"URA" (Contén)

1. Dimensión maior dunha superficie, en oposición a largo.

2. A maior das dúas dimensións horizontais nun corpo tridimensional.

PERSOEIRO

Avogado e político. Foi director da sección de Ciencias Sociais, Xurídicas e Económicas do Seminario de Estudos Galegos. Membro do Partido Galeguista, participou na comisión que acudiu a Madrid para tramitar o Estatuto de Autonomía. Trala Guerra Civil Española exiliouse en México e deu clases na Universidade de Michoacán. Participou nas actividades políticas dirixidas polo Consello de Galiza na década de 1940 e posteriormente relacionouse coa Unión do Pobo Galego. Formou parte do consello de redacción da revista Vieiros.

GALICIA

Militante anarcosindicalista. Traballadora na fábrica de estampación La Artística, integrouse no Sindicato de Litógrafos e formou parte do grupo Vanguardia Femenina (FAI) e da Fronte Popular da sección herculina da organización Mujeres Libres.

1. demencia.

2. Estado de quen sofre algún tipo de demencia.

3. Acto ou feito propio de quen perdeu a razón.

4. Actitude de quen mostra falta de responsabilidade, reflexión ou prudencia.

5. Excesivo sentimento, afección ou gusto por algo ou por alguén.

6. Calidade daquilo que escapa á razón ou ao control.

1. 1. Molusco cefalópodo dibranquio, da orde dos teutoideos, que presenta o corpo alongado e de tamaño medio. Posúe unha cuncha córnea moi semellante a unha pluma, situada dentro do manto e en posición dorsal; as dúas aletas, que son triangulares, están situadas a cada lado do corpo, e chegan ata a metade do manto. Os adultos teñen glándulas velenosas, que actúan xunto cos potentes brazos como ventosas, que utilizan para inmovilizar e capturar as súas presas; a glándula da tinta sérvelles para escurecer a auga cando se ven perseguidos. Efectúan migracións estacionais de área reducida. Comprenden diversas especies mariñas, litorais e peláxicas.

   2. lura común [Loligo vulgaris, Fam dos lolixínidos]

      Molusco cefalópodo mariño, da orde dos teutoideos, de corpo alongado, con oito brazos e dous tentáculos moito máis longos ca estes, dúas aletas triangulares na parte posterior e unha cuncha interior en forma de cuña, delgada e transparente. Ten unha bolsa interna onde acumula unha substancia negra denominada borra, que lle serve para escurecer a auga e evitar que o vexan e que se utiliza como condimento nalgunhas preparacións culinarias.

   3. lura pota

      lura pota.

   4. lura xigante

      Cefalópodo do xénero Architeuthis, da familia dos architéutidos, de ata 15 m de lonxitude e con ollos xigantescos de ata 25 cm de diámetro, que vive a profundidades de ata 1.000 m e que se alimenta de peixes e outros cefalópodos e son depredados por os cachalotes.

2. Moco que pinga do nariz. OBS: Adoita empregarse en plural.

3. Termo da verba dos cesteiros de Mondariz que corresponde á voz ‘onza (de ouro)’.

1. Conxunto de máculas.

2. Folla de papel defectuosa na impresión.

ILLAS

Illa de Indonesia, situada ao NL de Xava (4.481 km2; 2.150.000 h [estim 1981]). Destaca o cultivo do millo e a gandería bovina. A cidade principal é Pamekasan. A poboación é de lingua maduresa.

1. Acción e efecto de madurar.

2. 1. Proceso que consiste nun conxunto de transformacións das células, dos tecidos, ou dos organismos, mediante o que alcanzan o seu desenvolvemento.

   2. Proceso que consiste nun conxunto de modificacións que fan que as células xerminativas diploides pasen ao estado de gametos haploides despois de dúas divisións da meiose.

   3. Proceso de formación de pus nun abceso.

3. 1. Operación que consiste en deixar repousar un produto alimenticio (carne, fariña, viño, etc) co fin de que adquira as propiedades adecuadas.

   2. maduración da carne

      Rebrandecemento da carne ríxida dos animais acabados de sacrificar, acompañado da aparición dun sabor e aroma agradables. Depende da temperatura, do tempo e dos enzimas e ácidos do músculo.

   3. maduración da fariña

      Melloramento das propiedades reolóxicas da fariña destinada á panificación, conseguido durante a almacenaxe e debido á oxidación, que vai acompañado da perda de cor.

4. Conxunto de transformacións que experimentan o óvulo e o ovario ata que se converten, respectivamente, en semente e froito.

CIDADES

Cidade do estado de Tamil Nadū, India, situada á beira do río Vaigai (940.989 h [1991]). Fundada no s VI a C, viviu o seu esplendor nos ss VI-XIII. En 1310 foi arrasada polos musulmáns. Do seu patrimonio cultural destaca o templo bramánico, construído en estilo dravídico (1560-1680).

1. Poñer maduro.

2. Reflexionar sobre un proxecto ou idea ata que sexa posible a súa realización.

3. Activar a supuración dun absceso.

4. Tornarse maduro.

5. Reflexionar sobre un proxecto ou idea ata que sexa posible a súa realización.

6. Formarse materia nun absceso.

PERSOEIRO

Compositor arxentino. Dirixiu en Bos Aires un coro galego co que gravou varias cancións galegas. Estreáronse en Santiago de Compostela (1964) sete números da súa Cantata escénica de Macías o Namorado, en que colaboraron Otero Pedrayo, Cabanillas e Antonio Lorenzo. Realizou as cancións Longa noite de pedra e Tempo de chorar de Celso E. Ferreiro e Sin niño e Arredor de min de Rosalía de Castro, e musicou os seis poemas galegos de Federico García Lorca (1995).

1. Alteración patolóxica que provoca un axente agresor no tecido conxuntivo, que se caracteriza fundamentalmente por presentar dor e inflamación.

2. Suceso desgraciado que padece unha persoa.