"AN" (Contén)

PERSOEIRO

Tetrarca de Galilea e de Perea, fillo de Herodes o Grande. Construíu a fortaleza de Betramta e a cidade de Tiberíades, na beira do lago homónimo. Divorciado da súa primeira muller, casou con Herodías, esposa do seu medio irmán Herodes Filipo. Por compracer a súa muller e a filla desta, Salomé, mandou matar a Xoán Bautista. No xuízo de Xesús Cristo negouse a facerse cargo del e devolveullo a Pilatos. Deposto por Calígula, foi deportado á Galia.

1. Relativo ou pertencente ao Rei Herodes o Grande ou ao tretarca Herodes Antipas e aos seus partidarios.

2. Partidario de Herodes.

PERSOEIRO

Compositor. En 1812 obtivo o Premio de Roma. Dedicouse principalmente á opera cómica. Tamén escribiu ballets, música sinfónica e de cámara.

PERSOEIRO

Matemático e inventor grego. Foi o inventor de máquinas como a dioptra, o odómetro (sistema de engrenaxes combinadas para contar as voltas dunha roda) e a eolipila, quizais o máis importante, precursora da turbina de vapor. Estableceu unha fórmula para obter a área dun triángulo (fórmula de Herón) e un método aproximativo para calcular as raíces cadradas e cúbicas. Encontrou solucións alxébricas das ecuacións de primeiro e segundo grao. Entre as obras de carácter científico que se lle atribúen destacan Métrica, manuscritos con finalidade práctica onde se estudian áreas, volumes e división de figuras en partes proporcionais; Mecánica, en que se estudian as proporcións das figuras, as maquinas simples e as aplicacións da mecánica; Pneumaticorum libri duo, libro técnico sobre pneumática que no prefacio trata o concepto de baleiro por primeira vez; Catóptrica, que trata os espellos planos, cóncavos e convexos; e Dioptra, sobre o uso deste aparello...

PERSOEIRO

Escultora. Doutora en Belas Artes e catedrática de Escultura na Univesidade de Vigo desde 1998, fundou e dirixiu a revista Aira e foi membro da cátedra Caixanova de Estudios Feministas da Universidade de Vigo. Realizou diversas exposicións en Pontevedra, Madrid, Salamanca e outras cidades e participou noutras colectivas. Ten obra no CGAC de Santiago de Compostela e no Museo de Arte Moderno Salvador Allende de Managua.

PERSOEIRO

Arquitecto, escultor e pintor, fillo do escultor Antonio Herrera Barnuevo (Alcalá de Henares, Madrid ?-Madrid 1641). Seguidor do estilo de Alonso Cano, fixo o deseño para o altar central da capela de San Isidro (1660?) na igrexa de San Andrés de Madrid.

GALICIA

Poetisa e narradora. Pertenceu a unha familia de clase media, que lle facilitou coidada educación. Admiradora de Rosalía de Castro, nos seus poemas líricos amosa a influencia da escritora padronesa. Nese sentido, destacan os títulos Sorrisas e bágoas (1913), Almas de muller... volallas na luz! (1915) e Frores do noso paxareco (1919), moi en sintonía co folclorismo amosado por Rosalía en Cantares Gallegos. Nesas composicións, ademais de intensificar a emotividade, tentou ofrecer unha idea do labor da muller no campo e os seus valores tradicionais. Esforzouse por difundir a través dos seus libros unha lingua narrativa nova, nalgúns casos un tanto barroca, pero lingüística e estilisticamente renovada. A súa obra mestra foi Néveda (1920), onde a autora desenvolveu mediante o modelo do folletín unha trama amorosa nun espazo rural. En narrativa sobresaen A ialma de Mingos (1922), Martes de Antroido (1925) e A neta da naipeira...

PERSOEIRO

Editor e eclesiástico. Fundou os xornais El Debate (1910) e Ya (1935), así como a Editorial Católica. Organizou e dirixiu Acción Católica. Ordenado sacerdote (1940), foi nomeado bispo de Málaga (1947) e cardeal (1965).

PERSOEIRO

Pintor. Coñecido como o Vello, evolucionou desde unha pintura ao xeito dos manieristas italianos, da que destaca La apoteosis de san Hermenegildo (1624), cara a un naturalismo próximo ao de Caravaggio. O seu fillo, Francisco de Herrera o Mozo (Sevilla 1622-Madrid 1685), foi pintor e arquitecto. Cultivou o fresco e foi pintor da corte madrileña (1656). Entre as súas obras destaca Gloria de san Hermenegildo.

PERSOEIRO

Arquitecto. Viaxou por Alemaña, Países Baixos e Italia, onde recibiu a influencia de I. Vignola e S. Serlio. Estivo ao servizo de Filipe II e en 1563 nomeárono axudante de Juan Bautista de Toledo, ao que sucedeu como mestre de obras do Real Monasterio de San Lorenzo de El Escorial (1567). Continuou a construción do palacio de Aranjuez (1564), fixo o proxecto da fachada sur do alcázar de Toledo (1571-1585), proxectou a catedral de Valladolid (1580) e fixo os planos da lonxa de Sevilla (1583-1597).

PERSOEIRO

Mestre de obras. Activo en Galicia desde 1561, en Ourense restaurou a ponte maior e trasladou o castelo. Traballou no claustro da catedral de Santiago de Compostela nas obras do peche polo oeste (1566) e substituíu a Rodrigo Gil de Hontañón como mestre maior das obras da catedral compostelá, onde deu as trazas da reconstrución da capela de San Pedro da Cerca. Mestre de obras da cidade de Santiago de Compostela (1570), trazou o retablo da capela do colexio de Fonseca (1571). Realizou diversos traballos de restauración na catedral de Ourense (1572-1573) e iniciou o claustro procesional do mosteiro de Santa María de Monfero (1574). No campo da enxeñería, interveu en diversos traballos nas pontes de Ledesma, Portodemouros e Betanzos. Atribúeselle a sancristía da igrexa do mosteiro de Santa María de Sobrado dos Monxes.

PERSOEIRO

Compositor e director de orquestra. Estudiou na Julliard School de Nova York e foi director da orquestra da CBS (1938-52). Compuxo música para radio, televisión e cine. Deste último campo destacan a súa colaboración en filmes de Orson Welles e Alfred Hitchcock, como Citizen Kane (1940), The man who knew too much (1958), Vertigo (1958) e Psycho (1959). Tamén escribiu a ópera Wuthering Heights (1940-1952) e a cantata Moby Dick (1936-1938) sobre o texto de Melville.

PERSOEIRO

Antropólogo estadounidense. Realizou investigacións en Surinam, Haití, Trinidad, Brasil e en distintos lugares de África e interesouse polos procesos de cambio cultural e aculturación na liña de F. Boas. Das súas obras destacan The Economic Life of Primitive Peoples (1940), Man and His Works (1948) e The Human Factor in Changing Africa (1962).

1. Relativo ou pertencente a H. Hertz ou ás súas teorías sobre as ondas.

2. Aplícase aos fenómenos relacionados coas oscilacións eléctricas estudiadas por H. Hertz.

3. Ondas electomagnéticas de frecuencia inferior á das ondas ópticas. Adóitase fixar convencionalmente o límite superior en 3.000 GHz. O seu descubrimento confirmou a teoría electromagnética de Maxwell e abriu o camiño para o desenvolvemento da radio e a telegrafía sen fios.

PERSOEIRO

Filólogo. Ingresou na Compañía de Xesús e, coa expulsión dos xesuítas de España (1757), instalouse en Roma, onde Pío VII o nomeou bibliotecario do Quirinal. Destacan as súas obras Idea dell’Universo (1778-1787), obra enciclopédica da que derivan diferentes tratados, e Catálogo de las lenguas de las naciones conocidas (1800-1805).

PERSOEIRO

Escritor francés. Coñecido como Hervé Bazin, nas súas novelas maniféstase unha protesta contra a sociedade burguesa. Publicou Vipère au poing (1948), La tête contre les murs (1949), Chapeau bas (1963), Le matrimoine (1967), Le cri de la chouette (1972), Ce que je crois (1977), Un feu dévore un autre feu (1978), l´Église verte (1981), Abécédaire (1984), Le Démon de minuit (1988) e L´École des Pères (1991).