"To" (Contén)

1. Calquera veleno de orixe animal ou vexetal.

2. Substancia tóxica e antixenética que está producida por bacterias. Segundo a constitución química, pódese dividir en holoproteínas, heteroproteínas e enzimas. En patoloxía clasifícanse en intracelulares ou endotoxinas e extracelulares ou exotoxinas, que exercen a acción tóxica independentemente do microorganismo produtor. OBS: A grafía <x> representa o son [ks].

SERRAS

Monte situado na parroquia de Figueiras (Mondoñedo). O seu cumio acada os 838 m de altitude.

1. Arbusto espiñento, moi ramificado, de ata 2,5 m de altura. As follas novas son trifoliadas e despois son substituídas por espiñas verdes. As flores son amarelas, dispostas na axila das espiñas nas pólas secundarias, papilionáceas e caracterízanse por ter o cáliz amarelo, dividido en dous beizos dentados (o superior con dous e o inferior con tres dentes). O froito é un legume negro e peludo, que pode ter de unha a seis sementes non comestibles. As raíces presentan uns avultamentos ou nódulos cheos de bacterias (Rhizobium), que son capaces de fixar o nitróxeno gaseoso que haxa no solo, polo que son plantas que poden medrar sen necesidade de abono. Florece entre finais do outono e a primavera en zonas de matogueiras e queirogais. Pódese atopar en altitudes que van desde o nivel do mar ata os 1.300 m. É orixinario da Europa atlántica e pode atoparse asilvestrado en zonas do Mediterráneo e algúns países americanos. En Galicia son moi frecuentes as variedades U. europaeus var latebracteatus...

2. Arbusto espiñoso, de ata 1 m de altura, con talos ergueitos, ás veces algo deitados. As ramas vellas teñen unha cortiza parda ou parda-agrisada, sen follas e con moitas espiñas e as ramas novas son herbáceas e sen espiñas. As follas son simples, alternas, enteiras, elípticas ou lanceoladas e con pecíolo curto. Teñen flores amarelas dispostas en acios con brácteas e froito en legume. Florece entre febreiro e xullo en matogueiras húmidas, fundamentalmente na metade S de Galicia.

3. xesta das brañas.

4. Arbusto espiñoso, de 1 a 2 m de altura, moi ramificado, verde escuro coas ramas principais longas, curvadas e cubertas con moitas espiñas. As follas están transformadas en acículas espiñosas. As flores son amarelas, solitarias ou reunidas por pares e corola con 5 pétalos. O froito é un legume de forma oval e cuberto de pelos. Florece durante gran parte do ano en lugares húmidos e sombríos. Pódese atopar en altitudes que van desde o nivel do mar ata os 900 m. Emprégase ás veces como planta ornamental.

5. Arbusto moi semellante ao Ulex minor do que se diferencia por presentar espiñas máis robustas e flores máis grandes. En Galicia está presente só na zona norte.

6. Arbusto, de ata 1 m de altura, con ramas curvas con espiñas grosas e flores con cáliz pubescente. Florece na primavera. Pódese atopar en matogueiras en altitudes que van desde o nivel do mar ata os 1.000 m. É endémica do N de Portugal e o S de Galicia.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Lousame baixo a advocación de san Xusto.

CAPITAIS

Capital do ken homónimo, situada na illa de Honshū, Xapón (325.790 h [1997]). Ten industria metalúrxica, siderúrxica, química e de construción de maquinaria.

PERSOEIRO

Historiador. Profesor da London University (1919-1955) e director do Royal Institute of International Affairs (1925-1955), a súa obra máis importante foi A Study of History (1934-1961), en doce volumes, en que tentou presentar as etapas evolutivas que, segundo a súa concepción cíclica da historia, se repiten en cada civilización: época de perturbacións, estado universal e interregno.

CIDADES

Cidade do ken de Aichi, situada na illa de Honshū, Xapón (360.066 h [1997]). Posúe un porto e é centro comercial da baía de Ise, ao S da illa.

CIDADES

Cidade do ken de Aichi, na illa de Honshū, Xapón, situada á beira do río Toyo (114.405 h [estim 1994]).

CIDADES

Cidade do fu de Ōsaka, situada na illa de Honshū, Xapón (396.689 h [1997]). É un importante núcleo residencial e industrial ao NO de Ōsaka.

CIDADES

Cidade do ken de Aichi, na illa de Honshū, Xapón, situada ao L de Nagoya (346.090 h [1997]). A súa economía baséase na construción de automóbiles.