"Pol" (Contén)

CAPITAIS

Capital de Libia e do baladiyya homónimo (1.682.000 h [1995]). Situada na costa mediterránea, no centro dun fértil oasis, é o principal centro económico. Agrupa á metade das industrias e é o porto máis grande do país. Fundada por colonos fenicios e sicilianos (s IV a C), a primitiva Oea foi dominada, sucesivamente, por cartaxineses, romanos e bizantinos. Coa conquista árabe, baixo ‘Amr ibn al-‘Ā ṣ (643), converteuse nun dos centros das rebelións político-relixiosas norteafricanas, sobre todo en tempos dos ibaditas. Roger d’Hauteville, durante a expansión normanda en Sicilia, tomouna temporalmente (1146-1158). A partir do s XVI pasou do dominio hispánico (1510-1530) ao dos cabaleiros de Malta (1530-1551) e aos turcos, e converteuse nun foco da pirataría mediterránea. Ocupada polos italianos en 1911, foi a base aliada da campaña de Libia (1941-1943) e pasou ao poder do exército do xeneral Montgomery, en 1943. De época romana conserva o arco en honor a Marco Aurelio...

REXIÓNS

Rexión do NO de Libia que ata 1963 foi, con Cirenaica e Fezzān, unha das tres provincias federadas do país. Consta dunha chaira litoral areosa (Djttara), pechada no S polos outeiros de Dahar e polo altiplano de Al- Ḥ amādah al Ḥ amrā’, que a separa de Fezzān. Rexión árida, con escasas chuvias en inverno, ao L, despois de Mi ṣ rāta, é case desértica. A poboación está formada por árabes e bérberes arabizados e no interior a maioría son seminómades ou nómades e dedícanse á gandaría. A área de cultivos é moi restrinxida e depende do regadío. É un centro de extracción de petróleo, gas natural e ten salinas. A rexión foi habitada xa en época prehistórica. Os fenicios fundaron nela os primeiros emporios de Leptis Magna e Sábrata (primeiro milenio a C). Sometida ao dominio cartaxinés, pasou a mans dos númidas (146 a C) ata a ocupación romana (106 a C). Ocupada polos vándalos (455?) e posteriormente (534) polos bizantinos, foi unha provincia consular, administrada...

1. Relativo ou pertencente a Trípoli, a Tripolitania ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de Trípoli ou de Tripolitania.

1. Maneira de falar tropolóxica ou figurada.

2. Esexese moral dun acontecemento ou figura da Biblia.

PERSOEIRO

Científico e político peruano. Introdutor da vacina antivariólica no Perú (1802), fundou o anfiteatro anatómico de Lima e a escola de medicina de San Fernando. Partidario da independencia, foi deputado nas Cortes de Cádiz (1821) e presidente do Consello de Ministros de Perú (1826-1827).

1. Que ten un só polo.

2. Aplícase ao conmutador ou ao interruptor que actúa sobre un só polo.

ILLAS

Illa de Samoa (1.127 km2; 60.000 h). De tan só 75 km de longo, a principal localidade é Apia (38.000 h [1999]).

PERSOEIRO

Poeta e crítico literario. Coñecido como Leopoldo de Luis, publicou Poesía española contemporánea (1939-1968), un fito na literatura do Franquismo, e os poemarios Alba del hijo (1946), Elegía en otoño (1952), Igual que guantes grises (1979) ou Del temor y la miseria (1985). Recibiu o Premio Internacional de Poesía Miguel Hernández, o Premio Nacional de Poesía (1979) e o Premio Nacional de las Letras Españolas (2003).

PERSOEIRO

Príncipe imperial, fillo de Napoleón III e Uxía de Montijo. Ao morrer o seu pai os bonapartistas proclamárono emperador, Napoleón IV, e converteuse no pretendente oficial ao trono imperial. Alistado como voluntario nunha expedición británica a Zululandia, foi asasinado polos nativos.

GALICIA

Cantautor. Coñecido como Suso Vaamonde, comezou a súa andaina musical nos grupos Os Copens e Marco Balorento, de Vigo, en 1966. Dous anos despois formou parte de Voces Ceibes, ata que decidiu cantar en solitario. Viaxou por distintos países europeos e estableceuse en Caracas. Condenado por inxurias contra España nun acto contra as centrais nucleares, non regresou ata 1984. Desde ese momento dedicouse a dar diversos concertos en toda España e Portugal. Posteriormente, produciu a outros grupos co seu propio selo discográfico, Trebón, como A Roda e Charanga do Cuco de Velle, e diversas bandas municipais. Da súa discografía, en que reivindica os dereitos e as liberdades do pobo, da terra e da lingua, destacan Nin rosmar un laído (1978), Os soños na gaiola (1978), Limiar (1979) e Celso Emilio Ferreiro na voz de Suso Vaamonde (1980), ademais dos temas “Romance de cego” (1971) e “Romance de cego in memoriam de Federico Garcia Lorca” (1978), incluídos...

MUNICIPIOS

Municipio situado na provincia de León, Castela e León, regado polo río Esla (1.593 h [2001]).