"AN" (Contén)

PERSOEIRO

Eclesiástico e reformador inglés. Foi o primeiro arcebispo protestante de Canterbury (1533-1556). Interveu no divorcio de Enrique VIII e Catarina de Aragón, e no matrimonio e divorcio deste con Ana Bolena. Impulsou a separación da Igrexa inglesa da de Roma e traballou na difusión da Biblia en inglés. Redactou (1549) e revisou (1552) The book of Common Prayer (Libro das oracións). Condenado por herexía por María I, foi executado.

FILOSOFOS

Filósofo grego. Foi membro da Academia platónica. Centrouse principalmente no estudo da ética e adoptou un modelo de moderación fronte ao rigor cínico-estoico. Inaugurou unha tradición de escritos da consolación coa obra Περί πέν ϴ ους  (Sobre a aflición), da que se conservan fragmentos.

PERSOEIRO

Actriz norteamericana. Foi bailarina de revistas en Chicago e Nova York co pseudónimo de Lucille Fay Le Seuer. En 1925 iniciou a súa carreira cinematográfica en Hollywood. Alcanzou inicialmente unha enorme popularidade como representante da muller moderna e liberal, sen prexuízos, en películas como Our Dancing Daughter (Virxes modernas, 1928) ou Grand Hotel (1932), para logo interpretar papeis de mulleres de carácter, como Mildred Pierce (Alma en suplicio, 1945), pola que obtivo un Oscar; Johnny Guitar (1953); What Ever Happened to Baby Jane? (Que foi de Baby Jane?, 1962) ou Berserk (O circo do crime, 1968).

PERSOEIRO

Enxeñeiro militar. Participou xunto co enxeñeiro Juan Vergel nas obras da Audiencia da Coruña e probablemente deseñou o segundo plano deste edificio. En 1758 encargáronselle os cálculos e medicións para o agrandamento do cárcere real da Coruña.

PERSOEIRO

Escritor romanés. Participou no grupo literario Junimea e publicou no seu órgano de difusión, Convorbiri literare, a totalidade da súa obra. É autor da narración Amintirilor din copilarie (Lembranzas da infancia) e de Povestile (Contos).

1. Utensilio de mesa amodo de tenaces que se emprega para partir a casca de noces, abelás e outros froitos secos.

2. 1. Ave do xénero Nucifraga, da familia dos córvidos. Posúe un peteiro longo e forte de cor negra, o corpo de cor acastañada e as alas e a cola negras. As alas son grandes e arredondadas e a cola curta; voan de xeito lento e desprázanse con facilidade entre a ramaxe das árbores. Son animais gregarios que viven en pequenos grupos familiares ata a época de cría, na que cada parella defende un territorio. Son aves propias de bosques de coníferas do Hemisferio Norte, tanto os bosques que conforman a tundra como os que se localizan en latitudes menores, en sistemas montañosos. Aliméntanse de sementes e froitos (especialmente piñóns e noces), insectos e pequenos vertebrados; poden enterrar parte dos froitos que collen, na época favorable, e logo recuperalos durante o inverno. Nos invernos crus, ou ben realizan migracións cara ao sur, ou ben descenden aos vales.

   2. crebanoces de Clark [Nucifraga columbiana, Fam dos córvidos]

      Ave de 30 cm de lonxitude, de plumaxe castaña, que se distribúe, no O de Norteamérica, dende o S de Canadá ata o N de México.

   3. crebanoces euroasiático [Nucifraga caryocatactes, Fam dos córvidos]

      Ave de 31 cm de lonxitude, de plumaxe acastañada con pintas brancas e a parte inferior da base da cola branca. Está presente dende a Península Escandinava ata Xapón, e no centro e sur de Europa, asociado a bosques de coníferas de sistemas montañosos, como os Alpes e os Balcáns.

IGREXAS

Igrexa parroquial situada en Crecente. Trátase dunha construción románica de transición ao gótico erixida a mediados do s XIII. A planta orixinal tiña unha nave e unha ábsida rectangular, despois engadiuse un cruceiro gótico. O arco triunfal é apuntado e dobrado, coa mesma directriz que o arco faixón do interior do presbiterio. Os dous arcos apóianse sobre columnas entregadas con bases áticas e capiteis vexetais moi estilizados. No muro sur hai unha porta gótica que dá paso a unha sancristía. No exterior, a ábsida conserva columnas entregadas nos muros laterais, que coinciden coas que sosteñen o arco faixón do interior. No testeiro ábrese unha fiestra de estrutura completa por dentro e por fóra, composta por un arco apuntado apoiado en columnas con bases áticas e capiteis que no interior foron picados, mentres que no exterior representan unha ave peteirando na cabeza dunha serpe e un home sentado de crequenas cun obxecto non identificable sobre os xeonllos. A nave conserva canzorros de...

PERSOEIRO

Escultor. Foi aprendiz nun taller de imaxinería en Barcelona e discípulo de Agustín Querol en Madrid, onde instalou o seu taller e coñeceu a arte escultórica da talla directa. En 1905 instalouse en París, onde coincidiu con Picasso, Juan Gris, Apollinaire, Mateo Hernández e César Vallejo. Aconsellado por Rodin, asistiu á Académie Julien. Esculpiu directamente a pedra, o mármore, a madeira, etc. A partir de 1925 traballou con ferros vellos e material de refugo, feito que lle proporcionou o recoñecemento nos EE UU. En 1929 instalouse en Nova York e en 1940 recibiu a nacionalidade estadounidense. Da súa produción destaca o grupo de Alicia no país das marabillas no Central Park de Nova York. Dende 1970 foi membro da Academy of Fine Arts de Nova York.

PERSOEIRO

Tipógrafo, xornalista e escritor. De tendencia libertaria, colaborou antes da Guerra Civil española en Solidaridad Obrera e La Calle. A colección dos seus artigos publicados nestes semanarios, escritos nunha prosa poética moi persoal, presaxiou o seu recoñecido aliñamento coa poesía social nos anos corenta do s XX.

PERSOEIRO

Pacifista inglés. Formouse como carpinteiro e en 1852 trasladouse a Londres onde comezou o seu activismo obreiro. Participou na formación da Primeira Internacional, pero retirouse ao non considerala pacifista. Dende 1868 pertenceu ao Parlamento. En 1870 organizou un comité obreiro para a defensa da neutralidade que deu lugar á Workmen’s Peace Association (Asociación de Obreiros pola Paz), da que foi elixido secretario en 1871. Fundou tamén a International Arbitration League (Liga Internacional de Arbitraxe) e en 1889 a Interparlamentary Union (Unión Interparlamentaria), da que foi vicepresidente e secretario da sección británica. En 1903 recibiu o Premio Nobel da Paz.