"AN" (Contén)

PERSOEIRO

Reformista alemán. Coñecido como Johannes Oecolampadius, adheriuse ás proclamas luteranas, pero en 1520 abandonou a Lutero e entrou nun mosteiro, do que saíu en 1522 e volveu de novo cos reformistas. Afianzou a Reforma en Basilea e en Berna. En Marburg (1529) defendeu a doutrina eucarística de Zwingli.

PERSOEIRO

Político. Coñecido como o barón Haussman, foi prefecto do departamento de Seine (1853-1869) e encargou os traballos da reestruturación urbanística de París: un esquema circular próximo ao urbanismo barroco, que satisfixo as necesidades hixiénicas e de orde pública. Intuíu a necesidade dun poder público forte para organizar as cidades modernas e as súas propostas influíron na formulación urbanística do resto de Europa.

PERSOEIRO

Pintor, escultor e poeta. Fundou con R. Huelsenbeck o movemento dadá de Berlín e editou a revista Du Dada (1919). Creou a fotomontaxe, coa que procuraba unha reacción fragmentaria do espectador. A súa semellanza Cabeza de Madeira (1918) converteuse nun dos principais emblemas do dadaísmo.

PERSOEIRO

Xeneral francés. Coñecido como Leclerc, foi xefe do Estado Maior da infantería (1939), capturárono os alemáns pero evadiuse e fuxiu a Reino Unido. Reorganizou as tropas francesas en África Ecuatorial e reconquistou sucesivamente Camerún e Chad (1942). Ascendeu a xeneral de brigada e integrouse nas forzas de Montgomery que loitaban no N de África. En 1944 dirixiu a segunda division blindada no desembarco de Normandie e liberou París en agosto dese ano. Foi comandante xeneral das tropas francesas en Indochina (1945) e inspector das forzas francesas en África do N (1946).

CIDADES

Cidade do condado de Hampshire, Inglaterra (116.300 h [estim 1989]). Situada ao NL de Portsmouth, é un centro agrícola e industrial.

PERSOEIRO

Científico alemán. Investigador de física e química, foi condenado a morte en 1943 polo réxime nazi, pero aprazaron a súa execución para aproveitar as súas investigacións. Comunista, interesouse polo aspecto humanista do marxismo. Escribiu Dialektik ohne Dogma (Dialéctica sen dogma, 1964).

1. 1. Relativo ou pertencente a Hawaii ou aos seus habitantes.

   2. Natural ou habitante de Hawaii.

2. Aplícase ao volcán que se caracteriza por erupcións sen explosións e pola emanación de lavas moi fluídas que orixinan un cono volcánico de pendente moi feble e de decenas de quilómetros de diámetro.

PERSOEIRO

Químico inglés. Estudiou nas universidades de Manchester e Göttingen. Foi profesor de química nas de St. Andrews (1912), Durham (1920) e Birmingham (1925). Estudiou a estrutura molecular de diversas moléculas coma a glicosa, a celulosa ou o glicóxeno. Determinou a constitución da vitamina C e sintetizouna por primeira vez no 1934, e deulle o nome de ácido ascórbico. Entre as súas obras destaca The constitution of sugars (1929). Compartiu o Premio Nobel de Química (1937) con P. Karrer, polos seus descubrimentos sobre a estrutura dos glícidos e a vitamina C.

PERSOEIRO

Compositor. Gracias a amizades do mundo musical vienés (Gluck, Metastasio e o seu mestre N. Porpora) foi aceptado como director da orquestra privada do conde Morzin (1759-1761), para a que escribiu as primeiras sinfonías. Cando se desfixo a orquestra, pasou ao servizo de Pál Antal Esterházy de Galántha (1761) e, ao ano seguinte, ao do seu irmán e herdeiro Miklós Jószaf, que o nomeou kapellmeister (1766) da súa orquestra privada, unha das mellores de Europa. Isto permitiulle compoñer obras de dimensións pouco usuais na época e óperas. Tamén compuxo música eclesiástica, como o Stabat Mater (1767) e a Missa Sanctae Ceciliae (1773). Especialmente importante é o gran número de sinfonías deste período, nas que se quixo ver o antecedente do movemento Sturm und Drang. Os cuartetos de corda acadaron xa cos do opus 20 un alto grao de perfección, ata o punto de que se ben non foi o creador do cuarteto, si un dos seus máximos impulsores. Convidado por J....

PERSOEIRO

Astrónomo, matemático e físico árabe. Coñecido en Occidente como Alhazen, no seu tratado de óptica describiu o ollo cunha grande exactitude. Desenvolveu a idea de que os raios rectilíneos emanaban de cada un dos puntos dunha superficie iluminada, sendo o globo ocular un receptor. Trasladouse a Exipto, chamado polo Califa Hakim, onde propuxo un sistema para regular as enchentes do Nilo, que non funcionou. É autor de numerosas obras en distintos campos das ciencias, moitas delas perdidas.

PERSOEIRO

Historiador hispanoárabe. É autor do Muqtabis, colección de textos historiográficos, e da crónica al-Matīn, conservada parcialmente na Daẖira de ibn Bassām e considerada a primeira obra histórica andalusí.

PERSOEIRO

Poeta e crítico literario. Desenvolveu o seu labor docente na Harvard University (1984) e foi catedrático de Poesía na Oxford University (1989-1994). A súa obra, moi influenciada pola situación política e social que vive Irlanda do Norte, contextualízase nos mesmos espacios físicos da súa infancia, tal e como se reflicte en North (1975). Da súa obra tamén destacan Death of a naturalist (1966), Isola stazione (1984), The Haw Lantern (1987) e The Government of the Tongue (1988). Recibiu o Premio Nobel de Literatura (1995).

PERSOEIRO

Político e editor estadounidense. Influíu na política nacional a través dunha cadea de xornais, revistas e axencias de información, sobre todo a partir da adquisición do Morning Journal en 1895. Explotou as novas técnicas gráficas e os temas políticos sensacionalistas. Orson Welles inspirouse nel para crear o seu filme Citizen Kane (1941).