"To" (Contén)

1. 1. Parte móbil dun aparato, dunha máquina ou dun dispositivo xiratorio, que vira nun mecanismo, en contraposición ao estator.

   2. Árbore das turbinas de gas, que vira impulsada pola enerxía que lle ceden os gases que, procedentes da cámara de combustión, atravesan en sentido radial a serie de coroas de penlas tanxenciais das que vai provisto.

2. Conxunto formado polos planos de sustentación rotatorios ou paletas, a súa árbore de rotación e os dispositivos reguladores do ángulo de ataque das aspas e da inclinación do plano de rotación, que asegura a sustentación nos xiroavións.

3. Mecanismo naútico formado por un cilindro oco que rota arredor dun mastro que lle serve de eixo.

MONTES

Monte situado na parroquia das Maus (Vilar de Barrio). O seu cumio acada os 800 m de altitude.

PERSOEIRO

Escritora. Coñecida como Karolina Svĕtlà, da súa obra destaca Vesnický roman (Novela labrega, 1867), Křiž u potoku (A cruz do regato, 1868) e Nemodlenec (O que non prega, 1973).

GALICIA

Eclesiástico. Formouse no Seminario de Mondoñedo (1946-1954) e licenciouse en Teoloxía pola Universidad Pontificia de Salamanca (1958). Ordenado sacerdote en 1959, doutorouse en Dereito Canónico pola Universidade de Múnic (1964). Foi profesor no Seminario de Mondoñedo (1964-1966), no Instituto de Dereito Canónico da Universidade de Múnic (1969-1969) e na Universidad Pontificia de Salamanca (1971-1976), da que foi vicerreitor (1972-1976). Bispo auxiliar de Santiago de Compostela (1974) e titular de Gergi (1974), foi arcebispo de Santiago de Compostela (1984-1994) e desde 1994 arcebispo de Madrid. En 1998 converteuse en cardeal coa titularidade de San Lorenzo in Damaso. Presidiu a Conferencia Episcopal Española (1999-2005). Colaborador en diversas publicacións sobre temas relativos á fundamentación teolóxica do dereito canónico e as relacións da Igrexa co Estado, publicou Saat und Kirche im Spanien des XVI (Estado e Igrexa na España do s XVI, 1965), Sacramento e diritto: antinomia...

PERSOEIRO

Médico estadounidense. Estudou nas universidades Johns Hopkins de Baltimore e na de Michigan. Foi membro do Rockefeller Institute desde 1909 e descubriu o sarcoma de Rous (1911). Recibiu o Premio Nobel de Fisioloxía e Medicina (1966), xunto a Charles B. Huggins, polas súas investigacións sobre a etioloxía vírica do cancro.

1. Acción de rozar unha cousa con outra.

2. Trato que teñen dúas ou máis persoas.

3. Enfrontamento leve entre persoas.

GALICIA

Profesor. Foi un dos fundadores de Escola Aberta e de Nova Escola Galega. Pertenceu á comisión de Lingua do Consello da Cultura Galega e dirixiu a revista Galicia, Cultura y Ocio. Ademais de diversos libros de texto de carácter didáctico e pedagóxico, é autor de Os residuos sólidos urbanos (1990), O patrimonio arqueolóxico e artístico (1992) e Xograres do mar e do amor (1998). Coordinou os volumes Galicia en mapas (1980) e Arqueoloxía de Galicia (1982). Recibiu o Premio da Crítica Galicia (1980) e o Premio Otero Pedrayo (1984), en representación de Escola Aberta e do audiovisual Galicia en imaxes.

MONTES

Monte que pertence ao Parque Natural do Invernadeiro, situado no concello de Vilariño de Conso. O seu cumio acada os 1.604 m de altitude.

IGREXAS

Igrexa parroquial situada na Rúa. Construída na primeira metade do s XVII e reformada no s XVIII, a súa orixe remóntase ata o s XII. Consta de tres naves divididas en pequenas capelas. A nave central cóbrese con bóveda de canón de madeira, apoiada en arcos faixóns tamén de madeira, e decórase con casetóns con motivos vexetais. A cúpula do cruceiro eríxese sobre pendentes e conta cunha lanterna que ten un pequeno balcón interior de madeira policromada.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Calvos de Randín baixo a advocación de Santiago.

IGREXAS

Igrexa parroquial situada en Calvos de Randín. De orixe románica, reformouse no s XVIII. Só se conserva da primitiva construción a capela maior, cuberta cunha bóveda de maior. Destacan as pinturas murais, que puideron realizarse no s XVI e que poden representar o Xuízo Final.

GALICIA

Xornalista. Director de La Voz de Galicia desde o 5 de xuño de 2000. Licenciado en Ciencias da Información pola Universidad Complutense de Madrid, iniciou a súa andaina profesional no mundo da prensa, a radio e a televisión hai máis de vinte e cinco anos. Traballou nas redaccións dos periódicos Informaciones, Ferrol Diario, El Ideal Gallego e La Voz de Galicia e foi director de Antena 3 Radio Coruña (1983) e director xeral desta emisora (1989-1992). Dirixiu Radio Voz (1993-1995) e fundou Deporte Campión (1995) -o primeiro xornal deportivo diario-, ademais da revista Camino. Director territorial de Antena 3TV Galicia (1995-1999) -desde o que puxo en marcha o primeiro informativo diario desta cadea en Galicia-, creou, dirixiu e presentou diversos programas de televisión na TVG e Antena 3TV, como Fronte a fronte, De Viva Voz e Galicia a Fondo. Colaborador do programa La hora cero, de José Luis Balbín,...

PERSOEIRO

Compositor e pianista ruso. Recibiu consellos de F. Liszt e F. Chopin en París, onde actuou como intérprete. Posteriormente coñeceu a G. Meyerbeer en Berlín. En 1848 estableceuse en Peterburgo e dedicouse desde entón a compoñer. Fundou e dirixiu o conservatorio de Peterburgo (1862-1867 e 1887-1890). Compuxo seis sinfonías, catro aberturas para orquestra, dúas cantatas, sonatas para piano, óperas (Demon, 1875), oratorios (Christus, 1888) e outras obras.

1. 1. Órgano imperfectamente desenvolvido, que ten unha función escasa ou nula, pero que tivera un período filoxenético anterior.

   2. Órgano nos inicios do seu desenvolvemento.

2. Nocións moi primarias ou elementais.

3. primordio seminal.

PERSOEIRO

Relixioso. Ingresou na orde franciscana en 1773 e secularizouse en 1808. Manifestou certo liberalismo e foi deputado nas Cortes de Cádiz representando a Canarias e o Reino de Galicia (1820-1822). Pediu a redución do décimo á metade, interveu contra a Inquisición, o voto de Santiago e os xesuítas e solicitou cambios radicais na Igrexa.

GALICIA

Escritora. Especializada en literatura infantil, da súa obra destacan A lenda do capitán Miñoca (1999, Premio O Barco de Vapor) e Historia invisible do bico Simón (2004). Escribiu tamén a novela Dentro da illa (2005, XXIII Premio de Novela Blanco Amor 2004), que destaca pola habilidade da autora para crear un mundo literario que se move entre o fantástico e o real, dotada de imaxes moi orixinais, e rica en recursos de estilo.