sociedade, como en La voz de los niños (1972), Buenos días, buenas noches (1976) ou Parte de guerra (1977). Tamén é autor de ensaios,...

GALICIA

Relixioso franciscano. Estivo vinculado aos mosteiros de Salamanca e Monforte de Lemos. Da súa obra destacan Epicedio sacro panegírico a las inmortales memorias de la V. M. Sor Manuela de la Trinidad... (1696) e Apología de confesores y predicadores regulares... (1702).

PERSOEIRO

Político sueco, conde de Korsholm e Vasa. Negociou a Tregua de Oliva (1659-1660) e a Paz de Nimega (1678). Concertou cos Países Baixos o Tratado da Haia (1681) que cambiou a política de alianzas anteriores.

PERSOEIRO

Político, xornalista e patriota irlandés. Editou o semanario United Ireland (1881), xornal que foi suspendido polas autoridades e O’Brien encarcerado. Liberado en 1882, volveu dirixir a revista e foi elixido membro da Cámara dos Comúns (1883). En 1898 fundou a United Irish League e en 1910 a All-for-Ireland League, da que moitos seguidores pasaron ao partido Sinn Féin ao remate da Primeira Guerra Mundial.

PERSOEIRO

Escultor. As súas obras amosan unha preocupación pola integración no contorno urbano e xeográfico, amodo de restos arqueolóxicos dunha futura civilización. Reflite unha peculiar xeometría, que lle proporciona á escultura un carácter inédito. Inicialmente traballou co bronce e co ferro, despois incluíu o vidro e a escuma de poliuretano. Da súa produción destaca Mite.

PERSOEIRO

Compositor francés. Foi alumno de Massenet e de C. Frank. Compuxo óperas, como La coupe enchantée (1895), oratorios, a obra Paysages franciscains (1920), para orquestra, o ciclo de cancións Six ballades françaises (1921), o ballet Cydalise et le Chèvre-Pied (1923) e composicións para piano.

GALICIA

Militar e político. Formado na Escola Naval Militar, en 1929 acadou o cargo de tenente de navío e en 1967 o grao de contraalmirante e foi xefe da división orgánica do Estado Maior da Armada e segundo xefe do Estado Maior. En1972 foi nomeado almirante e xefe de Estado Maior das Forzas Armadas. Ministro da Mariña desde 1973, á morte de L. Carrero Blanco foi confirmado no cargo por C. Arias Navarro (1974), e permaneceu nel ata 1977, ano en que dimitiu despois de que Alfonso Suárez legalizase o Partido Comunista de España. Durante as ausencias dos ministros do Exército e do Aire, ocupou o ministerio de xeito interino (1973-1977).

PERSOEIRO

Cirurxián. Fundou o Institut Orthopédique de Lyon e en 1853 inventou a xiringa que leva o seu nome, para inxeccións hipodérmicas.

GALICIA

Historiador. Membro do corpo facultativo superior de Arquivos da Xunta de Galicia, foi xefe do servizo de Museos e Arquivos da Consellería de Cultura da Xunta de Galicia (1988-1994) e xefe de sección do Arquivo do Reino de Galicia (1994-1996), que dirixiu desde 1996. Das súas publicacións destacan Evolución dunha estrutura agraria na Galicia interior: a terra de Viana do Bolo, 1600-1820 (1988), Real Audiencia de Galicia: catálogo de expedientes de veciños (2002) e Arquivo renovado: Arquivo do Reino de Galicia: exposición (2003).

GALICIA

Sociolingüista. Doutor en Filoloxía Galega pola Universidade de Santiago de Compostela (2001), é profesor de sociolingüística hispánica na University of Wisconsin-Milwaukee (EEUU); anteriormente ensinara lingua e cultura galegas no Queen’s College da University of Oxford e na University of Birmingham (Inglaterra). As súas principais áreas de investigación son a historia da lingüística e a sociolingüística galegas. Participou na elaboración do Mapa Sociolingüístico de Galicia e dirixiu diversos estudos sociolingüísticos galegos. Ademais de ser coautor de diversos libros, publicou A lingua galega na cidade (século XX): unha aproximación sociolingüística (2005) e é coeditor do Manual de Ciencias da Linguaxe (2000). Así mesmo, codirixe a lista de discusión sobre estudos galegos do González-Millán Group for Galician Studies (http://www.jiscmail.ac.uk/lists/Galician-studies.html) e é membro da xunta directiva da Asociación Internacional de Estudos Galegos.

PERSOEIRO

Escritora alemá. Autora de diversos dramas teatrais e ensaios, as súas novelas, de tipo naturalista, enmárcanse dentro do movemento feminista da época, como Aus guter Familie (De boa familia, 1895) e Das Tränenhaus (A casa das bágoas, 1909).

PERSOEIRO

Político francés, conde de Mirabeau. Deputado do terceiro estado por Aix-en-Provence, quería para Francia diversas reformas aplicadas gradualmente e no marco dunha monarquía de poder limitado. A partir do outono de 1789 converteuse en conselleiro secreto do rei. Nomeado presidente da Asemblea Nacional en febreiro de 1791, foi autor de panfletos e dalgúns ensaios sobre política e economía, o seu legado principal foron as Oeuvres oratoires.

PERSOEIRO

Impresor. Fíxose cargo dos obradoiros tipográficos que a Xunta Xeral de Vigo, tras o alzamento de 1843, mandou instalar en Cangas, a onde chegaran da man do impresor portugués José Araújo. Cando Araújo desatendeu os novos obradoiros, a Xunta Xeral ordenou o seu fornecemento con novos tipos e o seu traslado a Vigo, onde se fixo cargo deles Román. Alí editou o xornal El Gratis, o primeiro xornal de anuncios en Galicia e o único que se publicou en Vigo ata a aparición de Faro de Vigo (1853).

PERSOEIRO

Pintor e poeta, irmán de Christina G. e William M. Rossetti. Foi un dos fundadores da Pre-Raphaelite Brotherhood. Desde 1845 a 1858, pintou sobre todo acuarelas con temas de Dante, Shakespeare, Bowning e do círculo do Rei Artur. En 1859 volveu á pintura ao óleo e axiña se apartou do prerrafaelismo, aínda que conservou os temas medievais. A súa preocupación esencial foi a figura feminina. Destacan os retratos da súa esposa, Elisabeth Siddal (1855), Beata Beatrix (1863), e o da súa modelo, Jane Morris, esposa de W. Morris, de quen se namorou, titulado Proserpina (1874). O seu estilo, botticeliano e lineal, converteuse en máis libre e as composicións perderon simplicidade para facerse máis complicadas como Astaré Siríaca (1877). Influíu moito no simbolismo e o modernismo. Destacado membro do prerrafaelismo literario, fundou co seu irmán a revista The Germ e publicou Poems (1870), Ballad and Sonets (1881) e The Early Italian...

PERSOEIRO

Tenista. Iniciouse no tenis desde moi nova. Gañou diversos certames deportivos, como o Másters (1988 e 1994) e o Open de EE UU (1990) e a medalla de prata nos Xogos Olímpicos de Seúl (1988). En 1996 retirouse do tenis profesional.

PERSOEIRO

Matemático e físico irlandés. Como físico estudou a dinámica dos fluídos e investigou a fluorescencia e a difracción da luz, e estableceu a primeira e segunda lei de Stokes. Como matemático formulou un teorema sobre as integrais de superficie (1849) e estudou a converxencia das series.

PERSOEIRO

Atleta romanesa. Tres veces campioa do mundo (1997, 1999 e 2001), obtivo unha medalla de bronce (2.000 m) e outra de prata (1.500 m) en Atlanta 1996 e unha de ouro (5.000 m) en Sydney 2000.