"AN" (Contén)

PERSOEIRO

Pintor ruso. Traballou na decoración dos palacios de Inverno e da Ópera de San Petersburgo. Fixo, entre outros, os iconos da catedral de Santo André de Kiev.

PERSOEIRO

Escritor. Humanista e purista do idioma, adheriuse ao calvinismo e foi un destacado autor satírico. En 1575 escribiu unha adaptación do Gargantua de Rabelais, en 1576 un poema heroico-cómico e unha recompilación en verso das aventuras de Till Eulenspiegel.

PERSOEIRO

Arquitecto austríaco. Formouse en Roma con Carlo Fontana e ao regresar a Austria, despois dunha etapa borrominesca, definiu un barroco clásico. Das súas obras destaca a Karlskirche de Viena (1716-1729). Foi autor de Entwurf einer historischen architektur (Fundamentos dunha historia da arquitectura, 1721). O seu fillo Joseph Emmanuel Fischer von Erlach (Viena 1693-1742) continuou as súas obras, entre outras, a Hofbibliotethek de Viena, e construíu obras propias.

PERSOEIRO

Químico alemán. Estudiou nas universidades de Bonn e Estrasburgo, e foi profesor nas de Estrasburgo, Múnic, Erlangen, Wurzburgo e Berlín. En 1875 descubriu a fenilhidrazina e, posteriormente, ideou a convención que leva o seu nome. Estudiou sistematicamente os azucres e descubriu a estrutura de moitos, como a glicosa e a frutosa, algunhas substancias colorantes artificiais e os aminoácidos, dos que obtivo os polipéptidos por condensación. Foi o primeiro en sintetizar a ribosa e obtivo o primeiro barbitúrico, o veronal. En 1890 concedéuselle a medalla Davy da Royal Society de Londres e en 1902 recibiu o Premio Nobel de Química polas súas investigacións sobre os azucres e as purinas.

PERSOEIRO

Químico e médico alemán. Investigou as porfirinas e a súa síntese, os colorantes da bile e as follas, descubriu a hematina do sangue e conseguiu a síntese da hemoglobina (1929). En 1930 recibiu o Premio Nobel de Química polas súas investigacións sobre a estrutura da hemoglobina e a clorofila.

PERSOEIRO

Arquitecto alemán. Autor de numerosas igrexas e conventos en Baviera. Das súas obras sobresae a igrexa da abadía beneditina de Ottobeuren (1737-1766), mostra do rococó xermánico.

PERSOEIRO

Arcebispo de Canterbury e primado de Inglaterra (1945). Impulsou a renovación da Igrexa Anglicana, presidiu as conferencias de Lambeth (1948 e 1958) e animou a creación do Consello Ecuménico das Igrexas.

PERSOEIRO

Teólogo e humanista inglés. Amigo de Erasmo de Rotterdam e Thomas Moore, foi bispo de Rochester (1504) e titor do futuro Enrique VIII. Contrario á reforma protestante, destacouse como controversista co tratado De Veritate Corporia et Sanguinis Christi in Eucharistia (1527). A súa negativa a recoñecer a Lei de Sucesión determinou o seu encarceramento (1534) e o rexeitamento á Lei de Supremacía levouno a ser acusado de traizón e ser decapitado. Canonizado en 1935, a súa festa celébrase o 22 de xuño.

PERSOEIRO

Sociolingüista. Ao rematar os seus estudios na University of Pennsylvania (1944-1948), estudiou yiddish con Max Weinreich. O seu primeiro artigo publicouse en Yidishe shprakh (1947) e, en 1949, o Yiddish Scientific Institute concedeulle un premio por un monográfico sobre o bilingüismo (publicado posteriormente en 1951). En 1960 ingresou na Yeshiva University de Nova York como profesor de psicoloxía e socioloxía. Centrou os seus estudios, sobre todo, no bilingüismo e multilingüismo, educación bilingüe e de minorías étnicas, linguaxe e nacionalismo, socioloxía do yiddish e planificación da lingua. Fundou o International Journal of the Sociology of Language (1973) e publicou, entre outras obras, Language Loyalty in the United States (1964), Yiddish in America (1965), Bilinguism in the Barrio (1968), pioneiro estudo do multilingüismo colectivo, Language Problems of Developing Nations (1968), sobre a planificación da lingua,...

IGREXAS

Igrexa situada en Fisterra na aba do monte de San Guillerme. Construída a finais do s XII ou principios do s XIII en estilo románico, orixinariamente tiña unha soa nave e unha capela maior de planta rectangular. A nave está dividida en catro tramos por tres arcos apuntados; a cuberta é de madeira. Posteriormente, abriuse unha porta lateral no terceiro tramo e engadíronse as capelas: a finais do s XIV construíronse a capela maior e a de Santa Lucía, cubertas con bóveda de crucería; a do Rosario de estilo plateresco; as de san Miguel e as Angustias no primeiro tramo; e a do Santo Cristo, de finais do s XVII ou principios do s XVIII e na que se venera a imaxe do Cristo da Barba Dourada, cun tramo cuadrangular, formado por cruz grega con cúpula con lanterna, e un segundo tramo rectangular que comunica coa nave, cun arco decorado cunha tripla moldura cóncava, e co exterior por unha porta arquitrabada. Construíuse tamén unha sancristía á beira do altar maior e unha torre cuadrangular aos pés...

1. Relativo ou pertencente a Fisterra ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de Fisterra.

PERSOEIRO

Hispanista e historiador británico. Coñecido como Gerald Brenan, residiu en Andalucía entre 1919 e 1936, e novamente dende 1953. Publicou, entre outras obras, The Spanish Labyrinth (1943), The Face of Spain (1950) e The Literature of the Spanish People (1951).

PERSOEIRO

Escritor estadounidense. Expoñente da época do jazz e da desilusión da xuventude trala Primeira Guerra Mundial, escribiu guións de cine en Hollywood. Da súa produción destaca The Side of Paradise (A este lado do paraíso, 1920), Tales of the Jazz Age (Contos da idade do jazz, 1922), The Vegetable (O vexetal, 1923) e The Great Gatsby (O gran Gatsby, 1925).

PERSOEIRO

Físico. Foi profesor na Universidade de Dublín e membro da Royal Society de Londres. Realizou investigacións sobre as ondas electromagnéticas e a teoría do éter. Interpretou a famosa experiencia de Michelson sobre a determinación da velocidade da luz e en 1895 enunciou a teoría da contracción lonxitudinal dos corpos en movemento.

1. Relativo ou pertencente a Fixi, aos seus habitantes ou á súa lingua.

2. Natural ou habitante de Fixi.

3. Lingua do phylum austronesio da familia malaio-polinesia que se fala en Fixi.

IGREXAS

Igrexa parroquial situada en Lugo. Reedificada en 1572 polo mestre Gregorio do Barro, ten unha nave con cuberta de madeira a dúas augas e capela maior cuadrangular cuberta a catro augas. O arco de triunfo é de medio punto. No interior destaca o retablo maior barroco (s XVIII), e na fachada a espadana dun van.