"To" (Contén)

PERSOEIRO

Conquistador. En 1519 uniuse á expedición de Hernán Cortés e en 1524 iniciou a conquista de Honduras por orde deste, pero pactou co gobernador de Cuba, Diego de Velázquez, o reparto dos beneficios. Venceu a dúas expedicións enviadas contra el, pero foi traizoado e morreu asasinado.

1. Relativo ou pertencente aos oligoquetos.

2. Invertebrado da clase dos oligoquetos.

3. Clase de invertebrados, do filo dos anélidos, que presentan moi poucas quetas, dispostas en catro feixes por segmento, que se insiren nos puntos onde teoricamente estarían os parapodios. Externamente, distínguese unha rexión do corpo máis grande e glandular ca o resto, o clitelo, que se fai aínda máis evidente cando chega o momento da reprodución. Internamente, correspóndese cos órganos reprodutores, localizados nos dous segmentos fértiles, dos que o anterior é o masculino e o posterior o feminino. Copulan boca arriba de maneira que se superpoñen ao revés as rexións cliteladas. Os oligoquetos son animais micrófagos que fan pasar polo tubo dixestivo unha gran cantidade de lama e terra, de onde filtran as partículas orgánicas. Divídense en dous grupos: os limícolas (acuáticos) e os terrícolas (terrestres).

PERSOEIRO

Mártir. Bautizado coa súa dona Exuperia e o seu fillo Teódulo, os tres morreron mártires ao día seguinte na fogueira. A súa festividade celébrase o 26 de xullo.

PERSOEIRO

Poeta portugués. Colaborador das revistas A Águia, Atlântida, Ave Azul e Seara Nova, foi un dos principais representantes do saudosismo, que reflectiu nas súas composicións. Da súa abondosa obra destacan Alma religiosa (1910), Verbo ser e verbo amar (1926) e os sonetos Saudade nossa (1944).

PERSOEIRO

Profesor e escritor portugués. Dedicouse a estudar os aspectos sociais, histórico e culturais dos trobadores. Foi membro da Direcção da Comissão Científica do Grupo de História e da Comissão Coordenadora do Conselho Científico (1995-1996) e director do Instituto de História e Teoria das Ideias (desde 1996). Das súas publicacións destacan: “Poder e sociedade: a legislação pombalina e a antiga sociedade portuguesa” (1982), “A mulher e as origens da cultura trovadoresca no ocidente peninsular” (1985) e “A caminho da Galiza: sobre as primeiras composições em galego-português” (1993). É tamén autor dos estudos Do Cancioneiro da Ajuda ao “Libro das Cantigas” do Conde D. Pedro (1988), A Galiza e a cultura trovadoresca peninsular (1989) e Depois do espectáculo trovadoresco: ; a estrutura dos cancioneiros peninsulares e as recolhas dos séculos XIII e XIV (1992), e dos libros Trobadores e xograres. Contexto histórico (1995) e O trovador galego-português e o seu mundo (2001).

PERSOEIRO

Futbolista brasileiro. Coñecido como Bebeto, xogou, entre outros, no Flamengo, no Vasco da Gama e no R. C. Deportivo de la Coruña. Gañou a medalla de prata nos Xogos Olímpicos de Seúl (1988), a Copa América (1989), a Copa do Mundo de EE UU (1994) e a Copa do Rei (1995). Recibiu o trofeo Pichichi como máximo goleador da Liga (1993) e o Balón de Ouro como mellor xogador de América (1989).

PERSOEIRO

Realizador cinematográfico. Coñecido como Manoel de Oliveira, foi un documentalista relevante entre 1930 e 1940 (Douro, Faina Fluvial, 1931). Considerado o director máis importante do cine portugués, destacan os seus filmes, Aniki-Bobó (1942), Amor de perdição (1978), Francisca (1981), Le soulier de satin (1985), Os canibais (1988), Non ou a Vã Glória de Mandar (1990), A Divina Comédia (1991), O convento (1995), Inquietude (1998), O Princípio da Incerteza (2002), Um Filme Falado (2003) e O Quinto Império. Ontem como Hoje (2004). Recibiu o Leone d’Oro de Venecia pola súa carreira cinematográfica (2004) e o Premio Cineuropa de Santiago de Compostela (2004).

PERSOEIRO

Xornalista e escritor. Membro da corrente renacentista maiorquina, colaborou en diversas publicacións de Palma de Mallorca, desde as que realizou propaganda autonomista. Autor de La cuestión regional (1899), onde se amosan os seus principios políticos, no apartado literario escribiu Ensayos críticos. La literatura en Mallorca (1840-1903). En Barcelona foi membro fundador do Institut d Estudis Catalans, director de La Vanguardia e presidente do Ateneu. Defensor do catalanismo político en Entre dos Españas (1906), das súas obras tamén destacan Vida y semblanza de Cervantes (1917) e La literatura del desastre (1974).

PERSOEIRO

Relixioso irlandés. Arcebispo de Armagh desde 1699 e primado de Irlanda. Defensor do catolicismo irlandés, o goberno inglés prendeuno e ordenou a súa execución. Paulo VI canonizouno en 1975. A súa festividade celébrase o 10 de xaneiro.

GALICIA

Pintor. Realizou estudos na Escola Massana e na Llotja de Barcelona. Iniciouse no expresionismo abstracto, utilizando un intenso cromatismo e incluíndo sucesivamente elementos xeométricos, cruces e círculos, dotados dunha gran carga simbólica. Traballou con grandes formatos, pola súa formación en técnicas murais. Encargouse da escenografía e vestiario da curtametraxe O resplandor da morte e, das súas obras destacan Hábitat (1988) e Ophelia (Insomne) (1999).

PERSOEIRO

Pintor grego. Atribúeselle a decoración de máis de oitenta vasos de estilo sobrio con figuras vermellas. A súa sinatura aparece en dúas obras conservadas en Berlín e en Tarquinia.