"CIO" (Contén)

1. Proceso de cementación dos aceiros cun baño de sales fundidos a unha temperatura aproximada de 800°C. O baño normalmente está formado por cianuro (70%), carbonato (25%) e, como estabilizador, cloruro sódico. Durante o proceso difúndese carbono e, en menor proporción, nitróxeno pola superficie do metal. A cianuración emprégase principalmente para cementar pezas pequenas e ten a vantaxe de ser un método rápido que permite temperar o aceiro sen volver quentalo, ademais de deixar as pezas lisas e limpas.

2. Procedemento de obtención do ouro e da prata que consiste en tratar o mineral cunha solución de cianuro alcalino en presencia de aire. O ouro ou a prata disólvense por formación dos cianocomplexos, moi estables: 4Au + 8NaCN+O 2 +2H 2 O→4Na[(CN) 2 Au]+4NaOH. A precipitación do metal prodúcese por cementación con cinc.

GALICIA

Meteorólogo e profesor. Doutor en Ciencias Exactas, catedrático e profesor emérito da Universidad de Zaragoza. Exerceu como meteorólogo dos aeroportos de Las Palmas (1949-1952) e Zaragoza (1952-1960). En 1957 obtivo a cátedra de Astronomía Xeral, Topografía, Astronomía Esférica e Xeodesia na facultad de Ciencias de Zaragoza. Foi decano da facultad de Ciencias de Zaragoza (1968-1972) e director do Instituto de Ciencias de la Educación (1973-1979). Foi nomeado conselleiro adxunto do Consello Superior de Investigacións Científicas (1966), asociado de honra da Asociación Española de Ingenieros Geógrafos (1970) e membro da comisión de Mecánica Celeste da Unión Astronómica Internacional (1982). Entre os seus libros destacan: Mecánica Teórica (1965), On the Problem of the internal constitution of the Earth (Sobre o problema da constitución interna da Terra, 1991) e Geodesia, Geométrica, Física y por Satélites (1999).

PERSOEIRO

Novelista, xornalista e político. Cultivou o xornalismo político en Cuba, onde estivo preso, e en Zaragoza. Residiu en París e Madrid, onde foi redactor de El Imparcial e militou en Acción Republicana. Publicou a tetraloxía autobiográfica Del cautiverio (1903), Del hospital (1906), Del cuartel y de la guerra (1906) e Del periódico y de la política (1907), e a novela El juez que perdió su conciencia (1925). Sendo gobernador de Ávila, foi fusilado nos inicios da Guerra Civil.

1. Camisa de tea áspera empregada para facer penitencia.

2. Cinto duro, de sedas ou de cadenetas de ferro con puntas, que se leva cinguido enriba da pel por espírito de mortificación.

1. Moldura en forma de S que remata unha cornixa.

2. Remate dos capiteis xónico e corintio que ten a forma dunha táboa delgada ou fina.

3. Na arquitectura medieval, corpo situado entre o capitel dunha columna e o arco ou lintel.

PERSOEIRO

Patricio romano. Elixido cónsul no 460 a C, foi nomeado ditador no 458 a C para axudar o cónsul Municio na campaña contra os ecuos. No 438 a C foi de novo ditador, para combater os proxectos democráticos do patricio Espurio Melio.

PERSOEIRO

Político e xeneral romano. Membro do partido demócrata de Mario, apoiou o seu retorno do exilio (88 a C). Elixido cónsul no 87 a C, destituírono pola defensa da lei Sulpicia e expulsárono da cidade. Regresou acompañado de Mario e dos samnitas e apoderouse de Roma, onde proscribiu os seus adversarios políticos. Renovado no consulado no 85 e 84 a C, aboliu as leis de Sila e marchou a Oriente para derrotalo. Morreu asasinado polos seus soldados nun motín en Ancona.

PERSOEIRO

Escultor e ourive. Entre as obras que realizou en Italia destacan a decoración de Villa Castello e do Palacio Vecchio, e a tumba do cabaleiro Serguidi da catedral de Volterra. O cardeal Rodrigo Fernández de Castro encargoulle un crucifixo (1595) para o colexio da Nosa Señora da Antiga de Monforte de Lemos, conservado na capela do Cristo e caracterizado polo detallismo anatómico e o tratamento das pregas.

PERSOEIRO

Científico ruso. Foi un dos membros máis destacados da primeira xeración de pioneiros da astronáutica. En 1903 anticipou as teorías que despois fixeron posible o desenvolvemento desta ciencia. Expuxo por vez primeira a posibilidade de viaxar polo espazo extraatmosférico aproveitando o poder de reacción dos foguetes pola súa propulsión. Estableceu a razón de masas dos foguetes e deu a coñecer a fórmula fundamental da astronáutica. Como consecuencia desta estableceuse o sistema de dividir os foguetes en diversos tramos.