"AN" (Contén)

CAPITAIS

Capital situada no estado de Oyo, Nixeria (1.432.000 h [1996]). É un centro comercial e de transformación de produtos agrícolas.

PERSOEIRO

Militar e enxeñeiro xeógrafo. Alistouse no exército en 1838 e un ano despois ingresou na Academia de Ingenieros Militares de Guadalajara. Froito da súa experiencia e das súas viaxes por Europa comisionado polo exército, redactou, xunto con J. Modet, o Manual del Pontonero (1853), obra fundamental da enxeñería de camiños e pontes en España. En 1854 incorporouse á comisión do Mapa de España, creada pola Junta General de Estadística co obxectivo de levantar un mapa xeodesicamente preciso de todo o territorio; nese proxecto desenvolveu un aparato para a medición de bases xeodésicas que presentou en 1858. A partir de 1866 asumiu a representación de España na Asociación Xeodésica Internacional, da que foi un dos fundadores e posteriormente presidente, e onde levou a cabo proxectos transcendentais, como a conexión das redes xeodésicas de Europa e África (1879). Tamén presidiu a comisión internacional que determinou a medida do metro, extraído das observacións sobre a lonxitude do meridiano...

GALICIA

Escritor e musicólogo. Colaborador de El Progreso no tema do ferrocarril, asinaba os seus artigos como Xan da Fouce. Autor de diversas pezas teatrais, como Viaxe perdido (1949), Chacuecadas (1961) e Andrómenas (1961), publicou un Dicionario galego da rima e galego-castelán (1950), que constituíu o primeiro dicionario específico galego.

PERSOEIRO

Cantautor. Coñecido como Paco Ibáñez, desde 1939 residiu en París, onde estudiou guitarra clásica e participou nalgún grupo musical. No ano 1967 deuse a coñecer en España e en 1968 gravou o primeiro disco con poemas de Góngora e F. García Lorca. Foi un dos cantautores máis destacados da “canción protesta”. Da súa discografía destaca Paco Ibáñez a L’Olympia (1969), A flor de Tiempo (1978), Por una canción (1990), A Galopar (1992), Oroitzen (1999) e Paco Ibáñez canta a José Agustín Goytisolo (2003).

PERSOEIRO

Mestre de obras. Activo en Lugo (1623-1666?), mantivo o estilo herreriano. Traballou nos claustros de San Domingos (1628) e San Francisco (1645) de Viveiro, San Domingos de Lugo (1642) e da catedral de Mondoñedo (1636), onde tamén realizou un sepulcro na capela da Concepción (1635).

PERSOEIRO

Produtor e realizador. Coñecido como Chicho Ibáñez Serrador, en 1947 chegou a España e debutou como actor en 1951. Na década de 1950 escribiu e realizou programas como Los premios Nobel, Obras maestras del terror e Cuentos para mayores. Na década de 1960 regresou á televisión con Estudio 3, Mañana puede ser verdad e Historias para no dormir. No cine destacou cos filmes Obras maestras del terror (1962), Quién puede matar a un niño? (1976). En televisión triunfou sobre todo coa produción de Un, dos, tres... Responda otra vez. Realizou e produciu tamén Hablemos de sexo, Luz Roja, Waku, Waku e El Semáforo.

PERSOEIRO

Autor de cómics. A súa obra caracterízase polo dinamismo e a violencia da narración, o sentido da comicidade baseado na brutalidade física e na fantasía que caracterizan os personaxes, pola planificación a base de gags sucesivos e polo debuxo caricaturesco moi simple. Entre os seus cómics destacan Mortadelo y Filemón, La familia Trapisonda, 13, Rue del percebe, El botones Sacarino, Rompetechos e Pepe Gotera y Otilio. Recibiu a Medalla de Ouro ao Mérito nas Belas Artes (2001).

GALICIA

Empresario, neto do marqués de Sargadelos. Enxeñeiro de minas, inventou un lavadoiro de roupa ao vapor e desde 1866 tentou reanudar a fábrica de Sargadelos que funcionou entre 1871 e 1872. Tralo seu fracaso foi elixido alcalde de Cervo e deputado provincial e trasladouse a Madrid, onde exerceu no Instituto Geográfico de Estadística.

PERSOEIRO

Comerciante e industrial, marqués de Sargadelos e conde de Orbaiceta, títulos dos que non chegou a tomar posesión pola súa morte, director da Real Compañía Marítima de Ribadeo. Iniciou a súa carreira como comerciante en 1773 cando, en representación da Casa de Guimarán de Ribadeo, da que era administrador, foi liquidar as contas do morgado de Cádiz e cos cartos que obtivo mercou un cargamento de aceite de oliva que vendeu logo en Ribadeo. En 1775 dedicouse á importanción de viños e augardentes. En 1780 ampliou os seus negocios ao conseguir da coroa rexistros para expedir mercancía ás Indias. Foi o introdutor do domestic system, importaba liño do Báltico e distribuíao polas casas, comprometéndose a compralo unha vez elaborado o produto. Entre 1784 e 1795 asociouse con José de Andrés García, próspero home de negocios rioxano establecido en Santiago de Compostela, e dedicouse a comerciar ferro de Suecia, téxtiles de Inglaterra, cacao de América, bacallau de Terranova e outros produtos,...

PERSOEIRO

Impresor. Aprendeu o seu oficio en Madrid, na imprenta do seu tío Marín. En 1735 fíxose cargo da imprenta da Universitat de Cervera, axudado polo seu irmán Joaquín. O primeiro libro impreso foi Heroica vida de D. Francisco de Queralt (1736), de M. Conill, e en breve tempo destacou pola altísima calidade dos seus traballos, o que o levaron a ser unha referencia na Península Ibérica. Ao falecer, a súa viúva María Antonia Cous Benedicto seguiu o negocio familiar e asinou os seus traballos como María Antonia Ibarra.

1. Relativo ou pertencente a Iberoamérica ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de Iberoamérica.

1. Relativo ou pertencente aos iberorromanos.

2. Ibero baixo a influencia romana.

3. Arte desenvolvida polos iberos baixo dominio romano. Destacan os relevos de Osuna (Sevilla), as parellas de oferentes do Cerro de los Santos (Albacete) e o relevo da muller e o guerreiro da Albufera (Alacant).