"ASP" (Contén)

REXIÓNS

Rexión de Bélxica, entre Brabante e a fronteira neerlandesa, limitada pola Mosa, ao S, e Campine, ao N. Está formada por unha chaira cuberta de depósitos de lama que fan uns solos moi fértiles.

PERSOEIRO

Dominicano de orixe galega. Tomou os hábitos no convento de San Domingos de Bonaval, aínda que logo foi trasladado a Valladolid de onde saíu colexial de San Gregorio en 1593. Foi profesor de Artes e Filosofía nos conventos de Ávila e Segovia e posteriormente de Teoloxía no convento de Viveiro.

PERSOEIRO

Médico. Traballou no Instituto de Xordomudos de París e escribiu o primeiro tratado importante de otoloxía Traité des maladies de l’oreille et de l’audition (1821). As súas investigacións no campo da educación constituíron o punto de partida da pedagoxía científica de M. Montessori. Está considerado un dos fundadores da endocrinoloxía.

PERSOEIRO

Relixioso. Foi colexial de Fonseca, catedrático de Prima de Leis (1677) e de Prima de Cánons (1678) na Univesidade de Santiago de Compostela. En 1681 nomeárono cóengo catedralicio de Mondoñedo. Posteriormente, ocupou os cargos de chantre e bispo auxiliar da catedral de Santiago de Compostela.

GALICIA

Pintor. Formouse na Real Academia de Bellas Artes de San Fernando de Madrid, en Roma e en París. Colaborou como debuxante en diversas publicacións e cultivou os temas clásicos, a pintura de historia, as escenas costumistas e, sobre todo, o retrato. Das súas obras destacan María Pita, El gaitero, El pescador, El pobre e El rico. Recibiu a medalla de prata nas exposicións rexionais de Santiago de Compostela (1875) e da Coruña (1878).

GALICIA

Actor. Comezou en grupos de teatro afeccionado coruñeses; pouco despois trasladouse a Madrid e   introduciuse no xénero das variedades como actor cómico. A súa relación co cine comezou co filme El sobre lacrado (1941), e a partir de aí traballou en máis de noventa películas entre España e Italia ao longo de catro décadas. Na década de 1940 participou en diversos filmes para Campa-Cifesa, como El pobre rico, Los ladrones somos gente honrada, La culpa del otro, Boda accidentada ou Un enredo de familia. Desde 1953 á década de 1960 empezou a traballar no cine italiano e participou nun gran número de spaguetti-westerns. Finalmente, interpretou papeis puntuais nunha serie de produtos fílmicos típicos do cine de xénero, como Pánico en el Transiberiano (1972), La isla del tesoro (1972) e La noche de la furia (1974).

FILOSOFOS

Filósofo e psiquiatra alemán. Expoñente do existencialismo, concibiu a filosofía como unha “dilucidación da existencia”, como unha reflexión total da condición humana concreta, non abstracta, que se revela nas “situacións límite” (sufrimento, morte). O problema filosófico consiste en pensar toda a dimensión da existencia sen caer no irracionalismo. Expuxo o seu pensamento, entre outras obras, en Philosophie (1939), Von der Wahrheit (Da verdade, 1948), Vom Ursprung und Ziel der Geschichte (Orixe e fin da historia, 1949) e Einführung in die Philosophie (Introdución á filosofía, 1950).

PERSOEIRO

Pintor e escultor estadounidense. Iniciouse como artista comecial en Nova York, realizando obras de escaparatismo. Con Robert Rauschenberg foi o creador do neodadaísmo ou pop art e recuperou a encáustica como técnica pitórica. A súa obra móvese nun campo de imaxes existentes (como as bandeiras), con ilusións literarias e filosóficas. Desde 1986 o seu traballo dirixiuse cara aos valores alegóricos da pintura. Da súa obra destacan Target with Four Faces (1955), Three Flags (1958) e The Seasons (1985).

PERSOEIRO

Escritor e político. Foi alcalde do crime en Sevilla (1767) e alcalde de casa e corte (1778) en Madrid, cidade na que contactou cos ilustrados. Coa chegada ao poder de Godoy, foi perseguido, detido e deportado a Mallorca, confinado primeiro na cartuxa de Valldemossa (1801) e, posteriormente, no castelo de Bellver (1802). Liberado en 1808, trala abdicación de Carlos IV, negouse a participar no equipo afrancesado, e formou parte da Junta Suprema Central y Gubernativa del Reino, onde representaba a tendencia ilustrada oposta ao Antigo Réxime e ao liberalismo político. Distinguiuse polas súas ideas renovadoras (humanización da xustiza, fomento das obras públicas, regalismo, loita contra a Inquisición, racionalización do ensino -que consideraba o motor máis potente de transformacións-, liberalismo económico). Expuxo as súas ideas político-económicas no Informe sobre el Banco de San Carlos (1782) e, especialmente, en Informe en el expediente de ley agraria (1795). Escribiu...

PERSOEIRO

Xadrecista. Foi campión mundial xuvenil (1980) e conseguiu o título de campión da URSS (1981). En 1985 conseguiu o título mundial, en Moscova, ao gañar a Anatolij Karpov, contra quen defendeu vitoriosamente o título en 1986, 1987 e 1990. En 1994 e 1995 defendeu o título da Asociación Profesional de Xadrez, creada por el mesmo como escisión da Federación Internacional de Xadrez. En 1996 converteuse no primeiro campión mundial que xogou contra un ordenador (“Deep Blue”) nunha partida con control de tempos.

PERSOEIRO

Escritor e pensador suízo. Pastor evanxélico, foi amigo de Herder e Goethe. A súa obra principal é Physiognomische Fragmente zur Beförderung der Menschenkenntnis und Menschenliebe (Fragmentos fisiognómicos para un incremento do coñecemento e do amor humanos, 1775-1778), onde a ciencia fisiognómica atopou un expoñente destacado. Os seus himnos patrióticos Schweizerlieder (1767) fixéronse moi populares.

CIDADES

Cidade da illa de Luzón, Filipinas, capital da provincia de Albay (121.000 h [estim 1990]). É o porto principal da illa.

PERSOEIRO

Frade franciscano. Foi nomeado cronista da provincia franciscana de Santiago (1761) co cometido de continuar a obra de Xoán Antonio Domínguez, Árbol cronológico de la provincia de Santiago.

PERSOEIRO

Político e médico. Foi elixido secretario xeral do Partido Comunista de Asturias (PCA) e coordinador xeral de Izquierda Unida na mesma comunidade (1988-2000). En outubro de 2000 foi elixido coordinador xeral de Izquierda Unida.

PERSOEIRO

Novelista e dramaturago alemán. Coa novela inacabada Arminius, de temática patriótica, ofreceu unha obra de xénero enciclopédico. Destacou como dramaturgo barroco e escribiu Kleopatra (1661), Sophonisbe (1665-1669) e Agrippina (1669).

PERSOEIRO

Sindicalista e tipógrafo. Membro do consello federal da Federación Regional Española da Asociación Internacional de Trabajadores (AIT), foi delegado na Conferencia de Londres da AIT (1871). Estableceuse en Barcelona (1874) e ingresou na Federación de Trabajadores de la Región Española (FTRE) en 1885. Realizou unha intensa actividade de publicista e formou parte da redacción de Acracia (1886-1888) e El Produtor (1887-1893). Foi o introdutor do sindicalismo revolucionario francés, xunto con José López Montenegro. Desterrado polos feitos da Semana Tráxica de 1909, volveu a Barcelona en 1910 e escribiu El estado (1985), El banquete de la vida (1905), El proletariado militante I e II (1901-1910), El pueblo (1910) e Vida anarquista (1912).

PERSOEIRO

Mariño. Realizou a volta ao mundo (1781-1782) e, ao servizo de España participou en diversas expedicións científicas (1782-1789) entre as que se atopaba unha patrocinada polo goberno (1789-1794). Os informes que recolleu en Viaje político-científico alrededor del mundo (1885), esixían grandes reformas das colonias.

PERSOEIRO

Etnólogo polaco. Considérase o fundador da etnoloxía de campo moderna, foi un dos precursores da antropoloxía económica e introduciu a teoría funcionalista. O seu traballo de campo (1914-1919) entre os indíxenas das illas Trobriand en Nova Guinea, foi a base das súas teorías. Escribiu The Family among the australian aborigenes (1913), Crime and Custom in savage society (1926), The sexual sife of savages in Northwestern Melanesia (1936), The dynamics of culture change (1945) e A diary in the strit sense of the term (1967).