"Cis" (Contén)

PERSOEIRO

Militar ao servizo dos Reis Católicos. Foi enviado a América como xuíz investigador (1499) e substituíu a Colón como gobernador das Indias (1499-1501). Reprobado o seu comportamento con Colón, foi chamado á corte (1502) e morreu nun naufraxio na viaxe de regreso.

PERSOEIRO

Arcebispo de Santiago de Compostela (1774-1782). Foi penitenciario de Coria, arcediago de Almería e dende 1757, bispo de Guadix e de Baza. Dende o momento en que tomou posesión do seu cargo en Santiago, en abril de 1774, dedicouse sobre todo á predicación. Nos seus sermóns e pastorais realizaba unha defensa a ultranza do Absolutismo. No ano 1777 nunha pastoral e na obra Saludable Medicina (1778) denunciaba a penetración de obras procedentes de Europa que poñían en perigo o equilibrio social existente, con novas ideas sobre a soberanía do pobo. Rousseau e Voltaire son obxecto dun acoso constante por parte deste arcebispo, aos que acusa de irracionais e apóstolos de Satanás.

PERSOEIRO

Navegante. Descubriu a baía que leva o seu nome e a illa de Vancouver, no Pacífico. É autor dunha Carta geográfica de la costa occidental de la California (1789).

PERSOEIRO

Escritora coñecida como Fernán Caballero. Moitos dos seus relatos breves e novelas foron escritos bastantes anos antes da data da súa publicación, a miúdo nunha primeira versión anterior á redacción definitiva, no decurso da década de 1820. Entre a súa produción destacan as novelas La Gaviota (1849), Lágrimas (1850), Clemencia (1852), La familia Alvareda (1856) e Un verano en Bornos (1958); as compilacións de narracións breves, de tipo tradicional, Cuentos y poesías populares andaluces (1959), Cuentos, oraciones, adivinas y refranes populares e infantiles (1874) e literario, Relaciones (1857) e Cuadros de costumbres (1857), xunto cun amplísimo conxunto de cartas das que se publicaron diversos epistolarios.

PERSOEIRO

Comediógrafo polaco. Nunha primeira etapa (dende 1752), a meirande parte das súas obras foron adaptacións de Molière. A segunda significou o inicio da comedia polaca.

PERSOEIRO

Compositor. Discípulo de Massià, Toldrà e N. Boulanger. É director da École Normale de Musique de París. Escribiu música relixiosa, orquestral, de cámara e para piano, obras corais, cancións e La pell de brau (A pel do touro, 1967), sobre poemas de Salvador Espriu. Tamén publicou Tractat de solfeig (Tratado de solfexo, 1984).

PERSOEIRO

Infanta de España. Filla de Isabel II, foi princesa de Asturias ata o nacemento de Afonso XII e despois ata o nacemento da súa sobriña María das Mercedes. Era coñecida polo sobrenome da Chata.

PERSOEIRO

Rei consorte de España (1848-1868) polo seu matrimonio con Isabel II. Interveu en política influenciado polo padre Fulgencio e sor Patrocinio; destituíu o goberno de Narváez en 1849. Trala Revolución de 1868 exiliouse a Francia coa Raíña, da que se separou pouco tempo despois.

PERSOEIRO

Nobre. Segundo príncipe de Conti. Sobriño de Luís II de Borbón-Condé. Combateu nos Países Baixos a partir de 1690. Foi pretendente á coroa de Polonia, renunciando ante a candidatura de Augusto II. Foi comandante en xefe en Flandres e gobernador do Languedoc.

PERSOEIRO

Broncista francés. Viviu en Santiago de Compostela, na parroquia da Corticela. Realizou en 1659 as portas laterais da catedral de Ourense, por encargo do seu cabido.

PERSOEIRO

Pintor. Membro da escola de París. Cultivou unha pintura derivada do Cubismo e da independencia fauve entre a liña e a cor. En 1922 formou parte en Madrid do grupo ultraísta. En 1925 instalouse en París. A partir de 1929 achegouse ás buscas do Surrealismo. Evolucionou posteriormente cara a unha dicción sintética e elíptica.

PERSOEIRO

Poeta, narrador e ensaísta. En 1906 escribiu o seu primeiro relato La visera fatal, inspirado nun episodio do Quixote e un traballo sobre a mitoloxía grega, un ano máis tarde traduciu do inglés El príncipe feliz, de Oscar Wilde. En 1914 trasladouse a Europa e, despois de visitar Londres e París, instalouse en Xenebra e posteriormente en Lugano, onde estudiou o bacharelato. Dende 1919 e ata 1921 residiu en España, primeiro en Mallorca, logo Sevilla e finalmente en Madrid. Nestes anos comezou a publicar poemas e a colaborar na prensa e revistas (Grecia, Ultra, Cervantes, etc), participou no movemento literario altruísta e escribiu en 1919 o seu primeiro artigo na revista suíza La Feuille titulado “Chronique des lettres espagnoles”, reseñando dous traballos de Azorín e de Pío Baroja, e o seu primeiro poema titulado “Al mar”. En 1921 regresou a Bos Aires onde publicou un manifesto ultraísta na revista Nosotros e creou a...

PERSOEIRO

Prateiro. Traballou na diocese de Tui no segundo terzo do s XVIII. Consérvanse unha custodia dourada e un cáliz en Santiago de Covelo (Mondariz), e unha cruz na parroquia de Páramos (Tui).

FILOSOFOS

Filósofo inglés. Ingresou no University Collage de Oxford en 1865, onde influíu no Neohegelianismo. En The Principles of Logic (Os principios da lóxica, 1883), continuou e perfeccionou a maneira hegeliana de tratar os temas lóxicos, especialmente, o xuízo e o siloxismo, ao igual que en Appearance and Reality (Apariencia e realidade, 1893). En A Metaphysical Essay (Un ensaio metafísico, 1893), mesturou as teorías de Hegel e de Spinoza cun sentido místico pouco hegeliano que sitúa a superación das contradicións nun absoluto no que todo está contido, e ao que se chega por unha experiencia inmediata. Escribiu tamén: The Presuppositions of Critical History (Presuposicións de crítica histórica, 1874), Ethical Studies (Estudios éticos, 1876) e Essays in Truth and Reality (Ensaios sobre verdade e realidade, 1914).

PERSOEIRO

Entallador. Traballou en Santiago de Compostela entre 1611 e 1629. Asociado co escultor Bartolomé Delgado, realizou en 1611 un retablo para Santa Mariña de Arcos da Condesa. En 1629 fixo para a igrexa parroquial de San Clemente de Sisán (Cambados) un retablo adornado con columnas entorchadas e tres escudos de armas.

GALICIA

Emigrado a Bolivia concibiu o proxecto de unir este país co Atlántico, utilizando a corrente do Amazonas. Con este obxecto constituíu unha Compañía que sería a encargada de construír o porto sobre o río Grande ou Marmoré, a canalización deste río, a apertura de varios ferrocarrís, etc. Coa chegada da Guerra do Pacífico, pola que Bolivia perdeu todo o litoral do Pacífico, malogrouse o proxecto. Ademais destas actividades é autor da obra Colección de documentos relativos a la expulsión de los jesuitas.

PERSOEIRO

Mariscal británico e primeiro vizconde de Alanbrooke. Na Segunda Guerra Mundial comandou o segundo exército británico en Francia e distinguiuse en Dunkerque. Foi xefe do estado maior imperial entre 1941 e 1946, conselleiro militar de Churchill e influíu na estratexia aliada durante a guerra.

PERSOEIRO

Cantante, músico e letrista. Coñecido como Chico Buarque. Despois de residir en São Paulo trasladouse a Italia en 1954, onde comezou a compoñer as súas primeiras cancións. De volta ao Brasil, na década dos sesenta principiaron as súas actuacións e as colaboracións con expoñentes do tropicalismo como Caetano Veloso ou Gilberto Gil. En 1969 exiliouse a Italia para volver ao seu país un ano máis tarde. Da súa discografía destacan os títulos: Chico Buarque de Holanda (1966), Meus caros amigos (1976), Gota d’água (1977), Show 1º de Maio (1980), Almanaque (1981), Paratodos (1993) e Chico ao vivo (1999), entre outros. Na súa faceta literaria publicou as novelas Fazenda modelo (1973), Estorvo (1991), e o libro infantil Chapeuzinho amarelo (1979). Como actor participou nos filmes Garota de Ipanema (1967), Quando o carnaval chegar (1972) e O mandarim (1995).