"AN" (Contén)

CIDADES

Cidade da provincia de Sind, Paquistán, situada ao O de Sukkur (270.366 h [1998]).

PERSOEIRO

Escritor e xornalista romántico. Educado en Francia e influído polo neoclasicismo, dedicouse á literatura, á crítica e á política no ámbito liberal. Escribiu poesía e teatro, pero sobre todo destacou pola súa actividade crítica nos periódicos El duende satírico del día (1828) e El pobrecito hablador (1832-1833), onde asinaba cos pseudónimos de El duende solitario e Juan Pérez de Murgía. O corpus de artigos máis importantes publicounos en La revista española baixo o pseudónimo de Fígaro, unha visión amarga e lúcida de diversos aspectos da vida e da sociedade españolas, moi marcadas pola corrupción, nun ton humorista e satírico. A súa recompilación de artigos máis salientable recóllese baixo o título de Artículos de costumbres o escenas de la vida española. Os artigos de literatura e teatro son particularmente interesantes pola súa visión crítica renovadora, incisiva e científica. O seu castelán, flexible e sobrio, converteuse...

PERSOEIRO

Xesuíta e lexicógrafo. En 1707 entrou na Compañía de Xesús e foi impulsor do movemento literario vasco no s XVIII. Escribiu apoloxías en defensa da lingua e estudios gramaticais como El imposible vencido. Arte de la lengua bascongada (1729), primeira gramática vasca, Dicionario trilingüe castellano, bascuence y latín (1745) e Corografía o descripción general de la M. N. y M. L. provincia de Guipúzcoa (1882).

LOCALIDADES

Localidade de Nafarroa, situada nos Pireneos Orientais, no val de Esteribar, á beira do Camiño Francés de peregrinación a Santiago. O enclave formouse ao redor de dous mosteiros consagrados a Santa María e San Agustín que despois pasaron a depender de Leyre. Foi cabeza do val de Estereibar. No s XI contaba cun hospital de peregrinos e chegou a ter dous atendidos polas confrarías de Santiago e San Blas. No s XII recibiu o foro dos francos, artesáns estranxeiros xeralmente franceses que realizaron a actual configuración urbana con casas aos dous lados do Camiño. En 1329 celebráronse as Cortes para recibir o xuramento de Filipe II de Évreux e Xoana II de Navarra. Destacan a igrexa de San Nicolás de Bari (s XIII), as ermidas de San Blas e de Santiago, e a ponte gótica.

PERSOEIRO

Poeta. Relacionado coa Xeración do 27, instalouse en París, onde participou nos movementos de vangarda. Publicou boa parte da súa obra en francés, posteriormente traducida ao castelán en Versión celeste (1970). Escribiu The Vision of Guernika (1947), César Vallejo o Hispanoamérica en la cruz de su razón (1958), Razón de ser (1960) e Ángulo de visión (1979).

GALICIA

Escritor. Entre 1924 e 1925 desempeñou o cargo de secretario político do conde de Valellano. En 1930 exerceu como catedrático de Historia en Noia, onde se distinguiu polas súas campañas a prol da galeguización do ensino universitario, así como polo labor de difusión e promoción cultural entre os máis novos, como mostra a publicación de Verbas aos mozos galegos. O momento universitario (1933). En 1932 fundou, xunto con outros galeguistas como Fermín Bouza-Brey, a organización xuvenil galeguista Ultreya que, a través de viaxes culturais, promovía o estudo e coñecemento dos costumes e do folclore galego. En 1933 creou a agrupación independentista Vanguarda Nacionalista Galega e en 1934 o boletín de cultura galega Alento. Tamén nestes anos foi director da Biblioteca de Estudios Gallegos. En 1936, baixo a súa dirección e a de Carlos Villar, editáronse trece pequenos libros didácticos, a colección “Renascencia”, nos que se trata a historia, a xeografía e a literatura galegas,...

PERSOEIRO

Humanista. Foi protexido dos Medici en Italia e estivo ao servizo de Luís XII de Francia. Asistiu á fundación do Colexio Grego de Roma, editou a numerosos autores e publicou diversos comentarios.

PERSOEIRO

Xogador de xadrez e matemático alemán. De orixe xudía, en 1894 proclamouse campión do mundo ao vencer a Wihelm Steinitz, e conservou o título ata 1921. A súa técnica distinguiuse polo carácter eminentemente posicional e deu un pulo definitivo á nova concepción do xogo do xadrez.

PERSOEIRO

Político alemán. Discípulo de K. Marx, foi o principal voceiro do socialismo alemán desde 1848. Despois dunha crise ideolóxica pola falta de eco do alzamento de Garibaldi, enfocou a súa actividade propagandística exclusivamente cara aos traballadores e defendeu o establecemento de organizacións políticas obreiras para loitar polo sufraxio universal. En 1863 fundou a Asociación Xeral de Traballadores Alemáns e foi o seu presidente, pero desanimado pola crecente oposición á súa visión da democracia, trasladouse a Suíza. Foi rehabilitado polo Partido Socialdemócrata, que defendeu a vía democrática e parlamentaria.

PERSOEIRO

Compositor flamengo. Coñecido como Orlando di Lasso, en 1553 obtivo o posto de director do coro de San Giovanni de Letrán, en Roma, e formou parte da capela do duque de Baviera, Alberte V, en Múnic (1556), da que pasou a ser mestre en 1566. Compuxo obras profanas e relixiosas e deixou máis de setecentos motetes, xénero musical do que é considerado o mellor compositor.

PERSOEIRO

Escritor e mestre. Membro do consello editorial da Revista Galega de Educación, foi coordinador, xunto con Gonzalo Navaza, do Dicionario Xerais da Lingua (1986) e director dos libros O libro de Merlín (1985), O noso galego (1985), Nobelos de papel (1988), Ámote, mundo! (1988) e Canles (1989). É coautor do libro Animación á lectura (1992).

1. Relativo ou pertencente a América Latina ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de América Latina.

3. Arte musical cultivada polos diferentes pobos que forman parte de América Latina. Cómpre ter en conta as aportacións que a constituíron: a música aborixe precolombina, a música dos descubridores e dos colonizadores, o elemento negro da música afrocubana, afroamericana, brasileira, e a achega europea posterior, como a zarzuela e a ópera italiana.

PERSOEIRO

Zoólogo francés. Ordenado como sacerdote en 1786, foi sentenciado a ser deportado a Cayenne despois da Revolución. Gracias á intercesión de Jean-Baptiste Bory de Saint-Vincent foi amnistiado e salvouse da morte porque o barco ao que estaba destinado afundiu. En 1796, logo de pagar a publicación da súa primeira obra de zooloxía, Précis des acto de automovilères généraux des Insectes, entrou no Musée National d’Histoire Naturelle de París onde sucede a Lamarck como profesor de zooloxía (1820). Foi o primeiro en aplicar o método natural na clasificación dos insectos. Entre as súas obras destacan Histoire naturelle Générale et particulière des Crustacés et des Insectes (1802-1805) de 14 tomos e Genera Crustaceorum et Insectorum (1806-1809) de 4 tomos.

PERSOEIRO

Poeta de probable orixe galega. San Xerome gabou a súa lírica na obra De illustribus viris. Morreu decapitado xunto con Prisciliano en Tirer (385)