"uru" (Contén)

Apelido que ten a súa orixe nos topónimos homónimos que recibiron a súa denominación debido á abundancia de curuxas neses lugares. Documéntase no s XVII: “Afonso da Curuxeira” (doc ano 1602 en E. Rivas Quintas, Onomástica persoal do noroeste hispano, 1991, p 551). Unha variante deste é Cruxeira.

Aplícase ao día ou ao tempo nos que vai moita calor.

Termo do barallete, xerga dos afiadores e paraugueiros, que corresponde á voz ‘lampión’.

Peixe mariño de corpo plano, con forma de rombo. De ata 80 cm de lonxitude, está recuberto de pequenas escamas e ten unha coloración variable, dende un gris amarelado ata acastañado con manchas máis claras. Presenta os dous ollos no costado esquerdo, separados e en liña. A boca está disposta de xeito anterior e os orificios nasais son asimétricos. As aletas dorsal e anal percorren todo o contorno do animal e terminan na base da cola. Son animais depredadores, principalmente doutros peixes, de vida bentónica, e repousan sobre o lado dereito, que non presenta coloración, en fondos areosos entre os 2 e 100 m de profundidade. Os exemplares máis novos teñen os ollos en posición normal e nadan libremente ata que o ollo dereito vai mudando a súa posición e o animal pasa a vivir nos fondos. Distribúese polo Océano Atlántico, dende Noruega ata Xibraltar, e polo Mar Mediterráneo. A súa carne é moi apreciada na arte culinaria.

Apelido que ten a súa orixe nun alcume aplicado a individuos que compartían coas curuxas algunha característica: a forma arqueada das cellas, os costumes nocturnos, etc. Aínda funciona como alcume. Documéntase no s XV: “Lopo Curujo” (doc ano 1417 en X. Ferro Couselo A vida e a fala dos devanceiros. Escolma de documentos en galego dos séculos XIII ao XVI, vol I, 1967, p 113). Adoita aparecer castelanizado coa forma Curujo.

Termo do barallete, xerga dos afiadores e paraugueiros, que corresponde ás voces ‘candil’ e ‘lampión’.

Termo do barallete, xerga dos afiadores e paraugueiros, que corresponde á voz ‘vela’.

Xénero de herbáceas da familia das poáceas, con follas planas e inflorescencias en panículas mestas. En Galicia están presentes as especies: C. cristatus, propia de lameiros e prados; e C. echinatus, propia de sebes, terreos incultos e muros.

Produción cinematográfica polaca realizada en 1976. Foi dirixida por Andrezj Wajda e interpretada por Jerzy Radziwilowicz, Krystyna Janda e Tadeusz Lomnicki. Este filme é unha reflexión sobre os símbolos políticos do sistema previo ao nacemento do sindicato Solidarność en Polonia.

Xénero de dinosauros da familia dos tiranosauros de ata 8,5 m e 3,6 toneladas de peso, mandíbulas curtas de dentes moi grandes e de bordo serrado, con garras moi grandes. Depredaba grandes dinosauros herbívoros, como os ceratopsios. Propios de finais do Cretáceo, os xacementos máis importantes están en Norteamérica.

Xénero de dinosauros, da familia dos diplodócidos, de máis de 12 m de lonxitude. Propio de finais do Xurásico, do que os xacementos máis importantes están en Tanzania.

Xénero de aves, da familia dos dicrúridos, ao que pertencen algúns drongos.

Xénero de dinosauros, da familia dos megalosauros, de ata 6 m de lonxitude. Presentaban cabeza grande, con cristas óseas semicirculares os machos, e pescozo, cola e brazos longos e esveltos. De hábitos preeiros, habitou Norteamérica a principios do Xurásico. Os xacementos máis importantes están en Arizona.

Xénero de mamíferos desdentados, da familia dos gliptodóntidos, de ata 4 m de lonxitude, co corpo cuberto de placas dérmicas coriáceas e cola longa rematada nunha maza con espiñas grosas e duras que empregaba para golpear os inimigos. Propios do Pleistoceno, os xacementos máis importantes están na Patagonia.

Xénero de dinosauros da familia dos hipsilofodóntidos, de ata 3 m de lonxitude. Presenta patas longas e delgadas con tres dedos, sen dentes na parte anterior da mandíbula superior e unha mandíbula inferior a xeito de peteiro córneo. Viviron dende finais do Xurásico ata principios do Cretáceo en América do Norte, África, Australia e Europa.

Xénero de cérvidos ao que pertence o cervo do padre David.